Niet optreden tegen, maar meedenken met tradities is het devies

Beeld ANP

Geen kerstbomenjacht, autobranden en confrontaties met de politie. Sinds de jaren negentig worden op het strand bij Scheveningen op initiatief van de gemeente Den Haag vreugdevuren georganiseerd. 

Omdat het ­gezellig is, en om er voor te zorgen dat feestvierders niet meer door de straten zwerven, daar fikkies stoken en  overlast bezorgen voor omwonenden. De stapels mogen 35 meter hoog zijn, de gemeente houdt toezicht.

Dit keer liep het vreugdevuur in Scheveningen verkeerd af. De brandstapels op het strand waren dertien meter hoger dan toegestaan en die in Scheveningen zorgde, mogelijk aangewakkerd door de wind, voor vliegvuur en een vonkenregen die door burgemeester Pauline Krikke als ‘angstaanjagend’ werd beschreven. Er vielen voor zover bekend geen gewonden, maar de materiële schade was aanzienlijk.

In de ochtend van Oudejaarsdag wist de gemeente al dat de stapels te hoog waren, en dat is ook besproken, schrijft Krikke in een brief aan de ­gemeenteraad. Toch vonden de vreugdevuren doorgang, nadat veiligheidszones rond de stapels werden uitgebreid, zodat publiek op grotere ­afstand kwam te staan. Waarom Den Haag er niet voor koos het traditionele vuur af te gelasten, is nog niet bekend. Gemeenteraadslid Daniëlle Koster (CDA) zei woensdag in het NOS Radio 1 journaal dat het er op lijkt dat de angst voor relletjes met Oud en Nieuw in Scheveningen hebben meegespeeld.

Ook voor georganiseerde paasvuren in het oosten van het land – sommige trekken duizenden bezoekers – geldt dat ze niet zomaar worden afgeblazen bij onveilige weersomstandigheden. Het beleid van de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) is om dit per bult te beoordelen. “De populariteit van paasvuren is enorm. Het voorkomen van maatschappelijke onrust kan een reden zijn om het toch door te laten gaan, desnoods met extra veiligheidsmaatregelen”, schrijft de VNOG.

Straatfeesten

Hoogleraar Ira Helsloot constateert dat meedenken met feestvierders in plaats van tegen ze optreden een vorm van besturen is die steeds meer voorkomt, en ook werkt. Hij deed eerder al onderzoek naar Oud en Nieuw en is hoogleraar besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Door mee te bewegen met tradities, volgen gemeenten het advies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid op om de jaarwisseling als evenement te benaderen. Zo kunnen feestelijke tradities volgens de onderzoeksraad wortel schieten en wordt aan potentiële onruststokers een alternatieve invulling van de avond geboden. Denk aan collectieve initiatieven, ­zoals dorps- of straatfeesten. 

“Soms is het beter om een maatschappelijke traditie te accepteren”, zegt Helsloot. “Als je die traditie om zeep helpt, creëer je pas echt onbegrip en misschien een tegenreactie. Den Haag is een plaats waar ze die strategie hebben omarmd, net als je van de jaarlijkse paasvuren bijvoorbeeld kunt zeggen.”

Net als in Den Haag worden op meer plaatsen vuren en straatfeestjes getolereerd. Zoals in het Noord-Brabantse plaatsje Veen, waar jaarlijks in december talloze sloopauto’s in brand worden gestoken. Na jaren van confrontaties met brandstichters en ­belangstellenden kijken politie en ­gemeente nu toe. Die escalatiebeperkende strategie is succesvol, stellen burgemeesters Fons Naterop en Marcel Fränzel van de fusiegemeente ­Altena. 

Vertrouwen

De openbare orde en veiligheid voor omwonenden kwam niet in gevaar, hulpdiensten werden niet gehinderd bij het uitoefenen van hun werk. Hoewel elke vorm van brandstichting ­volgens de burgemeesters overlast en schade met zich meebrengt, zag men in Veen geen reden de strategie dit jaar aan te passen. Wel gaat de politie waar mogelijk achteraf op jacht naar de brandstichters. Cameratoezicht moet ze daarbij helpen. 

Waren er rellen gekomen als het vreugdevuur in Scheveningen afgeblazen was? “Ik heb er alle vertrouwen in dat dit goed was gekomen, wanneer iedereen goed beseft zou hebben wat de risico’s waren”, zegt hoogleraar Helsloot. “Als de organisatie zelf ook had uitgesproken: het ­risico is gewoon te groot als we doorgaan, dan had de bevolking dit geaccepteerd.”

Lees ook:

Scheveningers over de vuurregen: ‘Die bouwers zoeken altijd de grens op’

De inwoners van Scheveningen likken hun wonden na het uit de hand gelopen vreugdevuur. ‘Afschaffen hoeft niet, maar kleiner mag wel.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden