filebestrijding

Niet realistisch: de files oplossen met 1200 kilometer extra asfalt

De belangrijkste op te lossen knelpunten volgens Loendersloot. Beeld Trouw TvD, L&F | Foto Colorbox

Met het economisch herstel zijn de files terug op de Nederlandse snelwegen. De vraag rijst of nóg meer wegenbouw ooit kan helpen. Trouw vroeg het aan een adviesbureau.

Miljarden zijn de afgelopen jaren uitgegeven aan het verbreden en aanleggen van nieuwe snelwegen. Weilanden maakten plaats voor de A5 bij Amsterdam en na decennia discussie kon minister Schultz (VVD, infrastructuur) dit jaar eindelijk de A4 bij Midden Delfland openen.

Maar het lijkt nooit genoeg. Vanwege de aantrekkende economie slibben de wegen alweer dicht, zodat Transport en Logistiek Nederland (TLN) onlangs opriep om een aantal knelpunten met spoed aan te pakken. Het roept de vraag op: hoeveel asfalt zou er nodig zijn om het fileprobleem voorgoed de kop in te drukken. Is dat überhaupt mogelijk? En wat zou het kosten? Trouw legde de vraag voor aan de Loendersloot Groep, een adviesbureau voor verkeer en mobiliteit.

Een slecht plan, zeggen de adviseurs, want het 'wegasfalteren' van files is niet de oplossing voor het mobiliteitsvraagstuk. Alleen al vanwege de gevolgen voor de gezondheid en leefbaarheid. Maar op verzoek wil het bureau wel schetsen wat er gebeurt als Rijkswaterstaat alle registers zou opentrekken.

Asfalteeroperatie van de eeuw

Bij de huidige, gemiddelde filedruk van 400 kilometer op een dag zou er volgens Loendersloot ruwweg 1.200 kilometer extra asfalt nodig zijn: gemiddeld twee rijstroken per kilometer ochtendspits en één extra strook voor 's avonds. De reden: omdat iedereen 's ochtends op hetzelfde ogenblik aan het werk wil, is de spits compacter, waardoor er meer asfalt nodig is.

Alleen deze rijstroken kosten al zo'n zes miljard. Een bedrag dat verdubbeld moet worden vanwege de sloop van woningen en bedrijven en de aanleg van geluidsschermen en tunnels. Die zijn nodig voor de inpassing, maar ook omdat veel wegen qua geluidsoverlast en luchtverontreiniging aan hun plafond zitten. Om de opgave in proporties te zien: er zouden dan drie projecten bijkomen zoals de huidige uitbreiding van de wegen rond Amsterdam. Deze verbreding van de A1, de A9, A10, A6 en de A2 kost vier miljard, begon in 2011 en duurt vanaf nu nog drie jaar.

Bij politiek draagvlak voor de grootste asfalteeroperatie van de eeuw zouden de graafmachines en walsen over twintig jaar nog steeds ronken. Een onzinnig idee, volgens Loendersloot, alleen al omdat de bevolking dan krimpt en uitvindingen als de zelfsturende auto een geheel eigen dynamiek kunnen veroorzaken.

Parkeren

Maar stel: een volgend kabinet besluit om die 1.200 kilometer aan te leggen, zouden die extra stroken dan niet binnen de kortste keren dichtslibben, net zoals deze herfst gebeurde? Nee, denkt het Nijmeegse bureau, want de groep forenzen die in de trein zit, maar liever de auto zou pakken, de zogeheten 'latente' vraag, bedraagt volgens hen op dit moment zo'n vijftien procent van de treinreizigers. Bij een toevoeging van 1.200 kilometer asfalt zou deze groep nog geen halve rijstrook innemen. Ter illustratie: voor een stad als Utrecht met zeven toegangswegen betekenen twee extra stroken per snelweg in de ochtend ruimte voor 50.000 extra forenzen.

Het probleem van een brij aan stilstaande auto's die dan met geen mogelijkheid de stad in kunnen, zou volgens de verkeerskundigen veel nijpender zijn. Wil iedereen kunnen parkeren, dan zou dat met stip de grootste opgave zijn. Wordt dat niet óók aangepakt, dan wordt de file weliswaar korter, maar blijft de totale verliestijd hetzelfde.

Voor de aanpassingen van parkeervoorzieningen en het onderliggende wegennet zou volgens het adviesbureau het bedrag van twintig miljard nodig zijn - een aanname gebaseerd op de kosten van recent uitgevoerde verkeersdoorstromingsprojecten in de grote steden. Alleen al bij het AMC in Amsterdam zouden dan 15.000 parkeerplaatsen nodig zijn, onder het Malieveld in Den Haag zelfs 20.000, tien keer meer dan in de grootste parkeerplaats van Nederland.

Een vrijwel onuitvoerbaar idee, volgens de Nijmeegse deskundigen.

Meer asfalt: hoe denkt de politiek erover?

Van de grote partijen zijn alleen het CDA en de VVD onverdeeld positief over meer investeringen in infrastructuur. De VVD pleit in haar verkiezingsprogramma voor extra auto-, spoor- en vaarwegen, en stelt meer geld beschikbaar. Als er meer inwoners komen, moeten ook meer mensen zich kunnen verplaatsen, vindt de partij. "Vast staat dat mobiliteit een basisbehoefte is. Dus regelen we dat de infrastructuur op orde blijft", staat in het liberale verkiezingsprogramma.

Het CDA is ook voor meer investeringen in asfalt. In 'Keuzes voor een beter Nederland' staat dat het filespook vanwege de aantrekkende economie weer terug is. Daarom zijn volgens de partij meer investeringen nodig: niet alleen in de Randstad maar ook in de regio.

De SP, de PvdA en D66 zien weinig in extra miljarden naar de snelwegen. De PvdA is 'terughoudend' met de aanleg van nieuwe autoverbindingen. Alleen de 'echt noodzakelijke nieuwe verbindingen' wil de partij nog aanleggen. "Alle bestaande plannen voor wegen beoordelen we opnieuw op hun nut en noodzaak", schrijven de sociaal-democraten in 'Een verbonden samenleving'.

D66 laat optekenen dat 'het medicijn van steeds meer asfalt is uitgewerkt'. De partij noemt de A4 bij Leiden, waar 'iedereen na forse investeringen in asfalt nog steeds elke dag vaststaat'. De SP wil vooral meer investeren in beter openbaar vervoer en wil in plaats van meer asfalt de autobezitter voor het gebruik laten betalen.

De PVV rept in haar verkiezingsprogramma van één a4'tje niet over mobiliteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden