New York is zijn stadsbard kwijt

Niemand kon de ruige kant van New York zo mooi bezingen als Lou Reed. Maar zijn New York verdwijnt geleidelijk aan uit de muziek.Seije Slager

Vraag iemand om een nummer over New York te zingen, en diegene zal meestal losbarsten in Frank Sinatra: "I want to be a part of it, New York, New York". Terecht, natuurlijk, want de lonkende lichtjes van die stad kunnen je in een bombastische bui brengen, en niemand die die euforie beter in noten wist te vangen dan Sinatra. Daar willen we niets aan afdoen.

Maar toch: zo mooi als Lou Reed bezong niemand New York. Hij is al uitgebreid herdacht sinds hij zondag overleed, maar laten we ook nog eens stilstaan bij een van zijn belangrijkste erefuncties: als geen ander was hij namelijk de stadsbard van New York. En als je zijn rauwe ballades naast het lied van Sinatra legt, dan doemt er een heel andere stad op. Ook een stad waar mensen vol hoop naartoe trekken, zoals hij in de eerste regels van 'Walk on the Wild Side' beschrijft. Maar al in die eerste regels proef je: dit is niet de metropool waar zelfbewuste mensen van hun succes genieten, dit is een toevluchtsoord voor verschoppelingen, die elders niet gewenst zijn.

Holly came from Miami, FLA

Hitchhiked her way across the USA

Plucked her eyebrows on the way

Shaved her legs and then he was a she

Het maakt de belofte van de stad des te aanlokkelijker - je kunt er niet alleen geld verdienen, je kunt er een geheel nieuw persoon worden.

Toch zijn de contouren van de desillusie ook al zichtbaar: Holly vindt misschien begrip in de grote stad, maar als luisteraar weet je: ze krijgt waarschijnlijk ook foute vrienden, of raakt aan de drugs.

Lou Reed kon dat als geen ander, in een paar eenvoudige bewoordingen een hele wereld van associaties oproepen. Nog een voorbeeldje: de dialoog aan het begin van 'Waiting for the Man'. Een jongen staat op de hoek van Lexington Avenue en 125th Street te wachten op een drugsdealer, en wordt aangesproken.

- Hey, white boy, you chasin' our women around?

- Oh, pardon me, sir, it's the furthest from my mind.

Twee simpele regels maar, maar door het verschil in toon zie je de scene gelijk helemaal voor je, en het conflict dat zich op straat uitspeelt tussen de twee gesprekspartners met verschillende sociale achtergronden.

Niet alleen Lou Reed zong over de zelfkant van New York. Luister eens naar 'Across 110th Street' van Bobby Womack, of 'The Message' van Grandmaster Flash. Maar ook die nummers dateren alweer van lang geleden. Is er nu nog een artiest die de leegte op kan vullen die Lou Reed achterlaat, iemand die zonder dwepen, maar met mededogen, de romantiek van randfiguren kan bezingen?

De afgelopen jaren zijn er eigenlijk weinig voorbeelden. 'Empire State of Mind' van Jay-Z is een van de bekendste nummers die de afgelopen jaren over New York zijn geschreven, maar dat nummer hoort met zijn euforische toon eerder in de school van Sinatra thuis. En dan heb je nog 'M79' van Vampire Weekend, een verslag van een busrit door de stad. Mooi, maar ook een beetje in zichzelf gekeerd; de sociologische blik van Lou Reed ontbreekt.

Ach ja, iedere tijd krijgt de muziek die ze verdient. Als je tegenwoordig nog eens rondkijkt op 125th street, dan zie je waarschijnlijk heel wat minder drugsdealers, en heel wat meer hippe koffiebarretjes dan in de jaren zestig. De rafelranden van New York worden netjes opgeknapt, de jonge creatieven en de hipsters nemen voormalige achterstandsbuurten over. Je zou jezelf aan een romantisch cliché bezondigen, als je nu nog over de drugsdealers en de travestieten zingt, die de huur in Manhattan allang niet meer kunnen betalen.

Maar gelukkig kent ook iedere tijd haar eigen poëzie. Bijvoorbeeld in 'New York, I Love You, But You're Bringing Me Down' van LCD Soundsystem. Zanger James Murphy bezingt in een paar hartverscheurende verzen zijn stad, die aan gentrificering ten prooi is gevallen: de ooit spannende cafés waar nu de saaie yuppen zich verzamelen, de gedaalde criminaliteitscijfers, de miljardair-burgemeester. Het is saai en klinisch. Maar uiteindelijk wil hij er toch niet weg; het blijft New York.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden