Niet op een briefje

Wat zou het mooi zijn wanneer wij, eenzame, kwetsbare stervelingen op aarde, hier beneden iets of iemand van Boven hadden. Dat je bijvoorbeeld van een boek zou kunnen zeggen: dat boek is van God. Of dat je van een mens zou kunnen zeggen: deze mens is van God. Dat zou ons houvast geven, want dan weet je: we zijn hier niet alleen, in dit zwijgend heelal, en wij zijn hier niet zomaar, niets en niemand is hier zomaar, wij komen ergens vandaan en wij gaan ook ergens naar toe, God zij dank dat God er is. Dat weet je dan, want dat heb je op een briefje, het staat in dat boek. Of je hebt het van die mens.

Nu zijn er stervelingen die met zekerheid beweren dat wij hier beneden iets van Boven hebben. Wij hebben zo'n boek, zeggen zij, wij hebben de bijbel en de bijbel is het Woord van God. Het is geen gewoon mensenboek, het is een Boek waarin de Eeuwige zich geopenbaard heeft, het is zijn onfeilbaar Woord.

Er zijn ook stervelingen op aarde die met zekerheid beweren dat wij hier beneden iemand van Boven hebben. Wij hebben Jezus, zeggen zij, en hij is door God gezonden. Geen gewoon mens is hij, hij is de Mens in wie God zich geopenbaard heeft, hij is de Zoon van God.

Omdat die stervelingen niettemin eenzame, kwetsbare stervelingen blijven, horen zij niet graag anderen beweren dat voor hen de bijbel niet naar de letter het Woord van God is maar een boek van mensen. Nu ja, niet een gewoon mensenboek, maar een kostbaar document waarin het volk Israël dat zich door God voelt aangeraakt een poging waagt om de Onzienlijke in verhalen uit te beelden, om in mensenwoorden over de Eeuwige te spreken. Maar dus niet van kaft tot kaft Gods onfeilbaar Woord.

Diezelfde stervelingen horen ook niet graag dat voor die anderen Jezus niet naar de letter de Zoon van God is, maar een kind van mensen. Nu ja, niet een gewoon mensenkind, maar een mensenkind dat zich als geen ander door God wist aangeraakt en zich geroepen voelde om met zijn leven en sterven de God van zijn volk als een Vader uit te beelden, dromend dat Jeruzalems tempel spoedig een bedehuis voor alle volkeren zou zijn. Maar dus niet God incognito of zoiets.

Dat de bijbel naar de letter Gods Woord is verdedigen zij dus met kracht. Begrijpelijk, want wanneer dat ineens niet meer zo zou zijn, raken zij hun houvast kwijt. Gaat iemand op bladzijde één van het Boek aan het scheppingsverhaal tornen, dan ruiken ze onraad en gaan op de barricaden. Als je aan dat Boek komt kom je aan hen. Als je vandaag bladzij één in twijfel gaat trekken, moet morgen bladzij twee eraan geloven, en waar blijven we dan? Dan zijn we straks weer eenzame, kwetsbare stervelingen hier beneden, zonder Boven, zonder God, zwalkend door een zwijgend heelal.

Dat Jezus de Zoon van God is, verdedigen zij ook met kracht, en ook dat is begrijpelijk. Want wanneer dat ineens niet meer zo zou Zijn, raken ze hun enige troost in leven en in sterven kwijt. Ga je op bladzij één van Jezus' levensverhaal aan zijn geboorte uit een maagd tornen, dan ruiken ze onraad en gaan op de barricaden. Als je aan Jezus komt, kom je aan hen. Als je vandaag in twijfel trekt dat de hemel hem verwekte, kom je morgen met de mededeling dat hij ook niet ten hemel is opgevaren, en waar blijven we dan? Vergeet niet dat het met zoveel woorden in de bijbel staat, Gods onfeilbaar Woord!

In het kerkblad voor hervormd/gereformeerd Amsterdam stond vorig jaar een interessant stukje onder de wijkberichten van de Noorderkerk, het godshuis waar de gereformeerde bonders elkaar op zondagmorgen vinden. Hun nieuwe predikant, die ik nog niet ontmoette, citeerde daarin enige vragen en antwoorden uit Calvijns Geneefse Catechismus.

Vraag: Blijft Jezus Christus in lichamelijke tegenwoordigheid met ons?

Antwoord: Neen, want er is verschil tussen zijn lichaam, dat in de hemel is opgenomen en zijn kracht, die overal werkt.

Vraag: Wat verstaat gij onder: en zit aan de rechterhand van de vader?

Antwoord: Dat Hij de heerschappij over hemel en aarde heeft ontvangen om over alles te regeren.

Vraag: Maar wat betekenen die rechterhand en dat zitten, waarvan gesproken wordt?

Antwoord: Dat is beeldspraak, ontleend aan de aardse vorsten, die aan hun rechterhand hun plaatsvervanger laten zitten om in hun naam te regeren.

Ik heb mijn collega in een briefje deelgenoot van mijn verontrusting gemaakt. Want wat gebeurt hier? Hier wordt de aloude belijdenis uit de Heilige Schrift dat Jezus gezeten is ter rechterhand Gods tot beeldspraak bestempeld. Waar blijven we dan? vroeg ik. Wie garandeert ons dat de Hemelvaart straks ook niet tot beeldspraak wordt bestempeld, en het lege graf, en de geboorte uit een maagd?

Op dat briefje heb ik van mijn collega geen antwoord ontvangen, en dat begrijp ik wel, want ik zat hem natuurlijk een beetje te jennen. Maar ik vond het ook jammer, want het was nu net zo'n aardige illustratie hoe broeder Calvijn in het Genève van 1645 al in “Jezus zittende ter rechterhand Gods” kon blijven geloven, zonder die uitspraak letterlijk te nemen. En mijn bondse broeder had hem drie eeuwen later met instemming geciteerd! Als dat kan, kan er meer.

Als mensen mij vragen of ik geloof dat de bijbel Gods Woord is en dat Jezus de Zoon van God is, kan ik op die vraag geen antwoord geven, zolang niet duidelijk is wat zij onder dat is verstaan.

Dat de bijbel Gods Woord is, is een belijdenis, een geloofsuitspraak. Ik wil die woorden graag voor mijn rekening nemen, als we samen maar goed weten dat het beeldspraak is. Mooie beeldspraak, net zoals het mooie beeldspraak is dat Jezus ter rechterhand van God is gezeten. Maak je er topografie van, dan maak je het kapot.

Dat Jezus Gods Zoon is, is een belijdenis, een geloofsuitspraak. Ook die woorden wil ik graag voor mijn rekening nemen, maar het is weer beeldspraak. Mooie beeldspraak, net zoals het mooie beeldspraak is, dat Jezus uit een maagd is geboren. Maak je er biologie van, dan maak je het kapot.

In het geloof moet je altijd oppassen met te beweren dat iets zo is. Want we hebben het over een werkelijkheid die de onze overstijgt. Laten we het er over eens zijn dat dat zo is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden