NGO's willen wapenexport blokkeren via rechter

Een promotiefoto van de Gowind Corvette, het type schip waarin de Nederlandse radarapparatuur verwerkt wordt. Beeld DCNS
Een promotiefoto van de Gowind Corvette, het type schip waarin de Nederlandse radarapparatuur verwerkt wordt.Beeld DCNS

Voor het eerst proberen Nederlandse NGO's via de rechter een vergunning voor wapenexport te blokkeren. Maar de rechter is er nog niet uit of maatschappelijke organisaties wel zo'n zaak kunnen aanspannen.

Welk bedrijf het is, is niet duidelijk. Maar een Nederlands bedrijf kreeg vorig jaar toestemming van de regering om voor 34 miljoen euro aan militair materieel te leveren aan de Egyptische marine. Het gaat om radarapparatuur en C3-systemen, die zorgen voor de communicatie tussen radars en wapens.

Nederland is verplicht om vergunningen voor wapenexport te toetsen aan mensenrechten en aan internationale verdragen. En in Egypte vinden ernstige mensenrechtenschendingen plaats, geeft het kabinet toe. Oppositie, critici en NGO's worden onderdrukt. Maar dit wordt niet als onoverkomelijk obstakel gezien. De Egyptische marine is niet betrokken bij de mensenrechtenschendingen en het risico is klein dat de radarapparatuur bijdraagt aan de repressie, redeneert het kabinet.

Bezwaar
Maar drie Nederlandse organisaties tekenen nu bezwaar aan tegen de vergunning. Volgens PAX, Stop Wapenhandel en het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM) is het risico te groot dat deze Nederlandse producten toch bijdragen aan het conflict, ook al kan de apparatuur op zichzelf geen slachtoffers maken. "Een kogel op zich kan ook niets, daarvoor heb je een geweer nodig", zegt Frank Slijper, projectleider wapenhandel bij PAX. "Verschillende apparaten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Deze militaire elektronica maakt het mogelijk om te schieten."

Hij maakt zich ook zorgen over berichten dat de Egyptische marine, die meewerkt aan de blokkade van Jemen, heeft geschoten op de kust van Jemen. Maar ook dit is geen bezwaar, vindt het kabinet, want hier is geen bewijs voor gevonden.

Niet-ontvankelijk
Eerder werden de NGO's die de wapenexport willen blokkeren al teruggeroepen door de rechter. Ze werden niet-ontvankelijk verklaard. De bezigheden van de organisaties zouden te ver van de vergunning af staan om belanghebbende te zijn. Vreemd, vindt advocaat Jelle Klaas van NCJM. "Deze organisaties zijn iedere dag bezig met oorlog en vrede. Dat raakt direct aan wapenexport. Als zij geen belanghebbende zijn, wie dan wel?"

Het dossier Egypte ligt al gevoelig sinds de Arabische Lente, stelt Slijper. "De Nederlandse regering zwalkt tussen de druk van bedrijven die handel willen voeren en signalen over misstanden die ze ondertussen krijgt. Ik heb de indruk dat zij nu gezwicht is onder bedrijfsbelangen."

Rechtbank
Vandaag troffen de NGO's en het ministerie voor buitenlandse zaken elkaar opnieuw in de rechtbank. Beide partijen werden verrast door de rechter. Die presenteerde een juridisch artikel dat suggereerde dat bij een vergunning voor wapenexport alleen het wapenbedrijf in kwestie een zaak kunnen aanspannen.

Dat zou slecht nieuws betekenen voor de NGO's. Slijper: "Het leek voor de rechter zelf ook een verrassing te zijn. Als het klopt, zou het gek zijn, omdat bijvoorbeeld milieuorganisaties wel de strijd aan kunnen gaan met de overheid."

De rechter gaf aan zich verder in de zaak te verdiepen en doet binnen zes weken uitspraak over de ontvankelijkheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden