Netelenbos: de NS heeft het tot twee keer toe verprutst

Voormalig minister van Verkeer en Waterstaat, voorafgaand aan de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie Fyra. Beeld anp

De NS heeft het tot tweemaal toe verprutst toen het spoorbedrijf de kans kreeg het vervoer op de hogesnelheidslijn HSL-Zuid binnen te halen. Voormalig minister van Verkeer Tineke Netelenbos had na een eerste mislukte poging de NS een tweede kans gegeven. "Tot mijn stomme verbazing heeft de NS toen totaal niet gereageerd. Dat is een grote fout geweest."

Dat zei de voormalige minister donderdag tegen de parlementaire enquêtecommissie over de snelle trein Fyra. De commissie wil te weten komen waarom de Fyra veel te laat ging rijden.

De NS kwam aanvankelijk met een bod dat totaal niet aan de eisen voldeed, dus wees het kabinet dat plan af. Netelenbos was net als de Tweede Kamer 'pro-NS', dus wilde ze het bedrijf nog een tweede kans gunnen. Ze moest daar binnen het kabinet nog haar best voordoen, omdat veel van haar collega-ministers daar niets voor voelden. De NS stond er eind jaren negentig ook slecht voor met veel arbeidsonrust, slechte prestaties en vuile stations.

Dus moest het bedrijf de handen dichtknijpen met een herkansing. Netelenbos was dan ook erg teleurgesteld dat de NS die kans liet liggen. De NS-leiding voelde zich te geschoffeerd door afwijzing van het eerste bod. "Dat was weinig professioneel", vond Netelenbos.

Aftreden
Toenmalig verkeersminister Tineke Netelenbos was tegen de openbare aanbesteding van het vervoer op de hogesnelheidslijn HSL-Zuid, maar vond dat geen reden om af te treden. Zij wilde de aanbesteding stopzetten en in plaats daarvan in zee gaan met de zogeheten Oranjecombinatie, een samenwerking van NS, Schiphol en KLM.

Maar toen ze haar zin niet kreeg binnen het kabinet, zag Netelenbos geen reden om op te stappen. Zij had aanvankelijk ook ingestemd met openbaar aanbesteden, dus legde ze zich erbij neer dat haar collega's hier niet op terug wilden komen.

Haar collega op Landbouw Laurens Jan Brinkhorst dacht heel Europees, dus die was niet te porren voor een combinatie van Nederlandse bedrijven, zei Netelenbos. Het ministerie van minister Gerrit Zalm (Financiën) was er veel aan gelegen samenwerking tussen bedrijven en overheid (publiek-private samenwerking) van de grond te krijgen. Met de aanleg van wegen en tunnels lukte dit nog niet erg. "Daar zaten ze op een succesje te wachten", zei Netelenbos. Dus had ze van hen geen steun te verwachten voor het stopzetten van de openbare aanbesteding.

'Goedkope treinen lag niet aan hoge bod'
Volgens Netelenbos is het 'echt baarlijke onzin' dat de NS zich gedwongen zag goedkope treinen te kopen omdat ze heel veel geld hadden neergelegd voor het binnenhalen van het vervoer op de hogesnelheidslijn HSL-Zuid.
"Dat is een beeld dat is neergezet door de NS en door vakbond FNV."

Netelenbos was wel verrast door het hoge bod van 178 miljoen euro van de NS, maar vond dat geen reden om het af te wijzen. Ze noemde het 'bijna cynisch' dat de NS 28 miljoen extra bij het eigen bod deed om er zeker van te zijn dat het de bieding zou winnen. De minister ging ervan uit dat het bod was opgesteld door professionals en nam ook het oordeel van haar experts over dat het voorstel wel uitvoerbaar was. 'Het zou heel hard werken worden om het terug te verdienen.'

Netelenbos zei niet geweten te hebben dat de NS de gevraagde reistijd van 93 minuten tussen Amsterdam en Brussel niet kon halen. Ze erkende dat ze dat wel had moeten weten.

Zalm
Donderdag werd ook voormalig minister Gerrit Zalm van Financiën gehoord. Hij zei dat hij liever meteen een openbare aanbesteding in plaats van een onderhandse gunning aan de NS, maar zich uiteindelijk schikte naar de wens van minister Netelenbos.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden