Netjes turnen is de nieuwe norm

Eythora Thorsdottir moest een paar keer met haar ogen knipperen toen ze het scorebord zag na haar oefening op balk op de WK turnen in Montreal. Beeld AFP

Deelnemers aan de WK in Montreal moeten wennen aan de nieuwe manier van beoordelen. De jury straft elk foutje af, scores vallen lager uit. 'Ze zijn superstreng geworden.'

Eythora Thorsdottir moest een paar keer met haar ogen knipperen toen ze het scorebord zag na haar oefening op balk op de WK turnen in Montreal. Geen grote fouten, netjes geturnd. Kortom: een ruime voldoende. Dan verschijnt haar score op het bord: 12.833. Niet eens boven de 13.000. Dat doet pijn.

Het blijft wennen, de nieuwe manier van beoordelen. Wat in de voorgaande vier jaar een ruime voldoende was, kan nu overkomen als een onvoldoende. Ook al is het precies dezelfde oefening, op precies dezelfde manier geturnd.

Omdat er om de vier jaar opnieuw wordt gekeken naar de manier van beoordelen door de jury, vallen de scores iedere olympische cyclus anders uit. In de nieuwe 'code of points' staat precies wat ze graag willen zien. Zo kan de internationale turnfederatie FIG beïnvloeden welke kant de sport op gaat. Als ze graag stuntwerk boven de rekstok willen zien, zoals Epke Zonderland doet met zijn combinaties van vluchtelementen, passen ze de code zo aan dat het vliegwerk hoger wordt beoordeeld. Dan gaan zijn concurrenten er vanzelf op oefenen.

De nieuwe norm is netjes turnen. Elk foutje wordt genoteerd. Om prestaties uit het verleden te vergelijken met die van nu, moeten turners ongeveer een half punt van hun oude scores aftrekken. Op sommige toestellen, zoals balk, lijkt het verschil op deze WK veel groter dan voorheen.

Slagveld

De jury is in Montreal onverbiddelijk. Olympisch balkkampioene Sanne Wevers voorspelde een 'slagveld'. Thorsdottir had het gevoel dat ze alleen maar turnde om afgestraft te worden.

De kijkers thuis snappen er niets meer van. Ter vergelijking: in de finale op de Spelen in Rio werd Wevers vorig jaar zomer olympisch kampioene met een score van 15.466. In de olympische finale kreeg slechts één turnster een beoordeling onder de 14.000 punten.

De hoogste score die nu op balk in de kwalificaties werd neergezet was 13.533 door de Duitse Tabea Alt. Met dat puntentotaal zou je een jaar geleden 45ste zijn geworden in de kwalificaties. Om de olympische finale te halen was minimaal 14.533 nodig.

Dat de Amerikaan Yul Moldauer bij de mannen zich met een eenvoudige oefening als derde plaatste voor de vloerfinale zegt genoeg. Dat was vroeger ondenkbaar. Strak turnen is de nieuwe norm.

De internationale turnfederatie FIG hoopt dat het elegante aspect van de sport door de nieuwe code terugkomt in de hal. De laatste jaren was er een tendens om steeds meer risico's te nemen. Wie het moeilijkste kunstje kon, won goud. Daar zorgde de jury natuurlijk ook zelf voor, door moeilijke elementen extra te belonen.

Nu wordt er een middenweg gezocht tussen sierlijk turnen en acrobatiek. "Ze willen dat het artistieke turnen weer terugkomt", legt jurylid Jitske Vasbinder uit. "Een oefening op balk en brug moet goed gechoreografeerd zijn. Je mag niet meer zomaar wat pasjes maken, het moet op de muziek passen en bij de eigen stijl van de turnster."

Stilstaan op balk mag niet meer, alles moet vloeiend doorlopen. Voor de Nederlandse turnsters zou de nieuwe stijl eigenlijk een groot voordeel op moeten leveren. De vrouwen werden de afgelopen jaren geroemd om hun elegante presentatie. Waar andere turnsters gewoon de zaal in lopen, presenteren de Nederlandse vrouwen zich marcherend met gepunte tenen. Niet dat je daar punten voor krijgt, maar een goed imago kan altijd helpen in een jurysport.

Choreograaf Patrick Kiens, die zijn opleiding in de musicalwereld genoot, maakte voor Thorsdottir een vloeroefening die internationaal werd bejubeld. Thorsdottir turnt niet alleen, ze danst en acteert. Dat moet de toekomst worden.

Toeters en bellen

Lieke Wevers heeft het gevoel dat er nu iets nieuws moet gebeuren in de Nederlandse ploeg om op te vallen. Andere landen hebben goed opgelet. "Iedereen doet nu hetzelfde om punten te sprokkelen op vloer. Het wordt een grijze massa", aldus Wevers. Het tweelingzusje van Sanne Wevers is niet enthousiast over de nieuwe code. "Wij waren voorlopers met onze presentatie en mimiek. Die toeters en bellen worden nu echt overgenomen door de Duitse en Engelse turnsters. Die gaan ook wat proberen. Ik vraag me nu wel af wat onze volgende stap is."

Volgens Sanne Wevers wil de jury een combinatie zien tussen haar stijl, waarbij alle bewegingen naadloos in elkaar overlopen, en die van 'powerturnster' Simone Biles uit Amerika. Een soort Catalina Ponor, de Roemeense die dit jaar EK-goud won, zegt Wevers. "Elk ongebruikt pasje is een tiende aftrek. Je moet blijven bewegen. Ze zijn superstreng geworden. Het is de nieuwe realiteit. We zullen eraan moeten wennen."

Wevers, die uitblinkt in netjes turnen, zou juist een stap voor moeten zijn op de rest. Maar ze vergat in de kwalificaties in Montreal een flikflak te turnen, waardoor ze een halve punt miste in haar D-score, de moeilijkheid. Als Wevers die fout niet had gemaakt, had ze gewoon in de balkfinale gestaan.

Eén ding is zeker. De uitzonderlijk hoge score die Epke Zonderland haalde toen hij in Londen in 2012 olympisch kampioen werd, gaan we voorlopig niet meer zien. Zijn 16.533 zal waarschijnlijk voor altijd zijn hoogste score blijven.

Voor topsporters die hun ontwikkeling graag meten met cijfertjes, blijft het lastig dat de code iedere vier jaar anders is. Bart Deurloo haalde net als Zonderland de rekfinale in Montreal. Hij voelt zich beter dan ooit, maar zijn hoogste score ooit, 15.8, gaat hij nooit meer halen. "Dat is jammer. Eigenlijk is het raar dat ze dat hebben gedaan. Als sporter wil je streven naar het beste cijfer. Maar dat kan nu niet meer."

Lees ook: YouTube-held in finale op vloer

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden