'Nekklem is prima, mits goed uitgevoerd'

Demonstratie van de omstreden nekklem. Sinds de dood van de Arubaan Mitch Henriquez is er veel te doen over de nekklem als arrestatietechniek.Beeld anp

De omstreden nekklem waarmee Mitch Henriquez vorige maand tegen de grond werd gewerkt, heeft minstens één keer eerder tot een sterfgeval geleid, zegt Gerald Roethof. De advocaat, die de familie bijstaat van een man die in 2013 zou zijn overleden na ingrijpen van de politie, vindt dat de betrokken agenten vervolgd worden voor dood door schuld. Hoe gevaarlijk is een nekklem eigenlijk, en moet hij - net als in New York - verboden worden?

Het gebruik van de nekklem wordt op verzoek van minister Ard van der Steur (veiligheid en justititie) onderzocht door de Inspectie veiligheid en justitie. Het onderzoek moet volgend jaar klaar zijn. Korpschef Gerard Bouman van de Nationale Politie noemt het onderzoek 'een heel goed plan'. Ook de ondernemingsraad van de politie vindt het goed dat het onderzoek er komt.

Wat is een nekklem eigenlijk?
Allereerst moet een onderscheid worden gemaakt tussen een wurggreep en een nekklem. De twee termen worden vaak door elkaar gebruikt. Een wurggreep is erop gericht om iemand het bewustzijn te laten verliezen, legt judoka Elco van der Geest uit. "Dit kan simpel gezegd door de bloedtoevoer naar de hersenen af te sluiten, of door de luchtpijp dicht te drukken." Een nekklem daarentegen oefent druk uit op de gewrichten, duwt het hoofd van de romp af. Een volledig uitgevoerde nekklem is gericht op het breken van de nek, maar dat is volgens Van der Geest bijna niet te doen.

Hoe gevaarlijk zijn zulke grepen?
Niet, zegt Van der Geest. "Liever een wurggreep dan een slag op iemands hoofd. Een klap is veel lastiger om te reguleren en dus risicovoller." Maar, zegt hij, "wanneer de politie vraagt om weg te gaan, hoor je dit op te volgen. Vervelend gedrag heeft ook vervelende gevolgen."

Krishna Gopal, die agenten traint in zelfverdediging, vindt de wurggreep levensgevaarlijk."In de judosport is een verwurging mogelijk omdat er spelregels zijn. In de praktijk worstelt en spartelt de verdachte om lucht te kunnen krijgen. Dit kan door de agent gezien worden als weerstand, waardoor de druk wordt opgevoerd. Hierdoor kan iemand overlijden, zoals nu blijkt."

Toch is Gopal voor de nekklem: "Wanneer je het hoofd vastzet tegen de schouder, kan de verdachte nog ademen en praten, maar niet meer bewegen. Dat lijkt mij het uiteindelijke doel, zonder geweld."

Moet in Nederland een verbod op zulke grepen worden ingevoerd?
Een greep is een goede manier om iemand te overmeesteren, zegt Van der Geest. "Als iemand bewusteloos raakt, is de weerstand weg en kun je de verdachte vervoeren."

Gopal is kritisch op het politiebeleid. "Nu worden verdachten naar de grond gewerkt. Dit zorgt voor onnodig geweld en letsel." Hij leidt agenten op om de nekklem op de juiste wijze toe te passen zodat verdachten staand geboeid kunnen worden.

Andere gevallen

1996: Een gedetineerde in een huis van bewaring in Rotterdam is vermoedelijk gestikt, na het uitvoeren van de nekklem door het personeel. Hoewel de man verwondingen opliep aan zijn strottenhoofd, trof de bewaarders geen blaam volgens de rijksrecherche. Die achtte de man zelf schuldig vanwege zijn felle verzet. Bovendien bleek het slachtoffer een ernstige hartafwijking te hebben en werden sporen van cannabisgebruik en amfetaminen gevonden.

2007: Op het Haagse Beatstad Festival overlijdt een jongen nadat hij vanwege vervelend gedrag in bedwang wordt gehouden met een nekklem. Hij overlijdt later in het ziekenhuis. Drie beveiligers worden wegens zware mishandeling tot tien maanden gevangenisstraf veroordeeld.

2011: Om een arrestant na vernielingen in Beverwijk te kunnen boeien, wordt hij door de politie met een nekklem tegen de grond gewerkt. In de cel wordt een arts geroepen omdat zijn hart niet meer klopt. De arrestant wordt gereanimeerd, maar overlijdt onderweg naar het ziekenhuis. Het Nederlands Forensisch Instituut wijt het overlijden aan hartfalen.

2013: Een verwarde man veroorzaakt geluidsoverlast in Amsterdam. De politie arresteert hem hardhandig met een nekklem, zegt advocaat Roethof, die de zaak vandaag aankaartte bij het Hof. De agenten zijn destijds niet vervolgd, omdat ze volgens de richtlijnen hadden gehandeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden