Negen doden in Johannesburg Zware bom verhoogt spanning aan vooravond van verkiezingen

JOHANNESBURG (Reuter, AP, AFP) De Zuidafrikaanse politie en het leger hebben de veiligheidsmaatregelen in Johannesburg aangescherpt na de autobomaanslag in het centrum van de stad die gisteren negen mensen het leven kostte en waarbij negentig gewonden vielen. Ook het ANC is begonnen zijn leider Nelson Mandela strenger te bewaken.

Een auto met 80 tot 90 kilo explosieven ontplofte nabij gebouwen van het ANC en het radicale Pan Afrikaans Congres (PAC). Enkele ooggetuigen zeiden dat ze na de explosie twee blanken zagen wegrennen. Geen enkele organisatie heeft zich tot nu toe verantwoordelijk gesteld voor de aanslag, volgens de politie de zwaarste die ooit in Johannesburg werd uitgevoerd. Een van de omgekomenen was een verkiezingskandidate van het ANC maar de meeste slachtoffers waren voorbijgangers en straatventers.

Volgens de politie is niet duidelijk wat het doelwit van de daders was. Bij de plaats van de aanslag bevinden zich niet alleen de gebouwen van het ANC en het PAC, maar ook een commandobasis van het leger en twee politiegebouwen. Maar aangenomen wordt dat de aanslag was gericht op de zwarte partijen. De autobom ging tegen tien uur gistermorgen af. Door de zware explosie ontstond een vijf meter diepe krater. In paniek vluchtten mensen uit het gebouw waar de auto voor stond. Zeker tien gebouwen zijn zwaar beschadigd en veel ruiten zijn door de schok gesneuveld. De schok was tot een kilometer verderop te voelen. Enkele uren na de ramp lagen er nog steeds lichamen op straat, afgedekt met lakens. Boven de stad hing een zwarte rookkolom, die vanaf de plaats van de ontploffing opsteeg.

De politie zette samen met het leger de wijk af door middel van manshoge barrieres van prikkeldraad. Dit tot woede van de buurtbewoners die hierdoor niet naar huis konden. Het centrum van de stad is het zakendistrict, maar er wonen ook veel zwarten. Ook de rosse buurt ligt in het centrum. In de straat waar de autobom ontplofte, was van veel 'escortbureaus' (bordelen) de voorgevel weggeblazen.

Politieke leiders riepen de bevolking na de aanslag op rustig te blijven. “Ik vraag u zich niet blind te staren op de gewelddaden van degenen die het (verkiezings)proces willen verstoren”, zei Mandela tijdens een massale bijeenkomst in Durban, die de afsluiting vormde van zijn verkiezingscampagne. “We gaan deze mensen aanpakken. We hebben fantastische vooruitgang geboekt, ondanks de misdadigers en de moordenaars”, aldus Mandela. Minister van recht en orde Kriel zei dat degenen die denken de verkiezingen met terreur te kunnen voorkomen of verstoren het volkomen bij het verkeerde eind hebben.

Inkatha-leider Buthelezi zei op een verkiezingsbijeenkomst dat zijn partij “absoluut niets” te winnen heeft met geweld. “Laat de verkiezingen hun loop hebben en vrij en eerlijk verlopen”, aldus Buthelezi.

Constand Viljoen, de leider van het rechtse Zuidafrikaanse Vrijheidsfront (FF) heeft zaterdag in Pretoria een akkoord getekend met het ANC en de Zuidafrikaanse regering over het aangaan van onderhandelingen die kunnen leiden tot de vestiging van een staat van blanke Afrikaners. De ondertekenaars hopen dat het de vrees wegneemt bij de blanke Zuidafrikaanse gemeenschap en hen aanmoedigt mee te doen aan de verkiezingen. Dat is de ook de belangrijkste bestaansgrond van het akkoord. “Dit document is misschien niet perfect, maar het is een demonstratie van de wens om de twee grootste in dit land wonende bevolkingsgroepen met elkaar te verzoenen”, zei Viljoen. Volgens de ex-generaal is het het beste om te blijven onderhandelen, want “duizend dagen van onderhandelingen is beter dan een dag burgeroorlog”.

Behalve Viljoen zetten Thabo Mbeki namens het ANC en Roelf Meyer, de minister van grondwetszaken, namens de regering hun handtekening. Het akkoord bepaalt dat de partijen die het hebben ondertekend bereid zijn onderhandelingen te beginnen over “zelfbeschikking van de Afrikaners, waaronder begrepen het concept van een blanke Volkstaat”. Volgens de afspraken zal het aantal voorstanders van zo'n Volkstaat gemeten worden door - op nationaal, regionaal en zo mogelijk ook plaatselijk niveau - te kijken naar de steun die Viljoens Vrijheidsfront krijgt bij de komende Zuidafrikaanse verkiezingen.

- Meer nieuws op pagina 6.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden