Niemand weet waarom de woede juist nu ontvlamt

Verbijsterend weer, de stelligheid waarmee wijsneuzen de rellen in Engeland meteen weten te duiden. Zowel ter linker- als ter rechterzijde. Zo beweerde de Britse publiciste Melanie Phillips triomfantelijk dat ze gelijk heeft gekregen.

Schrijft ze niet al 'meer dan twee decennia' over de factoren die tot de huidige ellende zouden leiden? Waarna ze de boosdoeners nog eens opsomt: failliet gezinsleven, onmachtige opvoeders, massale vaderloosheid, falend onderwijs, softdrugsgebruik, uitkeringsafhankelijkheid. Het inktzwarte rijtje, kortom, waarin conservatieve denkers sinds mensenheugenis grossieren.

Hun tegenvoeters kennen al evenmin enige twijfel: de jongeren laten zich drijven door politieke motieven. Oorzaken kunnen wij vinden in 'sociaal-economische achterstanden' en 'structurele sociale ongelijkheid'. Dit is de wraak van een 'verloren generatie', de stem van de machteloze 'onderklasse' die uithaalt naar de 'onverschillige elite'. Kansarmen kunnen hun frustraties nu eenmaal niet anders uitdrukken, moeten wij begrijpen. En dan is er de ineenstorting van de wereldeconomie waarover de jongeren bezorgd zijn. En het racistische gedrag van de politie waar zij dagelijks tegenaan lopen. We moeten de rellen, kortom, 'zien in hun context'.

Bij beide visies staat je verstand toch even stil. Dus jongeren besluiten op een avond in augustus brandschattend over straat te gaan omdat ze vaderloos zijn opgegroeid en slecht onderwijs genoten? Ze maken zich zo druk om de wereldeconomie dat ze flatscreens stelen? Voelen zich zo gediscrimineerd dat ze eenmanszaakjes vernielen? Gewonde leeftijdgenoten beroven? Voorbijgangers mishandelen? Verslaggevers met de dood bedreigen?

De treurige waarheid lijkt me dat je bij rellen van deze aard en omvang geen bevredigende verklaringen kunt vinden. Morele verloedering noch sociale ongelijkheid is immers van vandaag of gisteren. Knappe jongen die weet waarom het jeugdig groepsgeweld juist nu in alle hevigheid ontvlamt. En waarom juist daar.

Leerzamer dan duidingen zijn vooralsnog verslagen van wat er werkelijk gebeurde. Dinsdag verscheen op de site Indymedia London - open platform, let wel, voor linksradicale activisten - een stukje van ene ST. Deze 22-jarige 'immigrantenadviseur' van Brits-Griekse komaf vertelt daar hoe het kruidenierswinkeltje van zijn oom in Tottenham maandagnacht werd leeggeplunderd. "In minder dan twintig minuten." Als de man verzet bood, zeiden de daders, dan zouden ze zijn keel doorsnijden. "Hij kent de jongens die het deden, hij ziet ze elke dag, hij kent ze al jaren", schrijft ST. "Hij heeft ze nooit zien werken, nooit een bijdrage zien leveren aan de lokale gemeenschap en toch hebben ze BMW's en Range Rovers." Uiteindelijk schoten Turkse buurtgenoten de oom met 'grote messen' te hulp, en voorkwamen aldus dat zijn winkeltje ook nog afbrandde.

"Ik heb geen antwoorden", besluit ST, "maar ik ben woedend. En ik geef niet de politie de schuld, of de Tories of de bankiers. Ik geef de hufters de schuld die mijn oom vannacht doodsangsten bezorgden en zijn levenswerk vernietigden."

Onmiddellijk barstte de verontwaardiging los. Je reinste racisme, vond een van de bezoekers. Zo'n stukje hoort hier niet thuis, vond een ander. Een dag later was het netjes van de site verbannen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden