Opinie

Niet reflecteren, maar gewoon leren lesgeven

Jonge leraar op een school in de Achterhoek. Beeld Ton van Vliet, HH

ANGELA CROTT Stop met dat oeverloze gepraat op de Pabo. Het leidt tot niets en meesters in spe houden er niet van, weet Angela Crott.

Er wordt ongelooflijk veel geouwehoerd op de pabo, zegt meester Mark (Trouw, 24 september) in het interview waarin hij vertelt hoe hij ten onder is gegaan in het onderwijs. Dit ouwehoeren heet op de pabo en andere vervolgopleidingen (ook op middelbare scholen trouwens) 'reflecteren'. Meester Mark geeft een voorbeeld van dit fenomeen: "Je kan een vis kleien die van ellende uit elkaar dondert. Maar als je er twee A4'tjes bij schrijft waarin je stelt dat je er veel van hebt geleerd, nu anders tegen het fenomeen kleien aankijkt en zeker met de kinderen een vis gaat maken, krijg je een zeven. Een zeven!"

Volgens onderzoek heeft de competentie 'reflectie en ontwikkeling' er veel mee te maken dat jongens afhaken op de pabo. En dan vooral met het eerste deel van deze competentie: het zelfkritisch reflecteren. In Nederland is de competentie 'reflectie en ontwikkeling' een van de belangrijkste bekwaamheidseisen voor leraren. De student moet in staat zijn 'tot kritische reflectie op zichzelf in de pedagogische relatie'.

Maar jongens willen zichzelf niet telkens opnieuw uitvinden. Ze willen gewoon lesgeven. Bovendien: je kunt toch ook mondeling met je mentor en medestudenten reflecteren over je stage-ervaringen? Dat was ook dé manier van reflecteren toen ik in het begin van de jaren zeventig aan de pabo ging studeren. Maar door de steeds grotere nadruk op communiceren en samenwerken moet nu alles eerst schriftelijk worden vastgelegd.

Werkdruk en stress
Naast het lesgeven moeten nu handelingsplannen, groepsplannen en leerlingvolgsystemen worden geschreven. Ook moet rekening worden gehouden met het groeiend aantal kinderen dat extra zorg nodig heeft (Trouw, 4 oktober). En dan moeten de lessen ook nog eens worden voorbereid. Dit alles levert zoveel werkdruk en stress op dat er nauwelijks tijd overblijft om goed les te geven. Het zijn niet alleen oudere leerkrachten, zoals Dicky Brouwer (Trouw, 25 september), die daarvan gestresst raken.

Vorig jaar bleek uit onderzoek van CNV Onderwijs dat 80 procent van de leerkrachten de werkdruk in het primair onderwijs zeer hoog vindt. Twee derde is zelfs van mening dat door al dat geschrijf de lestaken in het gedrang komen. Dit lijkt me geen goede ontwikkeling voor het werkplezier in het basisonderwijs en zelfs buitengewoon slecht voor het niveau van het taal- en rekenonderwijs.

Papier-maché
In 2008 constateerde de onderwijsinspectie dat bij 12 procent van de basisscholen het taalonderwijs onder de maat was. Voor het rekenonderwijs gold dat zelfs voor bijna 25 procent van de scholen. De scholen die rekensterk waren, stonden vaak in Brabant en Limburg, waren meestal katholiek of protestants-christelijk en hadden oudere onderwijzers, onder wie veel mannen. Daar zijn ongetwijfeld jongens bij met wie ik in het begin van de jaren zeventig in Heerlen op de pedagogische academie zat. De meesten waren toen ook al niet zo van het reflecteren.

Daarom: zet het mes in al die verslagen. En begin bij de middelbare school. Want net zo min als de vis van meester Mark beter werd door erover te reflecteren, werd het papier-maché poppetje van mijn zoon in havo-3 beter toen hij schreef: 'Mijn poppetje was een ramp, een wrak dat steeds van zijn sokkel viel.'

Willen we meer mannelijke en vooral minder gestreste leraren? Hou dan op met het onderstrepen van het belang van al dat (oeverloze) geschrijf en gepraat. Het wordt weer tijd om te dóen. School is niet in de eerste plaats een instituut voor reflectie, maar een instituut voor het doorgeven van kennis.

Angela Crott: Historica, schrijfster van 'Jongens zijn 't. Van Pietje Bell tot probleemgeval'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden