Nepal / ’Ik word liever opgepakt dan dat ik weg loop’

De 42-jarige politica Bidya Devi Bhandari is één van de organisatoren van de grote demonstratie vandaag in de Nepalese hoofdstad Kathmandu.

Gekleed in een eenvoudige grijze kurta en een zwart wollen vest zal ze de demonstranten in haar buurt, Chhabil, toespreken.

Maar aan de vooravond van die grote dag heeft ze tijd voor een interview. Genietend van de luxe van een comfortabele leunstoel en een kop masala thee, vertelt ze hoe ze op dinsdagavond werd vrijgelaten, na een verblijf van tien dagen in een legerbarak. Ze klaagt er niet over, maar stelt eenvoudigweg vast dat ze last heeft van rug- en buikpijn. Haar gezondheid kreeg vorig jaar een deuk toen ze tijdens een demonstratie tegen de coup van koning Gyanendra op 1 februari 2005 werd opgepakt. Ze moest 72 dagen in een kleine cel doorbrengen. „Morgen kan er van alles gebeuren; de veiligheidstroepen kunnen ons te lijf gaan met stokken, stenen, traangas of kogels, of kiezen voor massale arrestatie en een staat van beleg”, zegt Bhandari. „Ik ben niet bang om morgen opnieuw opgepakt te worden. Maar ik maak me wel zorgen over de algehele situatie in Nepal. De koning blijkt het welzijn van het volk totaal over het hoofd te zien.”

Bidya is lid van de centrale commissie van de (Marxistisch-Leninistische) Communistische Partij Nepal. Haar levensverhaal is typerend voor de complexe politieke situatie in haar land.

Haar man, Madan Bandhari was een van de leiders van de revolutie die uiteindelijk in 1990 de democratie naar Nepal bracht. „Tijdens de revolutie leefde hij zestien jaar ondergedoken. Na 1990 beleefden we drie gelukkige jaren. In 1993 werd hij vermoord.” Bidya’s man kwam om het leven in een mysterieus auto-ongeluk. De chauffeur reed de auto een ravijn in en sprong er zelf op het laatste moment uit.

Bhandari won na de dood van haar man driemaal de verkiezingen in haar kiesdistrict in Kathmandu. Ze werd talloze malen gearresteerd en ging in 2005 na de koninklijke coup zelfs een week ’ondergronds’, iets waar ze een grote hekel aan heeft: „Ik word liever in mijn eigen huis in het bijzijn van mijn twee dochters van m’n bed gelicht dan dat ik op de vlucht sla.” Hoewel ze weet waar ze voor staat (’mensenrechten, een grondwettelijke regering en naleving van de wet’) heeft de politica het gevoel klem te zitten tussen een weigerachtige koning en gewelddadige maoïsten.

De organisatie van de grote demonstratie vandaag in Kathmandu is in handen van een alliantie van zeven partijen, waaronder die van Bidya, gesteund door de maoïstische rebellen.

„We moesten als partijen wel een intentieverklaring met de maoïsten tekenen omdat we aan het lijden van het volk een einde willen maken. Gedurende tien jaar hebben de maoïsten mensen gemarteld en gedood, de infrastructuur kapot gemaakt en jongeren gehersenspoeld.” Of ze bereid is samen met maoïstenleiders een regering te vormen? „Ik moet er nu niet aan denken; mijn streven is om ze te ontwapenen. Daarna zien we wel.”

Ze herinnert aan het feit dat haar man was betrokken bij het schrijven van de grondwet. „Mijn man vond het onterecht dat de regering ’Zijne Majesteit’s Regering van Nepal’ zou gaan heten; hij wilde dat de koning belasting zou betalen en bij wangedrag ontslagen kon worden. Ook stelde hij voor het leger niet onder de koning maar onder het parlement te laten vallen.”

Hoewel het koningshuis wellicht verantwoordelijk is voor de dood van haar man, zegt Bidya daarover niet verbitterd te zijn. „Ik zie de dood van mijn man als een ideologische kwestie, een klasseprobleem.” Maar ze heeft wel goed voor ogen wat met de huidige demonstraties bereikt moet worden: „De minimale eisen die we stellen zijn die welke mijn man naar voren bracht.” Heftig: „Met minder ga ik absoluut niet akkoord. Met een ceremonieel koningshuis kunnen we eventueel leren leven, met meer niet.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden