Niemand drinkt thee uit het glas van een kasteloze

Jelle Brandt Corstius heeft voor de VPRO-televisie een achtdelige serie gemaakt over India. Morgen wordt de derde aflevering uitgezonden. Voor Trouw beschrijft hij zijn ervaringen in acht columns.

Ik sta op het vliegveld van Delhi bij de incheckbalie. Mijn research- periode zit erop en ik ben op de terugweg naar Nederland. Op het vliegveld koop ik nog een paar last minute-souvenirs voor mijn neefje en nichtje - ik ben waardeloos als het op cadeautjes aankomt. Ik sta bij de grondstewardess te wachten tot ze het etiket aan mijn koffer bevestigt. Daar wacht ik al een minuut of vijf, en die vijf minuten staat ze met het etiket in haar handen. Het enige wat ze hoeft te doen, is het papier van het plastic af te halen en om het handvat van mijn zwaar gehavende koffer te bevestigen. Door mijn vijf jaar in Rusland heb ik gelukkig het geduld van een zenboeddhist. Ik vraag haar vriendelijk waarom zij het etiket niet aan mijn koffer wil bevestigen. "Daar is iemand anders voor, en daar wacht ik nu op."

Na nog eens vijf minuten wachten komt er een mannetje aan in overall, die het etiket bevestigt en doorloopt naar een volgend klusje. Het voorval heeft mij, de grondstewardess en de wachtenden achter mij tien minuten gekost. Niemand kijkt ervan op, handarbeid is namelijk voor de lagere kasten.

In de grote steden speelt het kastensysteem een steeds minder grote rol, en er is een speciaal quota- systeem voor kastelozen, die een onevenredig grote kans hebben op een baan als ambtenaar. Maar op het platteland worden kastelozen nog steeds gediscrimineerd. Kastelozen dragen dan wel geen koebel meer om te waarschuwen dat ze eraan komen, maar gelijkwaardig zijn ze ook niet.

In Bihar kwam ik een kasteloze jongen tegen die bij een ziekenhuis werkt. Elke dag drinkt hij na zijn werk een kopje thee bij een theestalletje. In tegenstelling tot de andere clientèle krijgt hij zijn thee in een plastic kopje: niemand wilde uit een glazen kopje drinken waar eerder een kasteloze uit heeft gedronken. Pas toen ik terugkwam met de cameraploeg kreeg hij zijn thee uit een glaasje, voor het eerst.

Soms is het moeilijk om je er als westerling niet mee te bemoeien. Een keer kon ik mij niet inhouden. Ik was te gast bij de familie van vrienden in Punjab. Wij genoten van een heerlijke maaltijd die was bereid door de bediende - praktisch elk Indiaas middenklassegezin heeft een bediende in huis.

Zij was van de derde generatie; haar oma werkte ook al bij deze familie. Na het eten bracht zij ons thee en had, misschien verward door die vreemde blanke reus, een kopje te veel ingeschonken. Neem hem zelf, opperde ik. Er werd hartelijk om gelachen, en zij nam het kopje mee naar de keuken. Daar goot zij het kopje leeg in de gootsteen, en spoelde het glas zorgvuldig af.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden