Netelenbos: Papier is passé

Denen besparen honderden miljoenen met uitsluitend digitale overheidspost

Nederland kan twee miljard euro per jaar besparen als de overheid stopt met het versturen van brieven. Het is bovendien goed voor het welzijn van burgers en voor het bedrijfsleven als alle communicatie via internet verloopt.

Althans, als we de Denen moeten geloven. Volgens de Deense topambtenaar Lars Frelle-Petersen, onlangs een dag op bezoek in Den Haag, werkt zo'n overstap alleen als je die voor iedereen verplicht stelt. "Dit voorjaar wordt bij ons een nieuwe postwet van kracht. Dan is het geen recht meer om overheidsformulieren via internet in te vullen, maar een plicht. Door de wetswijziging heeft papieren post dezelfde status als elektronische post."

Frelle-Pettersen was in Nederland op uitnodiging van de stichting ECP, platform voor de informatiesamenleving, dat in de Deense werkwijze een lichtend voorbeeld ziet. In totaal levert het stoppen met papier een overheidsbesparing (inclusief gemeenten en provincies) van 670 miljoen euro per jaar. In 2014 moeten alle Denen zijn overgestapt. "Alleen op postzegels bespaart de landelijke overheid 100 miljoen euro per jaar. Daarnaast zijn er minder administratieve handelingen nodig." Als het ECP dat doorrekent naar Nederland, komt het met drie keer zoveel inwoners op een besparing van 2 miljard euro per jaar.

Het Deense bedrijfsleven is enthousiast; het eenduidige systeem maakt het regelen van overheidszaken gemakkelijker. Bovendien kunnen ook bedrijven op den duur de papieren post in de ban doen, wat ook hun een besparing oplevert.

Verplicht maken is de enige manier om het systeem efficiënt te krijgen, vindt Frelle-Pettersen: "Nu hebben al 3,2 miljoen Denen een digitale postbus, speciaal voor communicatie met de overheid. Alleen gebruiken ze die nauwelijks. Dat is ook wel logisch: er zit weinig dwingends in. Gevolg: mensen raakten hun inlogcodes kwijt, ambtenaren merkten dat ze geen antwoord kregen, en alles ging weer via de papieren post."

"In de toekomst krijgen mensen een waarschuwing via andere kanalen - twitter, sms of de gewone mail - als er iets nieuws in de dropbox zit", zegt de Deen, die de leiding heeft over 140 ambtenaren op de afdeling digitaal. Uitzonderingen blijven, zoals het paspoort en het rijbewijs. "We hebben nog geen manier om die digitaal op te sturen."

Oud-minister Tineke Netelenbos, voorzitter van het programma 'digivaardig en digiveilig' van het ECP, denkt dat ook Nederland toe moet naar een wetswijziging. Nu heeft iedereen nog het recht om per post met de overheid te communiceren. "Vroeg of laat wordt alle communicatie digitaal. Het is dan ook dom dat Nederland geen koppositie inneemt. We moeten toe naar eenduidige aanpak, zoals de Denen", zegt Netelenbos. "Er zijn zoveel systemen nu. Mensen raken erin verdwaald. Een eenduidig beleid leidt ertoe dat de overheid altijd weet wie je bent. Bovendien is het goed voor de Deense economie dat ze koploper zijn. De innovaties op gebied van ICT daar worden door de hele wereld gevolgd. Nederland kan een dergelijke rol ook op zich nemen."

Het enthousiasme van Nederlanders werd vorig jaar getemperd door het Diginotarschandaal; 'veilige' verbindingen met de overheid bleken te onderscheppen door kwaadwillenden. Frelle-Pettersen: "Wij hebben de Diginotaraffaire goed bestudeerd, zoiets kan bij ons niet. Het helpt inderdaad voor het vertrouwen dat wij nog geen lek in het systeem hebben gehad."

Extra aandacht was er in Denemarken voor de zeventigplussers. Deense ouderenbonden waren aanvankelijk fel tegen. Zij zijn akkoord gegaan omdat er een mentorproject is gekomen: ouderen helpen andere ouderen wegwijs. "Dat het nu verplicht wordt, helpt ze over de drempel. En uiteindelijk heeft het ook voor deze groep positieve effecten: ze leren meer over internet, leren skypen met de kinderen. Het klinkt misschien koud, jullie móeten, maar je kunt het ook zien als een poging niemand uit te sluiten."

Eén wachtwoord voor bankieren en belasting
Eenmaal ingelogd kan een Deen bankieren, belasting betalen en digitaal formulieren invullen en verzenden. De overheid en de Deense banken gebruiken allemaal dezelfde internetbeveiliging. De codes voor het inloggen bij de bank zijn dezelfde als die voor het overheidsportaal.

De Deense overheid betaalt een vierde van de kosten van het ontwikkelen van een veilig gezamenlijk systeem. Banken hebben niet zoals in Nederland allemaal een ander inlogsysteem. Deense bankiers vonden het niet wijs om te concurreren op beveiliging omdat een lek bij een bank het vertrouwen in de hele financiële sector schaadt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden