'Niet Syrië maar Libië is de uitzondering'

Ook buiten Syrie wordt gedemonstreerd tegen de Syrische leider Assad, zoals hier in het Turkse Istanboel waar demonstranten een portret van Assad verbranden. Beeld afp
Ook buiten Syrie wordt gedemonstreerd tegen de Syrische leider Assad, zoals hier in het Turkse Istanboel waar demonstranten een portret van Assad verbranden.Beeld afp

VIER VRAGEN - De VN-Mensenrechtenraad komt vandaag bij elkaar om te praten over Syrië. De Verenigde Staten hopen dat de leden van de raad Syrië zullen oproepen zijn verplichtingen na te komen. Militaire acties zijn niet aan de orde. Wat kan de VN doen om de opstandelingen in Syrië te helpen? Vier vragen.

Waarom grijpt de internationale gemeenschap wel naar militaire middelen in Libië en niet Syrië?
Dat heeft vooral te maken met de geopolitieke verhoudingen. Syrië heeft nauwe banden met Iran en de groeperingen Hezbollah en Hamas. Militair ingrijpen kan de regio destabiliseren. Daarnaast wordt gevreesd voor een Irakscenario, waarbij de val van het regime van president Basher al-Assad tot een machtsvacuüm en een burgeroorlog leidt.
Overigens is niet Syrië, maar Libië de uitzondering. Ook in Bahrein en Jemen zijn honderden doden gevallen, maar niemand die praat over militair ingrijpen.
Dat de Verenigde Naties in de nabije toekomst zullen instemmen met militaire acties, is uiterst onwaarschijnlijk. Twee vaste leden van de Veiligheidsraad, Rusland en China, zullen tegen ingrijpen stemmen. Dat de VN wel akkoord ging met beperkte militaire acties in Libië, kwam vooral door de impopulariteit van Kadafi in de Arabische wereld. De Arabische Liga ging akkoord met ingrijpen waardoor Rusland en China niet tegen stemden

Welke middelen heeft de internationale gemeenschap om president Assad onder druk te zetten?
Veel verder dan diplomatieke en financiële sancties zal de VN niet gaan. Concreet houdt dit in dat financiële tegoeden worden bevroren, de financiële hulp van de EU aan Damascus stopt en geen visa meer worden afgegeven.
De sancties kunnen worden uitgebreid met een handelsboycot, wapenembargo en een stop op het importeren van Syrische olie en gas.
Een andere mogelijkheid om invloed uit te oefenen in Syrië is door contact te leggen met de Syrische oppositie. Maar juist in Syrië is dat lastig door het zwaar repressieve regime. De geheime dienst is nog nadrukkelijker aanwezig dan in omringende landen zodat Syriërs nauwelijks contact kunnen maken met het buitenland.

Hebben VN-sancties enige invloed?
Nauwelijks. Damascus is gewend aan een geïsoleerde positie in de internationale politiek. De Verenigde Staten voeren al zeven jaar een economisch en diplomatiek sanctieregime tegen Syrië. Voor Assad staat het behoud van zijn regime voorop. De internationale effecten zijn van latere zorg.

Is de opstand in Syrië vergelijkbaar met andere opstanden in de regio?
Op het eerste gezicht heeft Syrië veel gemeen met Egypte. Net als in het land van de verdreven Egyptische president Moebarak maakt één partij de dienst uit en beheersen corruptie en nepotisme het dagelijks leven. In Tunesië en Egypte ontvlamden de protesten onder meer door de sterk gestegen prijzen voor basisbehoeften als tarwe, rijst en suiker. Ook in Syrië zijn de prijzen fors gestegen. Dan is er nog de hoge werkloosheid, waar niet alleen Syrië en Egypte mee kampen, maar ook de andere Arabische landen waar de onvrede op straat ligt.

Toch zijn er ook belangrijke verschillen. Zo is de repressie van de geheime dienst in Syrië is veel dwingender dan in Egypte. Ook is de welvaart beter verdeeld en heerst er minder armoede. Groot verschil is ook de band tussen leger en leiding. De clan rond Assad bekleedt hoge militaire posities waardoor het minder waarschijnlijk is dat het leger de kant van het volk kiest, zoals in Egypte wel gebeurde. Belangrijk is ook dat Syrië nauwelijks een maatschappelijk middenveld kent die de opstand en hervorming moet dragen. Egyptenaren, Tunesiërs en Jemenieten zijn beter georganiseerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden