Review

Niet alleen een zaak van 'good guys' en 'bad guys'

Peter Schumacher: Ogenblikken van genezing - Indonesische ervaringen. Van Gennep, Amsterdam; 294 blz. - ¿ 38,90.

“Generaal Spoor en kapitein Westerling waren toen mijn helden”, schrijft Schumacher in zijn boek 'Ogenblikken van genezing'. In 1972 wordt dezelfde man door het generaalsbewind in Indonesië het land uitgewezen vanwege zijn berichtgeving over de politieke gevangenen. Zijn 'helden' zijn inmiddels geworden: Poncke Princen en de dissidente schrijver Pramoedya Ananta Toer.

Teruggrijpend op de titel is zijn autobiografische verhaal niet alleen het relaas van een genezing van het koloniale denken uit zijn jeugd, maar vooral een zoektocht naar wat er écht is gebeurd tijdens de Indonesische revolutie. Dit als correctie op het beeld dat zich toen, sterk gekleurd door de media en zijn omgeving, aan hem voordeed. Ergens schrijft hij in zijn boek naar aanleiding van een bepaald gebeuren: 'De waarheid was anders' en dat zou je de leidraad kunnen noemen voor zijn hernieuwde gang door de bewogen geschiedenis.

Schumacher heeft met veel energie en een grote dosis journalistieke nieuwsgierigheid vooral naar bronnen gezocht, die een heel ander licht werpen op de zaak, en die destijds vaak niet konden (of mochten) worden gehoord. Een voorbeeld: om er achter te komen wat er destijds rond de belegerde stad Bandung werkelijk is gebeurd, gebruikt hij de getuigenissen van de Indiase kapitein Sen Gupta van een Ghurka-eenheid, weliswaar een direct betrokkene, maar niet behorend bij één van de twee strijdende kampen, dus 'geloofwaardiger'. Ook zet hij een reeks vraagtekens bij bepaalde bronnen die vroeger net iets 'te overtuigend en logisch' overkwamen. Hij neemt de verhalen die over Westerlings optreden in Zuid-Celebes de ronde deden niet voor zoete koek aan, maar hij bezoekt de oud-kapitein en praat uren met hem.

En dan blijkt weer eens dat Westerling niet de woesteling was uit de media, die op eigen houtje een schrikbewind voerde, maar dat hij iemand was die op alle steun kon rekenen van zijn superieuren. Het is uiterst boeiend om te lezen hoe allerlei als 'waar' gepresenteerde feiten van vroeger, niet helemaal waar blijken te zijn of zelfs helemaal niet waar, en dat ook deze geschiedenis niet alleen een zaak is van 'good' en 'bad guys'.

En dat brengt mij meteen op het enige punt van kritiek dat ik op het boek kan hebben, want als Schumacher aan het eind van zijn zoektocht bij het huidige regime belandt, is er eigenlijk alleen maar sprake van 'bad guys', en wordt de lust verhalen 'om te keren' steeds minder. Maar dat neemt niet weg dat zijn indringende persoonlijke en historische terugtocht naar zijn 'koloniale' verleden, een boeiend leesavontuur is geworden, ook al omdat hij zichzelf nauwelijks spaart en dat is in ego-documenten een zeldzaamheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden