Niet geloven maar doen maakt van de hindoe een beter mens

In het hindoeïsme komt ’mijn betere ik’ – het thema van de Maand van de Spiritualiteit – volgens ’jonge denker’ Vanno Jobse vooral tot uitdrukking in het gedrag van mensen. Hoe beter je handelt, hoe beter mens je bent.

’Het hindoeïsme is niet metafysisch maar heel pragmatisch. Of je gelooft – in Rama, in Krishna of in de moedergodin Devi – doet er in het hindoeïsme niet toe. Het gaat om het goddelijke in jezelf en om wat je doet om dát te realiseren. Je bent wat je doet. Je bestaat pas als je handelt, en hoe beter je handelt, hoe beter mens je bent. De oorspronkelijke naam van het klassieke hindoeïsme is Sanatana Dharma: eeuwige wet, eeuwige gedragsleer.

Deze leer kent geen dogma’s en schrijft geen geboden voor, maar geeft richtlijnen hoe je je moet gedragen om niet in conflict te komen met jezelf en je omgeving. Het zijn er vijf: matigheid, onthechting, niet stelen, waarachtigheid en geweldloosheid. Aan deze algemene gedragsregels moet iedereen zijn eigen invulling geven. Hoe, is afhankelijk van je leeftijd, je afkomst, je sociale positie.

Van deze vijf is vooral onthechting erg belangrijk. Dat betekent niet dat een hindoe niet van het leven zou mogen genieten. Integendeel, je moet wel degelijk proberen gelukkig te worden, want, zo is de gedachte, je kunt alleen een beter mens worden als je het leven in vervulling laat gaan. Maar je moet je er niet aan hechten, niet aan status, aan bezit, aan een mooie baan, zelfs niet aan familie, geliefden en kinderen.

Vooral dat laatste is natuurlijk erg moeilijk. Maar wel mogelijk, vanuit een liefde waarover ook Spinoza schrijft: ’Liefde is blijdschap vergezeld door de voorstelling van een uitwendige oorzaak’. Met andere woorden: liefde is vreugde om het bestaan van de ander, ongeacht of die ander bij je is en of je een intieme relatie met de ander hebt.

Ik ben voor de liefde naar Frankrijk geëmigreerd. Mijn vriendin en ik kregen een zoontje. Na drie jaar zijn we uit elkaar gegaan. Ons kind werd toegewezen aan de moeder. Ik vond dat heel moeilijk, want ik was erg gehecht aan hem en verlangde voortdurend naar zijn aanwezigheid. Ik leed echt onder dat verlangen, het beknelde me. En als hij wél bij mij was, beleefde ik daar te weinig vreugde aan, omdat de hele dag werd overschaduwd door de gedachte dat ik hem ’s avonds weer naar zijn moeder moest brengen. Nu zijn we een paar jaar verder. Ik ben nog steeds erg aan hem gehecht, maar ik lijd er niet meer onder. Of hij nu bij mij is of niet, ik weet dat hij er is. Dat alleen al geeft mij een zekere vreugde. Als hij nu komt, ben ik blij dat hij er is en kan ik daar voluit van genieten.

Daarover gaat het in de dharmarichtlijn over onthechting: liefde zonder hebberigheid, zonder de ander te willen bezitten of veranderen, met respect voor diens anders-zijn. Datzelfde geldt voor bezit. Wanneer je je los weet te maken van je ego dat hebberig, trots en zelfzuchtig is, en je niet langer hecht aan status, geld, huis, dan bereik je een vorm van vrijheid.

Die vrijheid brengt tegelijkertijd de verantwoordelijkheid met zich mee om op elk moment van je leven iets van jezelf te maken, een beter mens te worden, door het goede, het juiste te doen, volgens de richtlijnen van de dharma. Dat betekent, zoveel mogelijk in harmonie leven met je omgeving, en zó handelen dat je zomin mogelijk hoeft te handelen. Laat je de kraan lopen tijdens het tandenpoetsen, dan dwingt dat de waterzuiveraars tot handelen. Elke handeling heeft een reactie tot gevolg. Probeer daarom zomin mogelijk reactie te veroorzaken en richt je handelingen op het herstellen van de harmonie.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden