Review

Neptunus en Nixon terroriseren 'Idomeneo'

Koor en Orkest van De Munt, solisten olv Jérémie Rhorer met ’Idomeneo’ van Mozart in een regie van Ivo van Hove op 16/3 in De Munt, Brussel. Daar t/m 3 april. www.demunt.be

In de Brusselse Munt hoor je zelden geluiden van afkeuring na afloop van een première. Maar dinsdag was het zo ver toen regisseur Ivo van Hove met zijn team op de bühne verscheen. Gemor in de zaal om Van Hove’s aanpak van ’Idomeneo’. Terecht, want de regisseur had het eerste echte meesterwerk van Mozart (1781) in een pak genaaid dat het werk hoegenaamd niet stond.

In die steeds vermoeiender queeste van Van Hove om koste wat kost toneelstukken of opera’s naar deze tijd te halen, zodat ze beter te begrijpen zouden zijn voor een publiek van vandaag, bereikt hij juist het tegengestelde. De losse einden wringen en kraken in deze ’Idomeneo’ zozeer dat de argeloze toeschouwer steeds minder begrijpt en steeds meer in verwildering probeert de aloude zeegod Neptunus, katalysator in Mozarts opera, aan Nixon, Mumbai, Teheran, Beslan, Haïti, Bagdad en Guantànamo te koppelen. Het is er allemaal met de haren bij gesleept en het levert ook nog eens saai en clichématig theater op.

Idomeneo, koning van Kreta, doet in Mozarts opera Neptunus een gelofte; als hij heelhuids uit een zeestorm komt, zal hij de eerste persoon die hij aan land tegenkomt offeren. Die eerste persoon is zijn zoon Idamante, en de toorn van Neptunus wordt groter en groter als Idomeneo zijn eed niet nakomt. In de korte inhoud in het programmaboek schrijft Janine Brogt (Van Hove’s vaste dramaturg) dat we die toorn moeten zien als Neptunus’ ’terroristische wraakactie’. Het staat er echt! Als je dat soort kleutertje-luister-praat nodig hebt om je concept duidelijk te maken dan is er iets goed mis, lijkt me zo. Bovendien is een regisseur die zijn eigen concept belangrijker vindt dan de opera die hij regisseert sowieso suspect.

Elke eigen invulling van de tijdloze thematiek in Mozarts opera wordt de toeschouwer ontnomen, maar gelukkig is daar die meesterlijke muziek en die maakt in deze uitvoering veel goed. Dirigent Jérémie Rhorer neemt in frasering en tempo veel risico’s, soms wel wat te veel. Maar het zorgt in de bak in elk geval voor de zinderende spanning die je op de bühne moet missen. De heikele overgangen tussen recitatieven, aria’s en ensembles worden organisch en fraai gerealiseerd door een alert en scherp spelend orkest.

Gregory Kunde kan goed het Nixon-type spelen, maar hij valt vocaal genadeloos door de mand in zijn beruchte aria in de tweede akte. Sophie Karthüuser (Ilia) en Malena Ernman (Idamante) zijn echter voortreffelijk gecast en zorgen keer op keer voor vervoerende momenten. Alexandrina Pendatsjanska (Elettra) is een geweldige furie en in haar razende slotaria laat Van Hove in elk geval zien dat hij dit soort individuele, emotionele momenten meesterlijk kan uitregisseren. Maar als geheel is deze eerste Van Hove-operaregie in De Munt een aanfluiting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden