Nepnieuws wordt in Mexico vakkundig gefileerd en afgeserveerd

Standplaats Mexico. Beeld Trouw

We moeten nog twee weken wachten voordat de campagne van de Mexicaanse verkiezingen van juli officieel losbarst, maar op internet woedt al maanden een in het Westen welbekende strijd: die tussen regulier en 'nepnieuws'.

 Net als in Europa en in de Verenigde Staten circuleert ook in Mexico om de haverklap valse informatie, vooral via sociale media, met als doel de verkiezingen te beïnvloeden.

Een kleine greep uit de afgelopen paar dagen doet bijna duizelen. Een ziekenhuis in Tabasco zou patiënten alleen willen helpen als ze in juli voor de Institutioneel Revolutionaire Partij (PRI) van president Enrique Peña Nieto stemmen. De vrouw en zoon van de linkse presidentskandidaat Andrés Manuel López Obrador, die bovenaan staat in de peilingen dankzij zijn beloftes de armoede te bestrijden, zouden in peperdure auto's rondrijden. Acteur Gael García Bernal zou hebben gezegd dat 'een stem voor López Obrador een intelligente stem is'.

Deze berichten, vaak in de vorm van memes of afbeeldingen, werden tienduizenden malen bekeken en gedeeld op sociale media. Ze zijn alledrie uit de duim gezogen. Het zijn 'noticias falsas', oftewel nepnieuws, de van oorsprong Amerikaanse term die inmiddels overal gemeengoed is geworden.

Gewaarschuwd

Amerikaanse veiligheidsdiensten stelden afgelopen jaar al vast hoe kwalijk de gevolgen daarvan kunnen zijn geweest voor hun verkiezingen in 2016. Voor Mexico staat er in juli al net zoveel op het spel als anderhalf jaar geleden voor de noorderbuur; met López Obrador als de te kloppen kandidaat is een machtswisseling niet ondenkbaar. Het land is dan ook meer dan gewaarschuwd voor de gevaren van een vuile oorlog van online leugens en geruchten.

Het goede nieuws is dat het erop lijkt dat Mexicaanse media zich niet in de luren laten leggen. Sinds kort hebben 67 prominente kranten, websites, radio- en televisiezenders en denktanks de krachten gebundeld in 'Verificado 2018', een website die nepnieuws documenteert, onderzoekt en weerlegt. De hierboven genoemde valse berichten zijn slechts een paar voorbeelden; de website staat na amper een week al propvol nepnieuws. Verificado 2018 weerlegt de berichten met dodelijke precisie, en dat lijkt al succes te hebben: collega's en vrienden vertellen me dat ze de website inmiddels raadplegen bij hun dagelijkse nieuwsconsumptie.

Wat meteen opvalt aan het onderzoek van Verificado 2018, is dat de Mexicaanse nepnieuwsoorlog vooralsnog een tweestrijd lijkt te zijn tussen López Obrador en zijn grootste tegenstander, kandidaat José Antonio Meade van regeringspartij PRI. Het leeuwendeel van het door de website gefileerde nepnieuws lijkt gericht op het diskwalificeren van López Obrador, een veel kleiner deel probeert korte metten te maken met de PRI.

Het is voor Mexico verfrissend dat het initiatief bestaat. Het overgrote deel van de Mexicaanse media wordt, dankzij miljarden peso's aan overheidsgeld, gecontroleerd door de macht. De belangen van de eigenaren van kranten en radio- en televisiezenders zijn daarnaast vaak duister, en manipulatie van nieuws en als journalistiek vermomde propaganda of lastercampagnes zijn hier eerder regel dan uitzondering.

Voorbeeld

Sociale media maken die situatie nog moeilijker; net als in Europa en in de VS is het een kolkende informatiechaos die niet te beheersen is. Het blijft natuurlijk wel de vraag of Verificado 2018 een meetbare, positieve invloed kan hebben op de aanstaande verkiezingscampagne. Het is in ieder geval een initiatief om in de gaten te houden, ook in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden