Review

Niemand gaf Unbekannte Kinder opheldering

Op 13 september 1944 vertrok het laatste transport uit Westerbork. Onder de 279 gedeporteerde joden bevonden zich vijftig kinderen uit het kampweeshuis, tussen twee en elf jaar oud. Hun ouders, bijna allen vluchtelingen uit Duitsland, hadden de kinderen bij niet-joden in veiligheid gebracht, maar de kinderen werden verraden en opgepakt. Van de meeste onderduikertjes was de ware identiteit niet bekend. In Westerbork droegen ze een kaartje om de hals met 'Unbekanntes Kind' erop en als 'unbekannte Kinder' stonden ze op de transportlijst.

Historici waren er tot begin jaren negentig van overtuigd dat dit laatste transport, net als dat van tien dagen daarvoor, naar Auschwitz was gegaan. Maar de laatste trein uit Westerbork ging naar Bergen-Belsen. In november gingen de kinderen van daaruit op transport naar Theresienstadt. Daar werden ze in mei '45 bevrijd.

Journaliste Daphne Meijer begon begin jaren negentig een en ander uit te zoeken. Ze spaarde tijd noch moeite om de 'Unbekannte Kinder' op te sporen en hun wedervaren te reconstrueren. Ook voor de teruggevonden leden van de groep waren de feiten die Meijer boven water haalde zo goed als nieuw: De meesten waren destijds heel jong, de iets ouderen konden hun herinneringen niet plaatsen. Na de oorlog had niemand de moeite genomen hun geheugen op te frissen. Waarom ook? De meeste ouders waren vermoord of onvindbaar. Voor de kinderen was er tijd noch ruimte. Men gaf zich er geen rekenschap van dat ze getraumatiseerd waren. En dan was er vaak nog het onverkwikkelijke touwgetrek tussen onderduikouders en de echte familie.

Dankzij het speurwerk van Meijer zagen de teruggevonden Onbekende Kinderen elkaar in april 2000 terug op een speciale bijeenkomst. Toen vielen 'allerlei onbestemde jeugdherinneringen op hun plek'.

Meijer besteedt veel aandacht aan wat ze 'op het eerste gezicht onbelangrijke details' noemt. Maar niet elk waargebeurd klein gegeven, laat staan alles wat mensen zich als waargebeurd herínneren, is 'geschiedenis'. Irrelevante en uitgesponnen details maken het boek wat onoverzichtelijk. Het boek is meer een document humain dan geschiedschrijving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden