Nepalezen zien hellend rijtuig als slecht teken

In Nepal woedt politieke onrust. De maoïstische premier Prachanda en president Ram Baran Yadav voeren een machtsstrijd. Religieuze Nepalezen zien er de hand in van de regengod.

Het is bijna donker als groepen jongeren de regengod komen vereren. ’Machendranath’, een helder rood beeld met opvallend grote, opengesperde ogen, staat in een kamertje. Op straat daar tegenover staat zijn handgemaakte rijtuig, zo’n 25 meter hoog. Het helt gevaarlijk over.

Elk jaar in mei trekt een grote groep mannen de god door de nauwe straatjes van Patan, een stadje in de Kathmandu-vallei. Als Machendranath op zijn bestemming aankomt markeert dit het begin van de regentijd. „Ik was niet verbaasd toen ik hoorde dat onze premier was afgetreden. Het overhellen van het rijtuig van de regengod betekent verandering van regering”, zegt bankmedewerkster Shanti Maharjan. „Gelukkig is hij niet omgevallen, dan was er een ramp gebeurd.”

Ze herinnert zich 2002, toen de regengod omviel en prompt tien leden van het koninklijk huis in een paleisdrama om het leven kwamen. In 2007 helde het rijtuig over en kwam er een einde aan de monarchie. Dit jaar las premier Prachanda, een dag nadat het rijtuig kapot ging, zijn ontslagbrief voor.

Het volksgeloof is nog altijd sterk in het rode Nepal, ook onder jongeren. Het is een van de vormen van tegenstand waar de Maoïstenpartij, die vorig jaar mei een ruime meerderheid in de verkiezingen scoorde, mee om moest zien te gaan. Volgens Prachanda gaf het volk zijn maoïsten het mandaat om het feodale land in een ’Nieuw Nepal’ om te vormen, een gelijkwaardige, democratische samenleving. Acht maanden later ontslaat hij het hoofd van het leger, wordt door de president op de vingers getikt, en neemt dan ontslag.

Advocaten buigen zich al maanden over de vraag wat nu precies ’grondwettelijk’ is. In 2006 ondertekenden de maoïsten en andere partijen een vredesverdrag waarin werd bepaald dat het rode volksleger en het Nepalese leger zouden integreren. Het staatsleger vreesde indoctrinatie en wierf onlangs 2500 nieuwe soldaten. De maoïsten op hun beurt maakten de VN wijs dat hun volksleger uit 20.000, en niet uit de werkelijke 8000 soldaten bestond.

Wie de Nepalezen om een reactie op het ontslag vraagt, krijgt zeer diverse antwoorden. „We wilden toch zo nodig een nieuw Nepal? Nou, nu weten we wat het is. Geen water, geen benzine, zestien uur stroomuitval per etmaal, en nu ook nog geen premier”, zegt de nogal cynische winkeleigenaar Vishnu Shrestha.

Student Manoj Gautam is bezorgd: „Het is een tragedie. De man heeft nauwelijks de kans gehad zich te bewijzen. Ik ben het niet in alle opzichten met de maoïsten eens, maar Prachanda is niet netjes behandeld.”

De lokale journalist Kedar Sharma is opgelucht, omdat volgens hem de maoïsten hard op weg waren het land in de vernieling te helpen. „De maoïsten zijn in de regering gegaan als onderdeel van hun strategie om de hoofdstad in hun bezit te krijgen en een maoïstische heilstaat te bouwen. Het ontslag van het legerhoofd was een poging om zeggenschap over het staatsleger te krijgen.”

In Patan valt de nacht. Een groep ouderen zit in een kring voor de regengod en zingt. Gezinnen arriveren met boterlampjes en geld ’om te bidden voor vrede’. De jongere bezoekers drinken op een terrasje citroenthee. Als even later de elektriciteit uitvalt en de regengod oplicht in een zee van boterlampen lijkt het of we ver in de tijd terug zijn gegaan.

Sociaal werker Depesh Maharjan, gekleed in T-shirt en spijkerbroek, heeft een prozaïsche verklaring voor het hellende rijtuig. „De bouwers waren dit jaar niet gemotiveerd omdat de regering minder geld voor religie uittrok.” Maar volgens diepgelovige Nepalezen heeft Prachanda onheil over zichzelf uitgeroepen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden