Netanjahoe zoekt formule om VS te bekoren

Israëls premier Netanjahoe zwijgt over zijn ideeën over het vredesproces. Maar als hij binnenkort Obama bezoekt, moet hij open kaart spelen.

In het Israëlische politieke jargon luidt de vraag simpel: is Bibi een Begin of is Bibi een Sjamir? Gaat Israëls premier Benjamin ’Bibi’ Netanjahoe net als oud-premier Menachem Begin de wereld verrassen als vredestichter? Begin sloot indertijd vrede met Egypte nadat hij nog geen maand daarvoor had geroepen nooit van zijn leven de Sinaïwoestijn op te geven. Of volgt Netanjahoe in de voetsporen van oud-premier Jitschak Sjamir, die de botsing met de VS verkoos boven het staken van de bouw van nederzettingen?

Sinds zijn aantreden als premier, eind maart, is er slechts een zwijgzame Bibi die voorlopig zijn kaarten dicht tegen de borst gedrukt houdt. Zelfs de speciale krantenedities en tv-uitzendingen voor Israëls onafhankelijkheidsdag, verleden week, moesten het zonder de gebruikelijke ellenlange interviews met de premier doen.

Formeel heet het dat de nieuwe regering bezig is zich te beraden over een nieuw beleid. In de praktijk betekent het dat Benjamin Netanjahoe naar een reddende formule zoekt om niet al meteen te botsen met de VS én Europa. Wist Israël zich in het verleden vaak gesteund door de VS tegenover Europa, nu is duidelijk dat de VS en Europa op een lijn zitten. Beide eisen dat Israël instemt met de twee-statenoplossing, een Palestijnse staat naast Israël. En dat past niet in Netanjahoe’s wereldvisie.

Deze maand staat hem een druk programma te wachten waarin zijn gastheren van hem zullen eisen zijn kaarten te tonen. Voor volgende week heeft hij een afspraak met de Egyptische president Moebarak, met wie hij tenminste de afkeer voor Teheran en de angst voor de Iraanse bom deelt. De week daarop is hij – na enige vertraging – te gast bij president Obama, die hij ervan wil overtuigen dat allereerst de Iraanse dreiging moet worden aangepakt. Washington heeft hem bij monde van minister van buitenlandse zaken Hillary Clinton al duidelijk gemaakt dat Amerika’s volgorde omgekeerd is: juist een Israëlisch vredesbeleid en een einde aan de bezetting moeten de VS helpen bij de aanpak van Iran.

Intussen zijn de Israëlische president en de minister van buitenlandse zaken op pad om Israëls manoeuvreerruimte op te meten. De controversiële rechtse minister Avigdor Lieberman is op Europa-tour, die hij beperkt heeft tot Rome, Parijs, Berlijn en Praag waar Israël welgezinde leiders zetelen. Nog geen duik in het diepe dus.

President Peres is naar Washington gestuurd om Obama te overtuigen van Netanjahoe’s goede bedoelingen. „Benjamin Netanjahoe was ooit mijn politieke tegenstander. Nu is hij mijn premier”, sprak Peres gisteren tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van Aipac, de machtige pro-Israëllobby. „Hij (Netanjahoe) kent de geschiedenis en hij wil geschiedenis maken. In onze traditie betekent geschiedenis maken vrede sluiten, en ik ben er zeker van dat vrede zijn prioriteit is.”

Dat was het Begin-deel van Netanjahoe. Opvallender was wat Peres niet zei. Peres zelf heeft zich tot nu menigmaal openlijk uitgesproken voor een Palestijnse staat. In zijn speech gisteren kwam dat begrip niet voor; hij sprak slechts van het recht van de Palestijnen om over zichzelf te regeren. Peres vertolkte daarmee de visie van Netanjahoe, die de Palestijnen economische voorspoed in het vooruitzicht stelt en een soort uitgebreide autonomie, maar geen eigen staat. Dat was dus het Sjamir-deel. Kennelijk heeft Netanjahoe nog niet gekozen en kiest hij pas als Obama hem voor het blok zet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden