Niet langer achter tralies, maar net als in het wild

Diergaarde Blijdorp geeft zijn leeuwen de ruimte. Ook andere dierentuinen vernieuwen.

Een warme steen om op te soezen, struiken om te schuilen voor de regen, met soortgenoten in een groep of juist solitair in een hok. Dierentuinen begrijpen steeds beter wat hun wilde dieren wensen en richten daar de verblijven op in.

"We moeten wel", zegt directeur Marc Damen van de Rotterdamse Diergaarde Blijdorp. "Door de jaren heen verandert onze kennis, maar ook de publieke opinie. 75 jaar geleden waren we heel trots op ons olifantenverblijf, maar als dat er nu nog zo zou uitzien, zouden we onder druk van actiegroepen moeten sluiten."

Het 150-jarige Blijdorp opende gisteren het nieuwe leeuwenverblijf, dat nu al voldoet aan toekomstige normen. "We leggen de lat hoger dan de Europese wetgeving, anders moeten we bij elke verandering aanpassen", aldus Damen. Het nieuwe verblijf is goedgekeurd door de dierentuincommissie van de rijksoverheid, maar ook door andere dierentuinen. "We helpen en controleren elkaar in Europa."

Om een vergunning te krijgen moet een dierentuin voldoen aan veiligheidsvoorschiften en protocollen, legt parkmanager Wineke Schoo van Burgers' Zoo uit.

"De overheid keurt elk nieuw verblijf voor wilde dieren, zoals de neushoornstal die wij nu bouwen. Voor bijvoorbeeld pinguïns hoeft dat niet. We hebben eigen ontwerpers, vaak biologen, want het mag er best mooi uitzien maar het dierenwelzijn staat voorop."

Zien

Een dierentuin was vroeger een verzameling, zegt Wineke Schoo, parkmanager van Burgers' Zoo in Arnhem. "Het doel was dieren laten zien, dus die zaten in betegelde betonnen hokken achter tralies. Van voeding en huisvesting wisten ze niets. Van de roofdierengalerij, met in elk hok een andere soort, zijn we lang geleden afgestapt. In het oosten van Europa tref je die ouderwetse dierentuinen nog aan. Wij willen laten zien hoe giraffen, zebra's en neushoorns samenleven op de savanne, met een loopbrug en een kijkhut voor de bezoekers. Maar onze bongo, een Afrikaanse bosantilope, blijft in het stro als het buiten te koud is. En ook de oudere olifantendames blijven vaak een uurtje langer binnen."

Schuilen

De drie leeuwen in Blijdorp hebben sinds gisteren de beschikking over een glooiend graslandschap met waterpoel en een ruim binnenverblijf in het monumentale gebouw, dat architect Sybold van Ravesteyn 75 jaar geleden ontwierp voor de giraffen. Het zijn een beetje koukleumen, die leeuwen die in het wild alleen nog in het noordwesten van India voorkomen. Daarom hebben ze buiten ook een warme knuffelmuur. De Afrikaanse leeuwen in Arnhem zijn stoerder, die hebben geen binnenverblijf nodig zolang ze op Burgers' Safari maar bomen en struiken hebben om te schuilen voor regen of in afzondering hun welpen ter wereld te brengen. Ook de Sumatraanse tijgers van Blijdorp verschuilen zich graag, in het nagebouwde bamboebos. Om ze toch te laten zien, verzinnen de verzorgers trucjes, vertelt Marc Damen. "We lokken ze naar open plekjes met voedsel of een warme rots, maar dwingen ze niet."

Beleven

Dertig hectare groot is Blijdorp, in hartje Rotterdam. Uitbreiding zit er niet in, dus een zes keer zo groot leeuwenverblijf gaat ten koste van een andere soort. Zo heeft de Diergaarde afscheid genomen van het przewalskipaard, vertelt directeur Marc Damen. "Dit van oorsprong wilde paard uit Mongolië was bijna uitgestorven. Door een geslaagd fokprogramma lopen er nu weer meer dan duizend op de steppen. Die soort heeft onze steun niet meer nodig. Vijf jaar geleden hebben we ook de vleermuizengrot gesloten. Hij stonk, het was er luguber, er kwam bijna niemand. Maar na sluiting kregen we toch klachten. Iedere diersoort heeft zijn aanhangers."

Kiezen

Begin dit jaar gingen de drie dierentuinen van Zodiac Zoos failliet. Vrijetijdsbedrijf Libéma nam ze over, sloot de Wissel in Epe definitief en blaast Aqua Zoo Friesland en Zoo Parc Overloon nieuw leven in. "Toereikend, maar niet modern genoeg", oordeelt Martin van Hees die door Libéma op die klus werd gezet. Alleen kijken is niet meer genoeg, weet ook Marc Damen van Blijdorp. "Het moet flitsender, interactiever." Op de achterwand van het nieuwe leeuwenverblijf wordt het regenwoud geprojecteerd en er staat een safaritruck met chauffeur die heen en weer schudt alsof-ie rijdt. "Voor de leeuwen maakt het niet uit, maar het publiek krijgt hun natuurlijke omgeving in beeld."

Samen (of niet)

Toen Burgers' Bush in 1971 de chimpansees in een groep plaatste, verklaarden andere dierentuinen directeur Hans van Hooff voor gek, vertelt Wineke Schoo. "Voorheen hielden we de apen in koppeltjes, ze leken immers op mensen. Maar inmiddels weten we dat chimpansees in de natuur optrekken in multi-mannelijke en vrouwelijke groepen. Zebra's leven in harems, elke soort heeft zijn eigen regels, daar passen we de huisvesting op aan." Dat leidt soms tot misverstanden, weet Marc Damen. "In Blijdorp hebben we de tijgers uit elkaar gehaald omdat dat solitaire dieren zijn. Nu krijgen we vragen van bezoekers waarom de schuif tussen de twee hokken niet openstaat."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden