Column

Netanyahu leidt zijn volk de woestijn in

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu.Beeld ap

Het is zelfplagiaat, maar ik wil deze column toch beginnen met een scène uit een reportage die ik in 2011 maakte in de niet-bestaande staat Palestina. In de heuvels buiten Ramallah oefenden Palestijnse jongeren zich in methodes van geweldloos verzet, ter voorbereiding van een 'derde intifadah, maar dan zonder geweld'. "Waar het om gaat is vrijheid, waardigheid en gelijkheid", zei een van hen.

Een eigen staat vonden ze bijzaak - sommigen noemden het zelfs een zwaktebod: waarom zouden Palestijnen en Joden niet samen kunnen leven in één land? Burgerrechten gaan voor nationale rechten, zeiden ze.

Dat betekende overigens ook dat ze in de gaten werden gehouden door de Palestijnse veiligheidsdiensten, want wat je ook van het Palestijnse Bestuur kunt zeggen, niet dat het open en democratisch is.

Etnische zuivering
In de persoon van Benjamin Netanyahu hebben deze jongeren een onwaarschijnlijke bondgenoot. Toen het Witte Huis vorig jaar kritiek had op een Israëlisch bouwproject in Oost-Jeruzalem - 'brengt vrede verder weg'- reageerde de premier furieus. Alle inwoners van Jeruzalem, Joods of niet-Joods, moeten huizen kunnen kopen waar ze willen, aldus Netanyahu. "Het idee dat we een etnische zuivering moeten hebben als voorwaarde voor vrede - ik denk dat het anti-vrede is. En het gaat in tegen Amerikaanse waarden."

Het zou hartverwarmend zijn, als het niet zo cynisch was: Netanyahu als de kampioen van een multi-etnisch Israël, met gelijke rechten voor Joden en Palestijnen, Maar dan had Bibi deze week de verkiezingen niet gewonnen. Dat was dankzij zijn verzet tegen een Palestijnse staat - 'niet zolang ik premier ben' - en dat verzet werd niet ingegeven door democratisch idealisme, maar door de wens zoveel mogelijk Joods territorium veilig te stellen. Daarachter schuilt zowel zionistisch vuur als vrees voor Palestijns en islamistisch geweld: 'IS aan de poorten van Jeruzalem'.

De ironie is dat deze combinatie van vuur en vrees het Joodse karakter van Israël alleen maar ondergraaft. Door de Palestijnen een eigen staat te misgunnen, zadelt Netanyahu Israël blijvend op met een zeer omvangrijke minderheid binnen de eigen grenzen. Dat is onrechtvaardig jegens de Palestijnen, maar heeft ook grote gevolgen voor Israël. Geeft Israël de Palestijnen democratische rechten, zoals de jongeren van Ramallah eisen, dan houdt het land op Joods te zijn. Wil het Joods blijven, dan moet het de democratie opgeven.

Apartheidsregime
De eerste optie, een democratisch maar niet-Joods Israël, is als gedachtenexperiment interessant, maar gaat zozeer voorbij aan de (tragische) geschiedenis van het jodendom en de vijandschap die is ontstaan tussen Joden en Palestijnen, dat die onuitvoerbaar is. De tweede optie dreigt tot een Joods apartheidsregime te leiden.

De Palestijnen zien dit als een bevestiging van de bestaande situatie; de lippendienst die Netanyahu bewees aan een twee-staten-oplossing geloofden ze toch al nooit. 'Er is aan Israëlische zijde geen partner voor vrede', klinkt het nu uit de kring van het Palestijnse Bestuur, en terecht.

De rest van de wereld ziet het ook, zelfs de vriendschap met de VS heeft Netanyahu op het spel gezet. Waar hij zijn volk ook naartoe brengt, een land van melk en honing is het niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden