'Niet overschatten die twee miljoen'

Het leven neemt in Rome weer zijn normale gang. Na het vertrek van zo'n twee miljoen jonge katholieke die daar de Wereldjongerendagen bezochten, kan aan deskundigen de vraag worden gesteld of de rooms-katholieke kerk nu kan rekenen op twee miljoen verse missionarissen. Volgens één van de dekundigen, theoloog H. Schilderman, zijn de jongeren vooral op zoek naar 'charismatische bezieling'. ,,Dit keer vonden ze de aanleiding in de jongerendagen, weken daarvoor kon je een deel van hen aantreffen op de Gaypride die velen op de been bracht.''

Godsdienstsocioloog Joep de Hart toont zich daags na de bijeenkomst in 'de Eeuwige Stad' nauwelijks verbaasd over het grote aantal jongeren. ,,Met die twee miljoen heb je ook wel zo'n beetje de kern gehad. Voor een multi-nationaal bedrijf als de rooms-katholieke kerk is dat niet zo gek veel'', zegt De Hart. ,,Het gevaar van dit soort evenementen is dat er een vertekend beeld dreigt te ontstaan. Het is natuurlijk niet zo dat er nu twee miljoen missionarissen in Rome zijn gevormd.''

,,Jongeren, ook zij die deze evenementen bezoeken, zijn individueel ingesteld'', zegt De Hart. ,,Het was voor hen een massaal beleefd samenzijn, maar ieder van hen geeft er zijn eigen invulling aan. Iets als een gemeenschappelijke geest zal er niet uit voortkomen. De samenleving is doorspekt met katholieke symboliek, maar dat wil nog niet zeggen dat daarmee de aanhang van praktiserend katholicisme wordt weergegeven.''

De godsdienstsocioloog haalt als voorbeeld de huidige popsterren en hun videoclips aan. De kruisen en iconen zijn gemeengoed, dat zit gewoon in de cultuur opgehoopt. De jongeren die Rome bezochten, duiden dus niet op een nieuwe revival van de katholieke kerk, meer op een spaarzame bijeenkomst van jongeren die in het katholicisme ook een esthetisch spektakel zien'', aldus De Hart.

,,Het is eerder de collectieve ervaring die geldt. De aanleiding was dit keer het katholicisme, daarvoor was het de Gaypride, maar de charismatische bezieling fascineert me'', zegt H. Schilderman, onderzoeker praktische theologie aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. ,,In de individiualistische wereld van de jongeren zorgt dit soort samenkomsten voor een collectieve identiteit. De katholieke kerk speelt heel goed in op de vraag die bij jongeren speelt. De jongeren willen weten dat ze goed bezig zijn, dat ze niet alleen staan. En dat zijn vragen waar je binnen de plaatselijke parochies niet mee kunt aankomen.''

,,Natuurlijk heeft ook de paus een belangrijke rol gespeeld bij de hoge bezoekersaantallen'', vervolgt Schilderman. ,,Hij heeft een charismatische uitstraling. Hij is een bezienswaardigheid. Clinton heeft dat ook, maar die organiseert niet dit soort religieuze evenementen.''

Wat volgens Schilderman ook zeer belangrijk is, is de aandacht van de paus voor jongeren. ,,In Rome kregen de jonge katholieken echt het idee dat ze serieus werden genomen'', aldus Schilderman.

Was de paus tijdens de Wereldjongerendagen dan niets meer dan de sterspeler die in zijn eigen stadion roem vergaart, of wordt er wel degelijk ook geluisterd naar wat de kerkelijk leider verkondigt? Annelies de Bont van het pastoraal centrum Breda heeft de ervaring dat de jongeren vooral datgene overnemen wat in hun visie past. De Bont: ,,Ze hebben hun eigen leven en daarbij zijn zij katholiek. Het is niet zo dat zij, zoals tot twee generaties terug, alles gehoorzaam overnemen. De eigen wil en ideeën zijn sterker. Daarom zullen zij zich ook niet direct door ouderwetse opvattingen van de rk kerk en de paus uit het veld laten slaan. Ze trekken zich er niet altijd iets van aan.''

Theoloog Schilderman is zelfs niet verbaasd dat jongeren die de Gaypride (eerder deze zomer in Rome gehouden) bezochten, ook bij de Wereldjongerendagen van de partij waren. ,,Jongeren maken zelf de keuzes in hun leven. Ze zitten natuurlijk wel met de vragen die in de puberteit, en de periode daarna spelen, maar de antwoorden passen ze toch in in wat zij denken dat juist is. Ze zullen de woorden van de paus gebruiken, wanneer deze hen in hun daden bevestigen. Is zijn mening echter tegenstrijdig, dan laten ze zijn woorden voor wat ze zijn.''

Dat is volgens theoloog Schilderman ook de reden dat de impact van dit soort dagen sterk gerelativeerd moet worden. Schilderman: ,,De kerk zal nu heus niet ouderwets volstromen. De term 'hernieuwde belangstelling' lijkt bij dit soort evenementen van alle tijden. De jongeren van nu worden ook voor een belangrijk deel aangetrokken door de sensatie van de massale bijeenkomst. Natuurlijk zijn ze ook, of vooral, met het geloof en levensvragen bezig, maar die hevige emotie ervan spreekt ze aan.''

Het is dan ook de vraag wat de jongeren, eenmaal bijgekomen van alle indrukken, met de ervaringen zullen doen. Worden ze binnen de eigen parochie belangrijke personen of sterft de geestdrift die ze in Rome hebben opgedaan in de Nederlandse klei een wisse dood? A. de Bont van het jongerenpastoraat: ,,Terug in Nederland zal het heel moeilijk zijn dat enthousiasme vast te houden. Een meisje dat van ons bisdom Breda in Rome was, is nu naarstig op zoek naar medereizigers en denkt zelfs aan een reünie. Ik denk dat dat vooral is om het gevoel dat ze daar had, hier vast te houden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden