Netanyahu in nieuwe regering 'gevangene van eigen beleid'

Benjamin Netanyahu (rechts) en de leider van Het Joodse Huis, Naftali Bennett (links), woensdag bij de aankondiging van een nieuwe coalitie.Beeld AFP

Anderhalf uur voor de deadline formeerde de Israëlische president Benjamin Netanyahu woensdag een nieuwe regering. Hij kreeg op het laatste moment de steun van de rechtse kolonistenpartij Habayit Hayehudi (Het Joodse Huis) en verkreeg zo 61 van de 120 zetels in de Knesset, het Israëlische parlement. Niet bepaald het droomkabinet van Netanyahu, zegt voormalig Israël-correspondent van Trouw Inez Polak. "Netanyahu is een gevangene van zijn eigen beleid."

Wat voor kabinet heeft Netanyahu geformeerd?
"Dit is zonder meer het meest rechtse kabinet van Israël. Netanyahu heeft voor de buitenwereld zijn plannen tot nu toe kunnen verhullen door met een aantal middenpartijen te regeren, die dienden als een soort vijgenblad. Dit keer is dat niet zo. Het Israëlische beleid wordt openlijk rechtser. Geen totale omwenteling, maar het is nu wel duidelijk waar Netanyahu voor staat. Vrede met de Palestijnen in de vorm van een twee-statenoplossing was wellicht altijd al een illusie, maar met deze regering kan hij het zelfs niet meer met de mond belijden."

"Het Joodse Huis is een partij die rechtser is dan de Likud van Netanyahu. Veel leden zijn kolonisten, de leiders zijn kolonisten. Hun belangrijkste punt is het stichten van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, met als argument dat het hele land door God is gegeven aan de Joden. Zij zullen alles in het werk stellen om zoveel mogelijk geld in de nederzettingen te pompen."

Benjamin Netanyahu in maart, toen bekend werd dat zijn Likud-partij bij de verkiezingen dertig zetels had bemachtigd.Beeld reuters

Heeft dat gevolgen voor de relatie van Israël met de rest van de wereld, bijvoorbeeld Amerika?
"Amerika zal blijven instaan voor de veiligheid van Israël, maar ik denk wel dat de VS zich vrijer zullen voelen en op politiek vlak Israël niet langer zullen steunen, onder anderen met het tot nu toe haast automatisch vetoën van resoluties in de Veiligheidsraad die Israël niet welgevallig zijn.

"Ik denk dat de situatie met Europa zeker verslechtert als Israël doorgaat met het bouwen van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Europa stemt zijn beleid af met de Verenigde Staten. Maar daar waar de VS om interne politieke redenen minder vrij kunnen opereren, kan Europa, of althans landen als Frankrijk en Duitsland, dat wel."

Netanyahu heeft woensdag flinke concessies moeten doen aan Het Joodse Huis. Hoe zijn die onderhandelingen verlopen?
"Het Joodse Huis heeft eigenlijk wraak genomen op Netanyahu, die dacht bij de onderhandelingen uit te komen op een meerderheid van 67 zetels. Hij dacht het Joodse Huis als een soort sluitpostje tot het laatst te kunnen bewaren. Die partij zou dan niet echt een vuist hebben kunnen maken."

"Toen echter de beoogde coalitiepartij Yisraël Beiteinu van Avigdor Liebermann afhaakte, had de leider van Het Joodse Huis, Naftali Bennett, ineens alle kaarten in handen. Zonder hem had Netanyahu geen coalitie."

"Bennett heeft alles hard uitonderhandeld, ook als reactie op de vernederende behandeling van Netanyahu. Pikant detail is dat vooral de vrouw van Netanyahu een bloedhekel aan Bennet heeft, die ooit adviseur van Netanyahu was maar het had gewaagd grappen te maken over haar gedrag en haar inmenging in de politiek."

"Het Joodse Huis heeft nu, voor zover bekend, Onderwijs, Justitie en een dikke vinger in Landbouw gekregen. Dat laatste betekent dat ze veel geld door kunnen doorsluizen naar de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever."

Naftali Bennett schudt de hand van Netanyahu in oktober, in het Israëlische parlement, de Knesset.Beeld epa

Hoe gaat de situatie zich de komende weken ontvouwen?
"Deze regering met slechts 61 zetels is absoluut geen droom van Netanyahu. Er zijn maar twee parlementsleden nodig om hem te laten vallen. Ook binnen zijn eigen partij rommelt het, want daar zijn ze woedend dat hij uitverkoop heeft gehouden door ministersposten te beloven aan de coalitiepartijen. De top van Likud komt er bekaaid vanaf. Het plan is dan ook om zo snel mogelijk de wet terug te draaien die verbiedt dat er meer dan achttien ministers zijn, om zo ook de Likud-top op het pluche te helpen."

Netanyahu ontbond zelf het vorige kabinet, omdat hij vond dat hij met die coalitie niet door kon regeren. Als het hem nu weer niet bevalt, kan hij het kabinet dan nog een keer laten vallen?
"Als hij dat doet, is hij nergens meer. Hij heeft dat toen gedaan omdat hij dacht glansrijk de verkiezingen te winnen. Maar door de enorme politieke versplintering is hij afhankelijk geworden van zijn coalitiepartners. Hij is zo een gevangene geworden van zijn eigen beleid."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden