'Netanjahoe valt Iran echt niet aan'

Israëlische premier Netanjahoe donderdag met zijn 'bom'. Beeld ap

Oorlog met Iran? Welnee. Daar durft de Israëlische premier Benjamin Netanjahoe niet aan te beginnen. "Hij heeft de steun van Amerika niet kunnen verwerven, en dan houdt het op", zegt de Israëlische militair-historicus Martin van Creveld. "Want Netanjahoe mag dan de slechtste en meest onverantwoordelijke premier zijn die we hier ooit gehad hebben, het is gelukkig ook een lafaard."

De deskundige reageert op het spraakmakende optreden van Netanjahoe, donderdag bij de VN. Dat had iets komisch en kneuterigs, maar was dreigend en resoluut bedoeld. De premier trok een dikke rode streep door een tekenfilmachtig plaatje van een bom. Tot daar en niet verder. Als Iran bijna een kernbom in handen had, waarschuwde de premier, zou Israël hard toeslaan en het gevaar uitschakelen.

Stoerdoenerij
De visuele stoerdoenerij moest volgens Van Creveld verhullen dat de premier in werkelijkheid terugkrabbelde. De laatste maanden liet de premier voortdurend doorschemeren dat Israël en de Verenigde Staten nog vóór de Amerikaanse presidentsverkiezingen van november Iran moesten aanvallen. Anders was het te laat; Israël stond aan de vooravond van een tweede holocaust. Maar donderdag rekte Netanjahoe de tijdlijn ineens op. Er bleek nu ruimte tot de zomer van 2013. Pas dan zou Iran het punt bereiken waarop ingrijpen noodzakelijk werd.

Dit uitstel betekent waarschijnlijk dat Israël de komende zes maanden niet aanvalt. En daarna evenmin, garandeert Van Creveld, die nooit in de preventieve oorlog heeft geloofd. "Er kleven te veel bezwaren aan. Je kunt het Iraanse kernprogramma bijvoorbeeld niet vernietigen, maar hooguit een paar jaar vertragen. Bevelhebbers van de Israëlische land- en luchtmacht zijn ook bijna allemaal tegen, net als de bevolking. En Amerika wil na twee niet erg succesvolle oorlogen - Irak en Afghanistan - geen nieuw avontuur aangaan."

GBU-57-bommen
De steun van de Verenigde Staten is onmisbaar voor een aanval op Iran. Israël beschikt namelijk niet over de zware, zes meter lange GBU-57-bommen die nodig zijn om de ondergrondse kernreactor bij de Iraanse heilige stad Kom te vernietigen. Op die locatie wordt het uranium verrijkt waarmee de Iraniërs hun bom zouden willen vullen, iets wat ze zelf ontkennen. In theorie kan Israël de reactor ook platgooien met kleine kernwapens, maar daarmee zou het in één klap al zijn internationale krediet verspelen, ook bij bondgenoot Amerika.

De naderende presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten speelden mogelijk een rol bij Netanjahoes knieval. Volgens sommige analisten had de premier gehoopt dat de Republikeinse kandidaat Mitt Romney zou winnen, waarna Amerika wellicht steun aan een aanval op Iran zou verlenen. Maar president Obama loopt in de peilingen steeds verder voor. Netanjahoe zou daarom de hoop hebben opgegeven en onopvallend de aftocht willen blazen.

Langdurige strijd
Goed mogelijk, denkt Van Creveld. Maar volgens hem zouden de VS onder Romney niet heel anders reageren dan onder Obama; Amerika heeft simpelweg even geen trek meer in oorlog. En dat zo'n aanval op een goed voorbereid land als Iran kan leiden tot een langdurige strijd, daarover zijn de meeste analisten het wel eens.

De komende tijd staat vermoedelijk weer in het teken van moeizame onderhandelingen met Iran over het omstreden kernprogramma. De gesprekken liggen stil sinds juli. Maar tijdens de afgelopen VN-top hebben de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad en Duitsland hun hernieuwde voorkeur voor een diplomatieke oplossing benadrukt. Tot medewerking van Teheran heeft de dialoog nooit geleid. Wel tot sancties. En die werpen hun vruchten af, concludeert de Israëlische overheid in een deze week verschenen rapport: de Iraanse economie lijdt zwaar onder de boycot van Europa en de VS, en dat kan de stabiliteit van de regering schaden. Nog wat extra sancties, luidt het advies, en dan zal Iran wellicht buigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden