Niemand weet wat een Grieks faillissement teweegbrengt

De Griekse premier Alexis Tsipras tijdens een debat. Beeld afp

De Griekse regering heeft onder leiding van haar premier Tsipras besloten om de Grieken als lemmingen in de financiële afgrond te laten springen. Geen akkoord over noodzakelijke economische hervormingen van de Griekse economie en dus geen 7,2 miljard aan noodsteun die op de plank ligt, brengt onoverzichtelijke risico's met zich mee.

De situatie waar de euro en de eurozone op afstevenen, is er een die nog nooit is voorgekomen. Terra incognita, zoals dat heet: niemandsland waar niemand de spelregels kent en de consequenties precies kan inschatten.

Gaat Griekenland nu failliet?
Het heeft er alle schijn van. Griekenland moet in de nacht van dinsdag op woensdag om 00.00 uur 1,6 miljard euro betaald hebben aan het IMF. De Griekse minister van financiën Varoufakis meldde dat zoveel geld niet in de staatskas zit. Als Athene niet betaalt, is er sprake van default in financiële termen, in normaal Nederlands: Griekenland pleegt wanprestatie. Op dat moment is het land technisch failliet. Het hoeft niet op leningen van wie dan ook te rekenen. Het geld is dan gewoon op.

Blijven de banken en pinautomaten open?
Nee, de Griekse banken blijven vandaag dicht, zo werd gisteravond bekendgemaakt door de Piraeus Bank. De Europese Centrale Bank (ECB) besloot eerder op de dag het noodkrediet aan Griekse banken niet te verhogen.

In totaal hebben zij al voor 89 miljard euro aan leningen gekregen, een bedrag dat de afgelopen weken telkens werd verhoogd. Dat was noodzakelijk omdat de Grieken afgelopen dagen massaal hun geld van de bank haalden.

Zonder extra geld van de ECB zijn de banken snel door hun reserves heen. Om dat voor te zijn, blijven de banken dicht en zal het betalingsverkeer beperkt worden. Zo wordt voorkomen dat nog meer geld het land verlaat.

Vooralsnog houdt de president van de ECB, Mario Draghi, de deur naar Griekenland open. Hij wil niet de definitieve nekslag geven door de geldkraan helemaal dicht te draaien, dat is een politieke zaak. Het noodkrediet aan de Griekse banken is verbonden aan de continuering van het noodsteunprogramma door de geldschieters en dat loopt ook op 00.00 uur aanstaande woensdagochtend af. De kans is groot dat de ECB dan ook definitief stopt met het financieren van de Griekse banken.

Hoelang kan de Griekse overheid op eigen kracht doorgaan?
Niet lang. Er is veel cash geld in omloop, omdat de Grieken massaal geld gepind hebben of overmaakten naar buitenlandse rekeningen. Maar de staatskas is leeg. Pensioenen, ambtenarensalarissen en rekeningen kunnen niet worden betaald.

Griekenland wil in de euro blijven. Kan dat?
Iedereen wil dat Griekenland in de euro blijft, ook de Grieken, maar dan wel failliet. Dat wordt dan een dramatische schijnvertoning zonder oplossing.

Is het verstandiger om een eigen Griekse munt te creëren?
Een eigen munteenheid naast de euro, een nieuwe drachme, zou bij een faillissement verstandig zijn. Die nieuwe drachme kan zwaar devalueren ten opzichte van de euro en Griekenland concurrerender maken met andere eurolanden en de rest van de wereld. Het is goed voor de export en het toerisme. Door zelf geld te drukken, kunnen ambtenarensalarissen en pensioenen worden betaald, maar die zullen veel en veel minder waard zijn.

Wat nu als de Grieken in het referendum in meerderheid toch voor noodkredieten en de bezuinigingsmaatregelen stemmen?
Aanstaande zondag, 5 juli, is de kans groot dat Griekenland failliet is. Mocht een meerderheid van de Grieken voor de voorstellen van de eurogroep en het IMF stemmen, inclusief alle hervormingen van de Griekse economie, dan kan dat een kentering zijn. Mogelijk trekt Tsipras zijn conclusies en vertrekt hij. Een interim-regering kan dan makkelijker onderhandelen met de eurogroep. Wie weet? Maar het prijskaartje is wel veel duurder dan vóór een eventueel faillissement.

Wat betekent dit voor de euro en de 18 andere eurolanden?
Niemand weet wat een Grieks faillissement of een Grexit betekent voor de euro. Maar de Griekse economie maakt nog geen 2 procent uit van de eurozone en dat in deplorabele staat.

In 2010 was er het besmettingsrisico waardoor andere eurolanden met noodsteun, zoals Spanje, Portugal en Ierland, ook de euro dreigden te moeten verlaten. Die landen zijn nu veel gezonder en dat risico is nu verwaarloosbaar.

Het gevaar komt nu van financiële markten. Komt de euro onder vuur? Gaan de rentes van staatsobligaties van eurolanden sterk stijgen? Vooralsnog heeft de dreiging van een Grieks faillissement niet tot rentestijgingen van betekenis geleid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden