Net geen toptien, wel acht keer goud

De woedend weggesmeten spikes van Dafne Schippers staan symbool voor de ambities van Nederland op de Olympische Spelen. Een klein land dat in de topsport geen genoegen neemt met verlies, maar dat toch vaak moet. Wereldfaam had de sprintster zich in een recordtijd verworven, waarna ze zich er in Rio de Janeiro bij moest neerleggen dat die geen garantie biedt. Een blessure, een nederlaag op de 100 meter en uiteindelijk toch zilver op de 200 meter maakten haar niet tot de beoogde mondiale ster.

Na de Spelen van Londen (20 medailles, 13de in de medaillerangschikking) concludeerde Maurits Hendriks, technisch directeur NOC-NSF, dat een plaats bij de mondiale top-10 geen utopie is. In 2000 werd die bij volslagen verrassing bereikt. Na Londen werd het focusbeleid ingevoerd, analoog aan dat van Groot-Brittannië, maar met een fractie van het budget. Slechts in de kansrijkste projecten wordt geïnvesteerd.

Dat heeft in Rio vruchten afgeworpen, al ontstond in de laatste dagen in de teamcompetities het misleidende beeld van een oude kwaal: verliezen op beslissende momenten. Dat kan de hockeyploegen worden aangerekend, zij waren de te kloppen teams in hun kleine, bedreigde olympische sport.

Voor het debuterende handbal en zeker volleybal gelden andere maatstaven. De vrouwenteams vochten in hun halve finales heroïsche gevechten uit, waarbij het lot net de verkeerde kant op viel. Met hun vierde plaatsen maakten ze niet alleen in eigen land reclame voor hun sport, de jonge samenstelling van de selecties biedt perspectief voor Tokio 2020.

In Rio (19) werd één medaille minder gewonnen dan in Londen (20). Toch was het resultaat beter. Met acht gouden medailles werd sinds Sydney niet zo hoog gescoord. Bovendien werden medailles gewonnen in het recordaantal van tien sporten. Bij de traditionele medaillefuiken wielrennen, roeien, zeilen, zwemmen, hockey en judo, voegden zich atletiek, volleybal, turnen en boksen.

Opvallend is het verloop ten opzichte van Londen. Slechts olympisch kampioen Dorian van Rijsselberghe prolongeerde op de surfplank zijn titel en zeilster Marit Bouwmeester schoof in haar volharding op van plaats twee naar een. Alle andere medaillewinnaars hebben plaatsgemaakt voor een nieuwe generatie. Waarbij in het mondiaal aansprekende turnen de vliegende Zonderland werd opgevolgd door de wervelende Wevers.

In de loop van het stroef begonnen olympische toernooi leek TeamNL op een langzaam aanzwellende golf de top-10 binnen te spoelen. Het succesvolle wielrennen zette daarbij de toon; debuterend boksster Fontijn had gisteren als slotakkoord zelfs het beslissende duwtje kunnen geven.

Het aantal missers, onder meer tien vierde plaatsen, bleek uiteindelijk te groot. Schippers kreeg haar blessure, 'zekere' sporten liepen zware averij op. Sharon van Rouwendaal en Ferry Weertman konden met hun titels in het open water niet verhullen dat een gouden tijdperk in het internationaal meer aansprekende zwembad is afgesloten. Judo - net als zwemmen in sportieve, bestuurlijke en organisatorische crisis - en paardensport waren de andere grootverliezers. Atletiek vertilde zich na een geweldig EK in Amsterdam met een 32 leden grote afvaardiging weer aan het oneindig hogere olympische niveau. Zelfs de veelbelovende 'focusdiscipline' meerkamp betaalde zich niet uit.

Hoe onzichtbaar de grenzen tussen winnen en verliezen soms zijn, moest Churandy Martina ervaren. Hij bleef zes duizendste van een seconde van brons verwijderd, en was daarmee de schaarse blikvanger van 'het andere' Nederland binnen de olympische ploeg. De gehoopte inbreng van Sifan Hassan op dat multiculturele gebied was door een blessure beperkt. De olympische ploeg blijft er vooralsnog een van Hollandse oorsprong, de diversiteit in medailles ten spijt.

Het traditionele Nederlandse verenigingsleven, de basis van het olympische succes, is buiten voetbal en atletiek nauwelijks bij machte daar greep op te krijgen. Daarin slim investeren kan de diversiteit binnen de olympische ploeg vergroten.

Investeren is met sterk teruglopende inkomsten moeilijk. Ten opzichte van Londen was het jaarlijkse budget met 9 miljoen euro afgekalfd naar 33 miljoen voor de voorbereiding op Rio. Daarmee is de ondergrens bereikt. Geruststellende gedachte is dat geld niet de allesbepalende factor is. Al doet het succesvolle Britse 'geld erin, medaille eruit'-programma (kosten 350 miljoen pond; baten 66 medailles) anders vermoeden.

undefined

Welkom thuis

Amsterdam is dit jaar de Welkom Thuis-stad voor de olympische sporters. Het gehele Nederlandse team wordt morgenmiddag onthaald op het evenemententerrein voor de Rai, waar de feestelijke publiekshuldiging plaatsvindt. Die is vanaf 14.00 uur, maar al om 12.00 uur begint het feest: dan komen de sporters die nog niet naar huis waren gestuurd aan op Schiphol en is hun vervoer naar de Rai live te volgen op grote schermen. Verder zijn er optredens, onder meer van zanger Nielson. Op woensdag worden de medaillewinnaars en hun coaches en begeleiders verwacht bij premier Rutte in Den Haag, om te worden gehuldigd in de Ridderzaal. Daarna worden de sporters ontvangen door koning Willem-Alexander en koningin Máxima.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden