Neergang Joekos kost Rusland 50 miljard dollar

Na tien jaar procederen genoegdoening voor aandeelhouders van failliete oliemaatschappij

Rusland moet aandeelhouders van voormalig oliegigant Joekos 51,6 miljard dollar betalen voor de onteigening van hun bezittingen. Dat heeft het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag gisteren bepaald. Het is een zware slag voor een land dat balanceert op het randje van een recessie.

De aandeelhouders, verenigd in de GML Groep, krijgen met deze uitspraak nog niet de helft van de 114 miljard dollar die ze hadden geclaimd. Maar ze zijn niet ontevreden. Het geld moet de verliezen dekken die ze leden toen het Kremlin Joekos, dat toebehoorde aan zakenman Michail Chodorkovski, via een omweg confisqueerde.

In 2005 werd Joekos failliet verklaard, omdat de Russische staat het torenhoge belastingaanslagen oplegde. Het grootste deel van haar bezittingen ging via een veiling naar staatsolieconcern Rosneft, geleid door Igor Sechin, een vertrouweling van president Poetin.

Chodorkovski was twee jaar eerder gearresteerd en werd in 2005 veroordeeld voor diefstal en belastingontduiking en naar Siberië gestuurd. Sinds vorig jaar december is hij vrij en woont hij in Zwitserland. Chodorkovski is geen partij in deze zaak. Toen hij gevangen werd gezet, droeg hij zijn belang van 60 tot 70 procent van Joekos over aan Leonid Nevzlin, een zakenpartner die naar Israël vluchtte om aan vervolging te ontsnappen. Nevzlin is vandaag de grote winnaar.

"Het vonnis is een voltreffer. Er staat 50 miljard dollar en dat kan niet ter discussie worden gesteld", zei Tim Osborne, die GML leidt. "Het is nu een kwestie van afdwingen."

Maar de Russische minister van buitenlandse zaken Sergei Lavrov zei gisteren dat Moskou waarschijnlijk in beroep gaat. Dat zou betekenen dat de aandeelhouders, die al tien jaar procederen, nog meer geduld moeten hebben.

Het Hof concludeert in zijn vonnis dat ambtenaren onder president Poetin het rechtssysteem hebben gemanipuleerd met de bedoeling Joekos failliet te laten gaan. "Joekos was het onderwerp van een serie politiek gemotiveerde aanvallen door de Russische autoriteiten, die uiteindelijk tot zijn neergang hebben geleid", aldus het Hof. "Het belangrijkste doel was niet om belastingen te innen, maar het bankroet van Joekos en de toe- eigening van zijn kostbare bezittingen."

Het vonnis treft Rusland op het moment dat er nieuwe internationale sancties tegen het land in de lucht hangen, vanwege zijn rol in het conflict in Oekraïne. Daarnaast kampt het land met een rappe daling van de economische groei: van 3,4 procent in 2012 naar 1,3 procent in 2013 naar hooguit 0,2 procent dit jaar, verwacht het IMF.

"Dit vonnis beïnvloedt de beoordeling van de financiële stabiliteit van Rusland op de lange termijn. Het kan aanleiding zijn voor kredietbeoordelaars om Ruslands ratings te herzien", aldus een econoom van de bank Credit Suisse.

De 50 miljard dollar (ruim 37 miljard euro) die het Hof Rusland oplegt, staat gelijk aan 2,5 procent van het Russisch bruto binnenlands product, alles wat het land in een jaar verdient. En het staat gelijk aan 57 procent van het Russische reservefonds, dat dient om begrotingstekorten te dekken.

Waarschijnlijk doet het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg donderdag uitspraak in een andere zaak tussen Joekos en de Russische staat. Ook daarin gaat het om vele miljarden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden