Niet Cruijff, maar De Boer is de architect

Na derde titel op rij kan en wil Ajax-coach niet verhullen dat hij zich laat leiden door lessen Van Gaal

AMSTERDAM - AJAX 5 - WILLEM II 0

Ten overvloede werd gisteren volgens de beginselen van Louis van Gaal, met tegen het gedegradeerde Willem II vijf doelpunten van verschillende spelers (5-0), in het huis van de revolutie van Johan Cruijff een nieuw feest ingeluid, dat van het 32ste kampioenschap in de geschiedenis van Ajax en het derde op rij. In de hem tekenende kernachtigste bewoordingen ('Voetbal is een teamsport') verklaarde trainer Frank de Boer zich impliciet nog eens schatplichtig aan zijn oud-trainer Van Gaal, de propagandist van de kracht van het collectief.

Prikkelend is daarmee de ironie achter de herrijzenis van Ajax, dat in 2011 de eerste titel van de trilogie vierde na zeven dorre jaren. Het succes viel en valt op het oog samen met de eind 2010 ingezette coup van Cruijff. Maar inmiddels bestaat er toch wel brede consensus over dat de kampioenschappen ¿ feitelijk vanaf het eerste tot het derde alleen maar meer ¿ aan de evenwichtige De Boer zijn toe te schrijven en niet aan Cruijff, die zich in eerste instantie op de hervorming van de jeugdopleiding heeft toegelegd. Laat De Boer zich nu net vooral laten leiden door de lessen van Cruijffs rivaal Van Gaal - en dat niet kunnen en, authentiek als hij is, ook niet willen verhullen.

In de vaste kaders die hij in de stijl van zijn leermeester had aangebracht, verving De Boer na zijn eerste volledige seizoen, het vorige, onverstoorbaar de in de cyclus van het voetbal vertrokken spelers. Zonder Vertonghen, Anita, Janssen en de al naar de achtergrond verdreven verdediger Van der Wiel smeedde hij een nieuw teamverband. Ter relativering zij daarbij wel gesteld dat hij ook niet zoveel had om zich druk over te maken: spelers in Nederland, wie dan ook, zijn niet van het hoogste niveau en daardoor zo moeilijk ook weer niet te vervangen. Wel kan het soms wat tijd vergen, en daarmee kan het geen toeval zijn dat Ajax in het tweede deel van beide volledige seizoenen onder De Boer beter presteerde dan in het eerste.

De Boer sprak er gisteren nogmaals zijn tevredenheid over uit dat Ajax dit seizoen daarbij constanter was dan het vorige. Dat is in zijn ogen de voornaamste vooruitgang. Zeker gevoelsmatig is er het nodige voor te zeggen, maar in absolute zin wordt het door de cijfers niet of nauwelijks gestaafd. Ajax verloor minder vaak (twee keer om vier keer in 2011-2012), maar mede door liefst tien gelijke spelen kan het al niet hoge puntentotaal van vorig seizoen (76) hooguit worden geëvenaard. Dat gisteren in de zo lang leuk en spannend genoemde eredivisie plotseling bijna alle beslissingen al vielen, zei veel over het brede gebrek aan slagkracht op cruciale momenten. Nu verloren Feyenoord en Vitesse beide, nadat eerder PSV als vooraf toch de grootste titelfavoriet had gefaald.

In de ontwikkeling, of het gebrek daaraan, bij PSV en Ajax school het wezenlijkste verschil. Anders dan PSV-trainer Advocaat wist De Boer zijn spelers, toch ook bepaald niet de allerbesten, zichtbaar beter te maken. Centrumverdediger Moisander, gekomen als om zo'n beetje één slippertje per wedstrijd bekend staande opvolger van Vertonghen, vormde uiteindelijk een ingespeeld koppel met Alderweireld. De Deen Schöne, transfervrij binnengekomen als nuttige opvulkracht, ontpopte zich als een multifunctionele speler, bepalend zelfs in de tactische plannen van De Boer. En het meest tot de verbeelding sprak de progressie van de aanvankelijk beschimpte verdediger Blind tot international, in een stijl - met inzicht en vooral rust aan de bal - waarin zich de instructies van zijn trainer bij uitstek weerspiegelden.

Het zijn stuk voor stuk geen spelers van het niveau dat Cruijff wil (laten) opleiden, op zoek naar sprankelender talenten. Met realistischer maatstaven moet De Boer op kortere termijn waarschijnlijk weer nieuwe gaten opvullen. Zelf houdt hij rekening met een vertrek van Eriksen, aanvoerder De Jong en Alderweireld. Maher (AZ) en Van Ginkel (Vitesse) worden als vervangers genoemd, maar De Boer onderstreepte gisteren dat Ajax in zijn nieuwe beleid geen buitenissige bedragen zal betalen.

Dat mag in deze tijden van crisis als een mooi signaal worden gezien van de titel van Ajax: spaarzaamheid (relatieve dan natuurlijk) kan lonen, méér voorlopig dan de miljoeneninvesteringen in de afgelopen jaren van PSV. De Boer betoonde zich in dat opzicht dan weer een loyaal volger van de Cruijff-lijn, en meteen schetste hij wat zonder het grote geld het nieuwe doel moet zijn: enige vooruitgang in Europa.

Daar is inderdaad nog veel te winnen voor Ajax, dat in dit derde jaar van zijn nationale hegemonie immers werd uitgeschakeld door het Roemeense Steaua Boekarest. Laat het maar aan Frank de Boer over om in de feestvreugde van een ongekend succes dááraan te denken en aan hoe dat te voorkomen ¿ met wat de Cruijffianen daarin kunnen betekenen, en wie hij nog meer hoogacht.

'Nooit door de ondergrens gezakt'
"Voor een 5-0 zege in de kampioenswedstrijd kun je alleen maar tekenen", zei Ajax-trainer Frank de Boer, nadat Willem II simpel was verslagen met doelpunten van Sigthorsson, Eriksen, Fischer, De Jong en invaller Hoesen. "Door de laatste twee doelpunten in de slotfase kwam er meer sfeer. Dat verdienden spelers en supporters."

De Boer ontvouwde in kort bestek zijn winstgevende filosofie. "Voetbal is een teamsport, van elf tegen elf. Onze kracht is dat we niet afhankelijk zijn van één speler. Zo zie ik het spelletje. Je moet kijken waar winst te behalen is bij de tegenstander. De spelers weten steeds beter wat wordt gevraagd en kunnen terugvallen op het systeem. Daardoor zijn we dit seizoen nooit door de ondergrens gezakt."

Daardoor was dit kampioenschap voor De Boer als coach het mooiste. Zijn eerste, in 2011, maakte meer los. "Dat was onbeschrijflijk, omdat Ajax zo lang geen kampioen was geweest. Bovendien was ik toen jarig."

Verdediger Blind, in het begin van het seizoen zelfs uitgefloten, werd door de fans tot Ajacied van het jaar uitgeroepen. "Dit was een heel mooi seizoen. Mijn debuut in Oranje, dit kampioenschap, het is allemaal prachtig", zei Blind euforisch.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden