Niemand kan objectief zijn. Dat weten we zeker.

Zelfstandig en kritisch leren denken, hoe doe je dat? Trouw onderzoekt het op scholen in het hele land. Vandaag: 5vwo op het Berlage Lyceum in Amsterdam.

Dus ik wil dat jullie hier goed over nadenken", zegt Jaron Daniël Schoone, docent filosofie tegen zijn 5vw0-klas. "Kunnen mensen überhaupt objectief zijn? Bestaat er zoiets als objectieve wetenschap?" Sommige leerlingen beginnen nu al hevig te schudden van nee. Er wordt in tweetallen overlegd.

"Leerlingen leren het meest van elkaar", zegt Schoone, een bevlogen leraar en buitenpromovendus, "dus is het héél belangrijk om ze met elkaar in gesprek te laten gaan." Vorige week keek Schoone met de klas fragmenten uit 'The Great Global Warming Swindle' en 'An Inconvenient Truth', twee documentaires die exact het tegenovergestelde beweren over de oorzaken en mogelijke oplossingen van de opwarming van de aarde. Beide documentaires voeren wetenschappers op en claimen objectiviteit. Knap verwarrend.

"Wat ís objectiviteit?", vraagt Schoone. "Vita?"

"Nou, gewoon, feiten."

"Objectiviteit is gewoon feiten", herhaalt Schoone. "Heeft iedereen iets opgeschreven met feiten? Jij, Tessel?"

"Waarin je persoonlijke mening niet verwerkt is."

"Uitspraken die volledig onafhankelijk zijn van persoonlijke voorkeur", zegt Anam zelfverzekerd.

"Kunnen we dan objectief zijn?", is de volgende vraag van Schoone.

"Je moet dan volledig rationeel zijn. Dat is denk ik onmogelijk; emoties spelen altijd mee", aldus Anam.

"Als je als wetenschapper op iets uitkomt waarmee je het stiekem niet eens bent, zal je dat toch liever negeren", oppert Sarah.

"Je kunt je toch wel losmaken van je eigen positie. Tijdens een debatwedstrijd moet je soms ook iets verdedigen waarmee je het niet eens bent. Dat lukt dan ook, omdat je wilt winnen", zegt Ava.

"Dus objectieve wetenschap is wel mogelijk? Jet?"

"De wetenschap is zo objectief mogelijk, voor zover mogelijk", zegt Jet in de geest van Johan Cruijf.

"Objectiviteit is een illusie. Een beetje zoals perfectie. Sommige dingen zijn wel objectiever, of beter dan andere, maar niets is écht objectief, of echt perfect', meent Ida.

"Je moet eigenlijk alles in twijfel trekken", zegt Daniel, "steeds een sceptische houding aannemen. Dan kom je het dichtst bij objectiviteit."

Hoe kunnen wetenschappers dan zo objectief mogelijk zijn, wordt nu de vraag. Ze mogen geen geld aannemen van partijen die belang hebben bij hun onderzoek - daarover is de klas het eens. Anam schudt haar hoofd: "Ja oké, maar verder zullen ze te maken hebben met dezelfde valkuilen als wij allemaal."

"Hoeveel dingen denken jullie eigenlijk te weten die 100 procent objectief en zeker zijn?", vraagt Schoone.

"Wie je ouders zijn", zegt Lea stellig.

"Echt niet!", roept Ava.

"Je moeder wel", zegt Yannis.

"Nou er gaat wel eens iets mis in het ziekenhuis", volhardt Ava.

"Cogito ergo sum!", roept Sara.

"Dat niemand objectief kan zijn. Dat weten we zeker", zegt Maura en dan gaat de bel.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden