Niet de sekse maar de kunde van leiders telt

Androgyn leiderschap brengt ons soms verder dan de discussie over meer vrouwen aan de top, betoogt Ulrica van Panhuys. Kijk maar naar een toppolitica als Angela Merkel.

Als het slechter gaat in de economie, lopen vrouwen op hogere hakken waardoor borsten en billen benadrukt worden en gaat er meer lipstick over de toonbank. Voldoet de vrouw dan meer aan haar voorbestemde rol? En de man, strak in het pak, op schoenen met té grote neuzen, vertegenwoordigt hij het beeld van mannelijkheid en welvaart? Een antwoord hierop berust op ieders perceptie.

In de top van het Nederlandse bedrijfsleven zijn vrouwen nog altijd slecht vertegenwoordigd. Een verplicht quotum komt er voorlopig niet, heeft minister Jet Bussemaker besloten. Is dit probleem op te lossen door organisaties minder topzwaar te maken en meer uit te gaan van dienstbaarheid, zoals Jacky van Goor onlangs bepleitte (Opinie, 16 december)?

De kracht van Merkel

Als we, als het gaat om uiterlijkheden van man en vrouw, ons minder zouden laten leiden door hokjesdenken en meer zouden kijken naar wie iemand is als persoon, waar hij voor staat, zouden we daardoor niet meer bereiken?

Een voorbeeld voor mij is iemand als Angela Merkel. De kracht van Merkel zit voor een groot deel in haar androgyniteit. Sexy moeten zijn, of mannelijkheid of vrouwelijkheid moeten nastreven, lijkt niet voor te komen in haar vocabulaire. Zij krijgt respect en maakt verschil als mens en als professional, omdat haar focus ligt op inhoudelijke capaciteit en inzet van persoonlijke kracht. Door alles heen is zij standvastig en staat zij voor haar waarden en die van haar partij. Haar imago weerspiegelt zich in haar kleding. Niet voor niets riep Time haar uit als Person of the Year 2015.

Zou het kunnen zijn dat Adam, de eerste mens, androgyn was voordat zijn vrouw Eva uit zijn rib 'geschapen' werd? In androgyniteit zijn de tegenstellingen van man en vrouw samengevoegd, complementeren de twee geslachten elkaar. Het gaat dan over een mens met een variatie van vrouwelijke en mannelijke eigenschappen, die zich richt op zijn creativiteit, inzichten en uniekheid.

Dat is ook te zien bij David Bowie, aan wie het Groninger Museum een expositie heeft gewijd. Bowie varieert zijn identiteiten en vindt zichzelf steeds weer opnieuw uit. Hij verbindt, heeft regie over zichzelf en behoud zijn uitstraling. Een persoonlijk leider, een pionier met een oneindige creativiteit. Los van stereotype beelden. Bowie inspireert en blijft bestaan met effect.

Gratuit seksisme

De impliciete boodschap van Merkel en Bowie is: verleg de focus van geslacht naar capaciteit. Dan vervaagt seksisme, waar Van der Goor haar stukje gratuit mee opleukt (topless, windowdressing aan de voorgevel...). Als elke medewerker de ander benadert als medemens en zich deel voelt van het geheel, zich gewaardeerd en nuttig voelt, raakt onderlinge competitie en machtstrijd door status of positie op de achtergrond. Dan gaat het om werkelijke waarden, zoals duurzaamheid.

Wij functioneren bij de gratie van contrast en het naast elkaar bestaan. Als we dat accepteren, kan oordeel verminderen en komt er meer ruimte om met rust en overzicht confrontaties en dialogen aan te gaan, om deuren te openen en het schijnbaar onmogelijke te laten gebeuren. Dat creëert leven en duurt voort. Wel of geen top is dan geen issue. Pumps of stoere schoenen evenmin. Androgyn leiderschap brengt ons soms verder dan de discussies over te weinig vrouwen aan de top.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden