Niet slechts de zerken

Een dagje Leeuwarden en Dokkum. Misschien met de boot naar Ameland.Dat stellen wij ons voor bij een week in Noordoost-Friesland.

We logeren in een huis met uitzicht op de akkers en daarachter de Waddendijk.

Meteen zaterdagmiddag na aankomst maar even naar het dorp Blije lopen. Geen school, geen winkel meer. Maar de Nederlands-Hervormde kerk houdt open huis. Een schitterend middeleeuws kerkje, niet lang geleden gerestaureerd.

"Ja, jullie treffen het" zegt een man. Hij doet duidelijk zijn best Nederlands te spreken.

"Morgen is er hier kerk. Om half tien. Jullie zijn welkom."

"Kunnen we in het dorp ook fietsen huren?"

"Misschien heeft de smid nog wel inruilfietsen staan", zegt de man.

We bezichtigen de kerk en vooral de zerken uit 1600 maken indruk op ons.

We gaan op zoek naar de smidse.

"Dat zal wel gaan", is het antwoord op onze vraag.

Beiden proberen we een fiets en ze lijken ons prima.

Zonder een pand in de vorm van een rijbewijs bijvoorbeeld, zonder borg, zonder ons logeeradres krijgen we de fietsen voor een week mee. Zijn antwoord op de vraag wat de kosten zijn: "Vijentwintig euro samen!"

De andere dag gaan wij in Blije ter kerke. Nog geen dertig mensen aanwezig in deze maandelijkse eredienst, waaronder nog vrienden en kennissen van de gastvoorganger. De dienstdoende ouderling herkennen wij als de man die ons naar de smid verwees. Bij de koffie na afloop van de dienst vraagt hij ons of het huren van een fiets is gelukt.

Van Leeuwarden en Ameland komt die week niets.

We fietsen alle terpdorpen af, aangetrokken door de zadeldaktorens, die meestal boven een bomengroep uit de verte zichtbaar zijn: Ferwerd, Hallum, Marrum, Holwerd, Wierum. Meestal kunnen we de kerken op de terpen ook wel van binnen bekijken en een praatje maken. Ze blijken alle nog wel als kerk te functioneren, maar voor hoelang? Meestal niet meer een wekelijkse kerkdienst, maar bij toerbeurt in een ander dorp, zoals we in Blije al merkten.

Een hoogtepunt, letterlijk en figuurlijk, is ons fietstochtje naar Hegebeintum, met een helaas niet meer in gebruik zijnd kerkje op een negen meter hoge terp. Er omheen een handvol huisjes.

De uitwerking op ons van alsmaar fietsen door dit stille, weidse land, blijft niet uit. De voorlaatste avond schilder ik die romaande kerkjes met zadeldaktoren en op onze laatste vakantiedag word ik wakker met een gedichtje, dat we vervolgens samen bij de koffie wat bijslijpen:

Het terpenland vol kerken

De kerken bij leeg

Straks resten slechts de zerken

De boer blijft rond de terpen

het stille land bewerken

Wie zal geloof bewerken?

Wat kunnen wij de laatste dag nog ondernemen? Toch maar een fietstocht, nu iets meer het land in, richting Ginnum en Burdaard.

Een groot bord bij het kerkje van Ginnum: Open Huis

Verbazing. Onze monden vallen open. Geen banken meer in de kerk, geen preekstoel. Een kerk vol kunst.

We maken kennis met de kunstenaar Gerrit Terpstra, die vertelt over zijn kunstproject, dat hier al vanaf 1995 gaande is. En terwijl hij praat, gaan onze ogen naar de zerken en naar elkaar: hier resten slechts de zerken.....

Hij leidt ons inspirerend langs objecten van allerlei materiaal, die in de middeleeuwen het meubilair vormden: hoofdaltaar, zijaltaren, koorbalk, sacramentshuis, doopvont, lezenaar, triomfkruis, processiekruis en heilig graf. In voorstelling en materiaalgebruik geeft de kunstenaar zijn eigen visie op het bestaan. Het project heet Sanctum Corpus.

We gaan niet meer naar Burdaard. De vakantie is rond voor ons gevoel.

Er resten niet slechts zerken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden