New Yorkse episcopalen weerstaan ultimatum

De internationale anglicaanse gemeenschap stelde de Amerikaanse episcopale kerk vorige week een ultimatum. Stop met de bisschopswijding van homo’s en verbied het inzegenen van homohuwelijken of riskeer uit de ’familie’ gezet te worden. New Yorkse episcopalen willen geen breuk, maar laten zich zeker niet terugfluiten.

Rector Stephen Muncie van de episcopale Grace Church in Brooklyn preekte vorige week kort in de Aswoensdagdienst. Eén passage sprong eruit: „Er zijn veel mensen in de wereld en in deze kerk, die de vasten zien als een tijd waarin je jezelf dingen en pleziertjes ontzegt, waarin je identiteiten ontkent. Die vinden dat we mensen moeten veroordelen.”

Was dit Muncie’s antwoord op het ultimatum dat de anglicaanse leiders vorige week op een bijeenkomst in Tanzania aan hun zusterkerk in de VS stelde? Die krijgt zeven maanden om ’ondubbelzinnig’ uit te spreken dat ze de bisschopwijding van homo’s en het inzegenen van homohuwelijken verbiedt.

Zo niet dan heeft dat „consequenties voor de deelname van de kerk in het leven van de gemeenschap”. De primaten van 38 nationale anglicaanse kerken legden niet uit wat precies die gevolgen zijn. De twee miljoen leden tellende Amerikaanse kerk kan gedegradeerd worden tot een soort buitenlid of zelfs uit de 77 miljoen grote Anglican Communion gegooid worden.

Later in zijn werkkamer in deze monumentale neogothische kerk, bevestigt Muncie dat hij via de preek het ultimatum wou afwijzen. „Nou en of”, klinkt het strijdvaardig. Hij leest snel nog even de tekst na. „Ik heb toch wel het woord identiteiten gebruikt? Gelukkig”, stelt hij vast. Hij bedoelde vooral seksuele identiteit.

Tegelijkertijd wilde de rector ook het hoofd van zijn eigen kerk, bisschop Katherine Jefferts Schori, van repliek dienen. Die vroeg op de terugweg van Tanzania aan de progressieve parochies om, in de geest van de vasten, voorlopig af te zien van het inzegenen van homorelaties. Ze verzocht de conservatieve parochies op hun beurt zich niet af te scheiden en onder het gezag van Afrikaanse kerken te plaatsen. Zo’n pauze gaf haar de ruimte om een uitweg te zoeken.

Tien van de 110 Amerikaanse bisdommen zegenen homorelaties in. Zeker twee dozijn parochies met 7200 leden, hebben de episcopale kerk verlaten sinds 2003 toen de openlijk homoseksuele Gene Robinson tot bisschop van New Hamsphire werd verkozen. De meeste afgescheidenen erkennen nu het gezag van bisschop Peter Akinola van Nigeria, de motor achter het ultimatum.

„Velen van ons waren stomverbaasd over Schori’s vastenoproep”, zegt de rector. Progressieven rekenden erop dat zij als vrouw, die door conservatieven nog altijd niet erkend wordt, en als iemand uit een parochie die homorelaties inzegende, pal voor hen zou staan. „Ze vraagt homo’s en lesbiennes nog weer langer te wachten voordat de kerk ze volledig accepteert. Dat doen wij niet. Grace Church heeft die kwestie opgelost.”

De 800 leden tellende kerk heeft al jaren demonstratief een regenboogvlag op zijn naambord geplakt, om homo’s nadrukkelijk welkom te heten. Ze lapt het gebod van haar bisschop aan haar laars om homorelaties niet in het trouwboek te noteren. „Dat vind ik farizeïsch. De ceremonie is hetzelfde, maar als ik homo’s trouw, moet ik in een apart boek schrijven? Alsof er toch iets schort aan hen”, zegt de rector.

Niets van dat alles in de St.-Paul’s kerk verderop. Hoewel die hemelsbreed maar twee kilometer van Grace af ligt, verschillen de twee kerken sterk. Grace is rijk en bedient jonge gezinnen met twee goede banen. St-Paul’s is slecht onderhouden en bedient de werkende klasse, al begint ze ook meer en meer yuppen te trekken. Priester Peter Cullen omschrijft zichzelf als „zeer behoudend” en „gehecht aan tradities”.

Waar Muncie vertelt ’boos en gefrustreerd’ te zijn en ’de dreigementen’ vanuit de conservatieve zusterkerken ’zat’, is Cullen ’volledig in de war’. Hij weet niet wat hij met het ultimatum moet. „Wat doe je als je weet dat je gelijk hebt, maar de meerderheid er anders over denkt en je tegelijkertijd gelooft in de waarde van collegialiteit en deel wilt blijven uitmaken van een wereldkerk?”

Hij kreeg pas recent voor het eerst het verzoek om het ’huwelijk’ van twee vrouwen in te zegenen. Hij verwacht niet dat er protest vanuit zijn parochie zal komen als hij dat verzoek inwilligt, wat hij van plan is. „Dit is New York. Mensen zijn gewend om homo’s op alle niveaus van de samenleving tegen te komen. De algemene reactie zal zijn: wat is het probleem?”

Zijn parochianen volgen de al jaren durende ruzies in de anglicaanse wereld niet. „Ik heb er geen enkel telefoontje over gekregen. Ook tijdens gesprekken is het nooit opgekomen. Maar heel weinig mensen liggen wakker van het ultimatum.”

In gesprekken met kerkgangers uit de omgeving komt hetzelfde beeld naar voren. Weinigen hebben van het ultimatum gehoord. Pamela Smythe, die bij Grace kerkt, blijft optimistisch. „We hebben eerder zware stormen overleefd, bijvoorbeeld over vrouwelijke priesters. Ook daar zijn we uitgekomen.”

Maar de episcopale kerk mag niet terugkomen op haar visie op homoseksualiteit. „Veel van de homo’s in deze kerk zijn geweldig. Wie zijn wij om hen te beoordelen? Laten al die Afrikaanse bisschoppen eens ophouden om zo hypocriet te zijn en te doen alsof homoseksualiteit bij hen niet voorkomt. Het is overal.”

Voor Claire McDonald, wier familie al generaties lang episcopaal is, zou een breuk „een ramp zijn. Hoe kunnen we het gebedenboek met de gebeden voor de Anglican Communion blijven gebruiken? Gooien we dat ook het raam uit? Tegelijkertijd heb ik geen moeite met die homo-bisschop of met het inzegenen van homorelaties, zolang zij het geen huwelijk noemen.”

Homoseksuele kerkgangers daarentegen hebben het nieuws wél gevolgd. John Gibson, die advertentieteksten schrijft voor de mode-industrie en actief is binnen Integrity – het verband van homoseksuele episcopalen – is ’uitgeput en kapot’. Al kwam het ultimatum ’absoluut niet als een verrassing’.

„Rechts stuurt op een schisma aan. Ze hebben de Amerikaanse kerk een totaal onrealistische deadline gegeven. Onze bisschoppen kunnen zulke besluiten niet nemen. Dat mag alleen een algemene conventie. De eerstvolgende staat pas in 2009 gepland. Het enige wat Schori kan proberen, is tijd rekken.”

Hij is niet bang dat de episcopalen onder alle druk zullen toegeven. „Deze kerk heeft sinds 2003 een homoseksuele bisschop. Vorig jaar koos ze een vrouw als nieuwe leider. Het is duidelijk waar de meerderheid ligt.”

Gibson weet zich ook gesteund door de reacties van bisschoppen de afgelopen week. „Sommigen zeggen ronduit uitdagend: als de prijs voor onze overtuiging schisma is, dan ben ik bereid die te betalen.” Hijzelf overweegt niet zijn kerk te verlaten. „De homo’s dreigen niet te vertrekken. Ze dreigen te blijven. Dat was steeds het grote probleem.”

„Het besluit of wij binnen de anglicaanse gemeenschap blijven, zullen anderen nemen”, weet rector Muncie. Hij wil geen breuk. „Maar Jezus stierf niet voor de anglicaanse gemeenschap, maar voor een nieuwe gemeenschap van liefde. Daarin probeer ik mijn plaats te zoeken.”

Peter Cullen van St.-Paul’s beseft dat het voor veel parochianen onbelangrijk is tot de anglicaanse familie te behoren. „Een denominatie zegt ze heel weinig. Ze komen naar St.-Paul’s, omdat die hen specifiek aanspreekt. Dat ze behoren tot een grote kerk, die nu in meerderheid een gekleurde kerk is, weten ze niet eens. Dat is een deel van het probleem. Amerikanen kijken alleen naar zichzelf.”

„Tegelijkertijd begrijp ik de mensen hier die zeggen: waarom moeten we wachten, totdat de Afrikaanse bisschoppen begrijpen hoe oprecht wij zijn, dat het er ons niet om begonnen was hen een klap in het gezicht te verkopen. Het leven hier gaat ook verder.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden