Niemand weet hoe geliefd de nieuwe Thaise koning werkelijk is

De kroning van de Thaise koning Maha Vajiralongkorn in Bangkok. Hij staat bekend als een rokkenjager die inmiddels al vier keer in het huwelijk trad Beeld EPA

De nieuwe koning van Thailand is vandaag gekroond. Kan de zoon van de grote Bhumibol wel op net zoveel respect rekenen als zijn vader?

Kritiek op de koning is een groot taboe in Thailand, wie er ook op de troon zit. De verering van de monarch is traditie, mensen die op audiëntie gaan, moeten plat op de grond voor de troon. Voor veel Thai is dat vanzelfsprekend, maar met het aantreden van de nieuwe koning sluipt er bij sommigen toch enige twijfel in.

Een Thaise expat in de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh uit zich heel voorzichtig als hij over de troonswisseling spreekt. “Ik houd net zo veel van de nieuwe koning als van de oude”, zegt de man die zelfs met deze onschuldige opmerkingen anoniem wil blijven. “Maar als we eerlijk zijn, dan kunnen we hen niet vergelijken. Want de oude koning zat heel lang op de troon en had daardoor veel tijd om goede dingen te doen. De nieuwe koning heeft nog niet veel tijd gehad.”

Maha Vajiralongkorn (66) is in feite al meer dan twee jaar koning van Thailand, maar zijn kroning is tot nu toe uitgesteld. Hij is de zoon van de in oktober 2016 overleden Bhumibol Adulyadej. Die zat zeventig jaar op de troon en wordt door mening Thai gezien als de grootste koning die Thailand, of zelfs de wereld, ooit heeft gekend. Of Vajiralongkorn ooit zo’n status zal bereiken, valt nog te bezien.

Thai Royal Guards Beeld AFP
Thaise mensen kijken de kroningsceremonie van koning Maha Vajiralongkorn op tv. Beeld AFP
Thaise mensen kijken de kroningsceremonie van koning Maha Vajiralongkorn op een groot scherm buiten het paleis in Bangkok. Beeld EPA

Vaderfiguur

Vajiralongkorn drukt desondanks een zwaar stempel op de Thaise samenleving. Het koningshuis geldt in Thailand als het belangrijkste instituut, en de koning als de meest verheven man van het land. Bhumibol gebruikte die status onder meer om politieke crises te sussen en om de Thai van adviezen te voorzien, bijvoorbeeld over het irrigeren van rijstvelden of het belang van geld sparen. Veel Thai beschouwden hem als een vaderfiguur.

Het is onduidelijk of Vajiralongkorn een vergelijkbare status ambieert. Hij heeft namelijk een omstreden reputatie. Zo staat hij bekend als een rokkenjager die inmiddels al vier keer in het huwelijk trad, de laatste keer afgelopen woensdag nog, en die liever zijn tijd doorbrengt in zijn luxe villa in Duitsland dan bij zijn landgenoten. In Duitsland is hij ook schaars gekleed gefotografeerd, in een strakke broek en een soort topje dat zijn vele neptatoeages niet verhult.

Maar ook inhoudelijk zijn er grote verschillen tussen de twee koningen. Waar Bhumibol zich vaak neutraal opstelde, daar heeft Vajiralongkorn een sterke politieke geldingsdrang. Dat werd onder meer zichtbaar toen zijn jongere zus, prinses Ubolratana Mahidol, zich bij de verkiezingen kandidaat stelde voor het premierschap. De reactie van de koning was al net zo ongebruikelijk, omdat hij de ambitie van de prinses publiekelijk ‘extreem ongepast’ noemde. Enkele dagen later werd Ubolratana’s partij verbannen uit de politiek.

Nieuwe grondwet

Eugénie Mérieau, een Thailand-expert die onderzoek deed naar het Thaise koningshuis, waarschuwt zelfs dat Vajiralongkorn erop uit is de macht van het koningshuis over de regering en het leger voorgoed te vergroten. In een opiniestuk in The New York Times wijst Mérieau onder meer op de nieuwe grondwet, die in 2017 werd ingevoerd. Die wilde de koning pas tekenen nadat enkele clausules waren aangepast. Zo dwong hij onder meer af dat hij geen regent heeft die hem vervangt als hij voor langere tijd in het buitenland verblijft.

Volgens Mérieau heeft Vajiralongkorn feitelijk een vetomacht over de belangrijkste beslissingen van het land, omdat daarbij zijn handtekening noodzakelijk is. ‘En het is onmogelijk om te voorspellen hoe die macht gebruikt gaat worden’, schrijft de expert.

Kritiek op de koning komt in Thailand echter maar zelden aan het licht. Het land kent enkele van ’s werelds strengste wetten tegen majesteitsschennis. Een belediging van het koningshuis kan leiden tot vijftien jaar cel. Volgens mensenrechtengroepen zijn er de afgelopen vijf jaar meer dan honderd mensen gearresteerd op verdenking van het overtreden van de wet.

Een Thaise vrouw met een portret van de nieuwe koning. Beeld EPA

Hoe geliefd is hij echt?

Die omstreden wet is ook de reden dat het volgens experts onmogelijk is te zeggen hoe geliefd Vajiralongkorn werkelijk is. Zijn vader werd door de Thai geprezen om zijn verzoenende houding. Zijn overlijden stortte het land in een diep verdriet. Zal Vajiralongkorn ooit net zo geliefd zijn?

Tulsathit Taptim, een in Bangkok wonende columnist en politiek analist, vindt dat de koning in ieder geval de kans moet krijgen zich te bewijzen. “De uitdaging van de nieuwe koning is het buitengewone te bereiken, zoals zijn vader ook buitengewoon was”, zegt Tulsathit. “Het goede nieuws is dat de Thai bereid zijn hem daarvoor de tijd te geven, en dat hij de zoon is van zijn vader.”

De naam van de Thaise expat is bekend bij de redactie.

Eerste kroning in zeventig jaar

De Thaise koning Maha Vajiralongkorn is zaterdag formeel gekroond tot vorst van zijn land. De 66-jarige monarch gaat vanaf nu door het leven als koning Rama X. 

Zaterdag kroonde de nieuwe koning zichzelf in een feestelijke ceremonie in de hoofdstad Bangkok. De hele ceremonie, die doorspekt is met hindoeïstische en boeddhistische rituelen, duurt in totaal drie dagen. De kroning volgt op een lange periode van nationale rouw in het Zuidoost-Aziatische land. Bhumibol zat zeventig jaar op de troon.

Het Thaise koningshuis behoort met een geschat vermogen van meer dan 35 miljard euro tot de rijkste koninklijke families in de wereld. De kosten van de kroning en aansluitende festiviteiten die tot oktober zullen duren, worden geschat op 30 miljoen euro. Om de troonsbestijging luister bij te zetten hebben 40.000 gevangenen amnestie gekregen, onder wie een student die was veroordeeld wegens majesteitsschennis. Een dergelijk vergrijp wordt doorgaans zwaar bestraft in Thailand.

De ceremonie van zaterdag voltrok zich grotendeels buiten het zicht van de bevolking. Toch trokken tienduizenden mensen richting het paleis. Zondag wordt de koning over een afstand van 7 kilometer door de stad gedragen. Honderdduizenden toeschouwers worden daarbij verwacht.

Maandag is uitgeroepen tot een Thaise feestdag. Dan ontmoet de nieuwe koning enkele leden van het volk en heeft hij een audiëntie met buitenlandse gasten. De Thai is gevraagd geel te dragen, de traditionele kleur van het Thaise koningshuis.

Lees ook: 

Thaise prinses met politieke ambities verdeelt koningshuis

De oudere zus van de Thaise koning stelde zich volkomen onverwacht kandidaat als premier. Maar haar broer wil daar een stokje voor steken

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden