Niet religieuze traditie, maar leerling als uitgangspunt

Theoloog Bas van den Berg promoveerde deze week op een methode die hij ontwikkelde om levensbeschouwelijk onderwijs te geven zonder religieuze beelden te veel in te vullen.

Wat wilt u met deze methode bereiken?

"Op scholen zitten leerlingen bij elkaar met verschillende religieuze achtergronden, en dus ook uit geseculariseerde milieus. Ik denk dat levensbeschouwelijk onderwijs nu niet meer een bepaalde traditie als uitgangspunt moet hebben, maar de leefwereld van de kinderen. Ik wilde onderzoeken hoe kinderen een verbinding krijgen met een verhaal, welke beelden ze daarbij maken."

Hoe heeft u het aangepakt?

"Ik heb op twee scholen met leerlingen gewerkt van groep zes. In Amsterdam op een school met vooral gekleurde kinderen met verschillende religieuze achtergrond, in Amersfoort op een school met vooral witte kinderen, deels uit geseculariseerde gezinnen. In overleg met de docenten heb ik twee bijbelverhalen gebruikt, dat van Ester en dat van Jozef, allebei spannende verhalen en staal-tjes van goede vertelkunst.

Vijf dagen lang zijn we met de kinderen twee uur per dag aan de slag gegaan. We hebben verschillende vormen gebruikt, zoals een film maken over Jozef, en een stripverhaal waarin we kinderen hun eigen beleving naast die van de figuren uit het verhaal laten tekenen. Vier kinderen uit iedere groep heb ik speciaal gevolgd en met hen aparte gesprekken gevoerd."

Hoe verbonden de kinderen zich met deze verhalen?

"Een bijzonder moment in het verhaal van Jozef is, wanneer Jozef al jaren onderkoning is in Egypte en zijn vader, die denkt dat Jozef al dood is, dan met zijn andere zonen bij hem op bezoek komt. Uit de tekeningen van de kinderen blijkt dat dit hen raakt, meer dan ze in woorden kunnen vangen. Daarmee kom je terecht bij religie, bij wat ons overstijgt."

Gaat het dan ook nog over God?

"Ik heb bewust niet het woord 'God' genoemd, het opengelaten. Misschien uit een soort vrees dat de leerkracht of de onderzoeker te snel invult hoe je die ervaring noemt, of wat het betekent. Juist wanneer kinderen in die verhalen raken aan een speciale emotie, geeft dat de mogelijkheid voor eigen beelden of verhalen die te maken hebben met het ge heim van het leven."

Dat klinkt nogal algemeen.

"Ja, dat klopt. Het doel van deze methode is om kinderen te helpen om zelf beelden en woorden te geven aan wat ze aan authentiek religieus gevoel beleven. Ik denk dat levensbeschouwing een essentieel vak is dat kinderen helpt bij hun zoektocht naar houvast en zin."

Vanmiddag is op de Marnixacademie in Utrecht vanaf 15 uur een minisymposium over het proefschrift van Bas van den Berg, 'Speelruimte voor dialoog en verbeelding'. Marnix.academie@hsmarnix.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden