Niet joods zijn, wel joods doen

Sefanja en Naomi Severin zijn sinds vandaag officieel 'noachitisch'. 'Het jodendom is gesloten, maar dat is niet zo bedoeld.'

Overal branden kaarsjes. In de vensterbank, in de kerstboom, en op de eetkamertafel, waaraan Sefanja (34) en Naomi (33) Severin zitten. Van het beton en de gure wind in de nieuwbouwwijk in Capelle aan den IJssel merk je hier binnen niets. Aan de deur hangt een kleurplaat met een menorah.

De Severins noemen zich 'noachieten' (zie kader) Vandaag is het officieel. Voor een door henzelf daartoe ingestelde joodse rechtbank, in het Hebreeuws 'beth dien' genaamd, legt het echtpaar een geloofsbelijdenis af. Ze beloven te leven naar de zeven geboden die volgens het jodendom ook voor niet-joden gelden.

Joods kun je niet zomaar worden. Dat snappen de Severins. Het is nu eenmaal een religie waarin je geboren moet zijn. Bekeerlingen zijn uitzonderingen. Een tijdje probeerden ze binnen te komen bij de orthodoxe synagoge in Rotterdam. Tevergeefs, vertelt Sefanja. "Daar heerst een kille sfeer. Een of twee personen hebben het er voor het zeggen."

Lid worden bij de liberale synagoge hebben ze niet overwogen. "Het trekt me niet." Sefanja legt zijn hand op een Tenach die op de tafel ligt. "Daar zien ze dit boek als mensenwerk."

Dus besloot Sefanja Severin, samen met een paar gelijkgestemden, afgelopen zomer zelf een gemeenschap te beginnen. Ohel Abraham, 'de tent van Abraham'. Niet dat het de bedoeling is om de concurrentie aan te gaan met de joodse gemeenschap. Sefanja: "De orthodoxe synagoge is al op sterven na dood. Ze staat al op de rand van het faillissement. Dat zou niet aardig zijn. We willen juist dat er langzaam een vertrouwensrelatie ontstaat." Hij zucht. "De joodse gemeenschap is zo gesloten. Wij denken dat het jodendom zo niet bedoeld is." Van origine hadden de joden wel de opdracht om hun geloof uit te dragen, meent hij. "Vader Abraham werd niet voor niets 'vader van alle volken' genoemd."

Die missionaire kant van hun geloof zijn de joden volgens Sefanja vergeten. "Dat komt door de vervolgingen die ze hebben moeten doorstaan. Als de doodstraf erop staat, zoals in de Middeleeuwen het geval was, dan hou je je wel met andere dingen bezig. Joden zijn zich een ghettocultuur eigen gaan maken. Dat is in hun psyche gaan zitten. Je merkt dat nu het antisemitisme afneemt, de gemeenschap opener wordt. Wij willen juist die warme, verwelkomende kant van het jodendom benadrukken."

Binnen de Nederlandse joodse gemeenschap wordt de oprichting van Ohel Abraham fronsend bekeken. Dat zegt Bart Wallet, onderzoeksleider religiestudies aan de Vrije Universiteit en kenner van de joodse gemeenschap in Nederland. "Door een 'beth dien' te organiseren doen deze noachieten voorkomen alsof het om een traditioneel joodse gebeurtenis gaat. Maar wat ze doen, is absoluut niet officieel. Het blijven buitenstaanders. Eigenlijk maken ze gewoon een eigen hokje."

Evangelisch-min-Jezus
Omdat Ohel Abraham zo nieuw is, kan Wallet de gemeenschap lastig plaatsen. Wat hem opvalt, is dat veel noachieten uit een evangelische kerk of pinkstermilieu komen. Wallet: "Een soort evangelisch-min-Jezus."

Zo ook de Severins. Sefanja en Naomi leerden elkaar kennen in de pinkstergemeente, waar ze allebei zijn grootgebracht. Daarmee zijn ook hun joodse voornamen verklaard: die kregen ze van hun christelijke ouders.

Hij is IT'er, zij geeft les op de basisschool. Na een zoektocht van vijf jaar ruilden ze Jezus in voor het jodendom. Het begon er mee dat ze, zoals het pinkstergelovigen betaamt, niet-gelovigen wilden overtuigen. Naomi: "Daarom verdiepten we ons in de Bijbel. Tot we erachter kwamen dat het niet klopte."

Ze waren toen net twintig. Sefanja: "Ik kreeg er nooit mijn vinger achter. Je moest bijvoorbeeld geloven dat het Nieuwe Testament ook Gods Woord is. Terwijl er geen bewijs voor is."

Het kostte Naomi meer moeite om het christelijke geloof los te laten dan Sefanja. "Ik vond het dood- en doodeng. Ik was bang voor de hel, waar altijd mee gedreigd werd. Bovendien: de kerk was mijn familie. Die kon ik niet zomaar verlaten." Een tijdje noemde zij zich nog christen, terwijl hij dat al niet meer deed. Toch trouwden ze in de kerk. Sefanja: "Voor mij was vooral 'shalom bait' belangrijk: vrede in huis. Dat bleek achteraf dus ook heel joods."

Aan de keukentafel probeert hij uit te leggen dat Jezus niet de Messias kan zijn die in het Oude Testament voorspeld wordt. "Jezus was eigenlijk een anti-Messias." Er komt een indrukwekkende reeks bijbelteksten langs, de Tenach gaat open, allerlei profeten worden geciteerd. Het heeft iets te maken met 'politieke zelfstandigheid', 'wereldvrede' en 'alle joden die in Israël zouden wonen'. Naomi vat het samen: "De joodse Messias is een vacature voor een politiek leider. Jezus voldeed niet aan de eisen."

Hij begrijpt wel dat het betoog lastig te volgen is, verontschuldigt Sefanja zich. "Ik ben jarenlang gehersenspoeld. En toen heel diep gaan zoeken in de Thora om mezelf te deprogrammeren."

Tussenstap
De kaarsen in huis zijn nog over van Chanoeka. Joodse feestdagen vieren de Severins informeel, naar de synagoge gaan ze niet, maar ze steken wel een kaarsje aan om het begin van de sjabbat te vieren. Sefanja: "We willen niet joods worden. We willen joods handelen."

Of ze ooit helemaal joods gaan leven, de Severins sluiten het niet uit. Naomi: "We willen ieder jaar iets meer gaan doen."

Sefanja: "Deze belijdenis is een tussenstap. Het is erg lastig om je aan de joodse wetten te houden. Er is praktisch geen joodse infrastructuur hier in de buurt. Geen kosjere slager, geen school." Naomi: "Dan zou ik m'n hele keuken moeten verbouwen. En, moeilijker: weer alles los moeten laten."

Speelt niet ook mee dat de joodse gemeenschap hen niet met open armen staat op te wachten? De Severins zeggen zich niet afgewezen te voelen. En volgens Sefanja ligt het niet aan hen: "Zelfs als je joods bent kun je er niet echt bij horen in Nederland, zo klein en versnipperd is het."

Dit jaar staat de kerstboom er weer. Voor het eerst sinds een tijd. "We vierden het een poos niet, omdat het geen joods gebruik is", legt Naomi uit. "Maar het is niet verboden om kerst te vieren. Joods zijn, dacht ik, is ook gewoon gelukkig zijn. Dus als ik daar nou gelukkig van word, zet ik gewoon een boom in huis."

Noachieten
Noachieten zijn niet-joden die willen leven zoals de God van het jodendom het bedoeld zou hebben. 'Noachiet' betekent oorspronkelijk 'afstammeling van Noach', een term voor niet-joden. Sinds enkele decennia noemen mensen die zich bewust aan de zeven noachitische geboden houden zichzelf 'noachiet'. Dat zijn er zeven: het hebben van rechtvaardige wetten, geen afgoden dienen, geen overspel plegen, niet vloeken, niet doden, niet stelen, en geen vlees eten van een levend dier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden