Neergang Blokker is klassiek lot van te laat ontwaakt familiebedrijf

Beeld Tomas Schats

De familie Blokker zet de winkelketen te koop. De neergang van de bekende retailer was al eerder in gang gezet door de opkomst van online verkoopkanalen en concurrent Action.

Wie op zoek is naar een waterkoker, plumeau of afwasteil, is allang niet meer alleen aangewezen op Blokker. De oude bekende van de Nederlandse winkelstraat kwam in de verdrukking door allemansvriend internet en het spotgoedkope Action. Die veranderde markt dwingt de familie Blokker nu het bedrijf in de etalage te zetten. Een woordvoerder van Blokker vertelde maandag dat er momenteel verkennende gesprekken gaande zijn met geïnteresseerde overnamepartijen om het meerderheidsbelang van de familie te kopen.

“Het is natuurlijk geen geheim dat het bedrijf al lange tijd niet goed draait”, zegt Kitty Koelemeijer, hoogleraar Marketing & Retailing aan de Nyenrode Business Universiteit. “De familie heeft er inmiddels bijna een half miljard ingestoken, maar aan de bereidheid om dat maar te blijven doen komt een eind. Je haalt die investeringen ook niet zomaar terug. Ik denk dat de familie Blokker zich realiseert dat op deze manier doorgaan zakelijk niet meer verantwoord is.”

Opgefriste winkels

Blokker Holding moest de afgelopen jaren alle zeilen bijzetten om het concern te redden. Om het tij te keren moesten voortaan alle ballen op Blokker zelf. De matig presterende filialen werden afgestoten (130 stuks), men nam van bijna 2.000 personeelsleden afscheid en er werd een grote renovatieronde op poten gezet voor de vestigingen die het moesten gaan doen voor Blokker. Met opgefriste winkels zou het toch goed moeten komen met het bekende huishoudwarenhuis. Andere ketens van de holding, zoals Bart Smit, Leen Bakker, Intertoys en een deel van de Xenos-winkels werden van de hand gedaan en Blokker-adept Marskramer werd een franchiseorganisatie. Ook vonden er diverse wijzigingen plaats aan de top. 

Maar Blokker (jaaromzet: 1,6 miljard euro) leidt nog altijd verlies, dat zelfs verdubbelde naar 344 miljoen euro in 2017. Koelemeijer denkt dat het familiebedrijf te laat heeft ingespeeld op de nieuwe wetten van de retail, waarbij concurrentie uit alle hoeken is opgedoken, zowel online als in de winkelcentra. “Blokker is lang alleenheerser geweest. Blokker was overal en niemand haalde het in zijn hoofd om ook een winkel in huishoudartikelen te beginnen.” Tot het internet opkwam en de Action, dat niet alleen veel lagere prijzen hanteert, maar ook razendsnel van assortiment wisselt. “Maar denk ook aan de Bol.coms, de Coolblue's en de Amazons. Mensen hebben alternatieven ontdekt.”

Familie Blokker wil behalve de ketens Maxi Toys en Big Bazar ook de Blokkerwinkels verkopen. Een overzicht van de winkelformules van het Blokkerconcern. Beeld ANP Graphics

Wegsijpelen

Koelemeijer heeft de indruk dat de familie Blokker ook niet echt gelooft in online. De eigenaren van het bedrijf hebben wellicht te lang gevaren op de loyaliteit van een vast publiek en de naamsbekendheid van de retailicoon die in 1896 in Hoorn werd opgericht door Jacob en Saapke Blokker.

“Ook grote namen kunnen wegsijpelen. Neem een merk als de Schoolcampus, de erfenis van V&D. Dat wordt wel geprobeerd, maar het sijpelt weg. De oude garde die trouw bij Blokker kocht wordt steeds kleiner.”

Topman Michiel Witteveen zei tegen het Financieele Dagblad dat een ‘frisse wind en nieuwe ideeën’ het bedrijf een nieuwe fase in kunnen helpen: “Blokker is 122 jaar gemanaged vanuit een familieoptiek, en soms is het beter om het vanuit een andere optiek te benaderen. Gelukkig ziet de familie dat ook in.”

Familiebedrijf

Roberto Flörendie aan de Nyenrode Business Universiteit de Leerstoel Familiebedrijven en Bedrijfsoverdracht bekleedt, vindt het ‘vanaf de zijlijn begrijpelijk klinken’ dat de familie heeft besloten niet verder in het bedrijf te investeren. “Uit recent onderzoek naar innovatie van familiebedrijven van Nyenrode blijkt dat juist die familiebedrijven waarvan de aandeelhouders een substantieel percentage van het familievermogen buiten het bedrijf hebben geplaatst, veel innovatiever zijn dan familiebedrijven waar de eigenaren al het vermogen in het bedrijf hebben zitten.” 

Flören vindt het, los van het feit dat Blokker een familiebedrijf is, uniek dat een onderneming zo lang bestaat: Dat betekent dat zij gedurende een zeer lange tijd in staat zijn geweest om zich aan te passen. De meeste bedrijven bestaan veel korter. Het ondernemerschap en het geduldige kapitaal van de aandeelhouders heeft hier zeker toe bijgedragen. Dat laatste is een kracht van familiebedrijven.”

Er wordt hoe dan ook gesneden

Blokker telt zo'n 430 winkels in Nederland en circa 100 in België. Ook de retailformules Big Bazar en Maxi Toys, tientallen Xenos-winkels en interieurketen CASA vallen onder de Blokker Holding, waar in totaal zo'n 10.000 mensen werken.  Volgens het Financieele Dagblad probeert de familie alle resterende retailactiviteiten van de Blokker Holding te verkopen. Met welke geïnteresseerde overnamepartijen  Blokker in gesprek is, wilde het bedrijf gisteren niet naar buiten brengen. Volgens Kitty Koelemeijer van Nyenrode Business Universiteit is de kans groot dat een investeringsmaatschappij in het avontuur stapt. “Een andere mogelijkheid is dat een grootwinkelbedrijf met ambities in Nederland interesse heeft. Een nieuwe partij gaat in ieder geval snijden en winkels sluiten.” Vakbond CNV maakt zich zorgen over de werkgelegenheid bij Blokker Holding:  “De onzekerheid onder het winkelpersoneel en de filiaalhouders is per direct enorm”, aldus CNV Vakmensen.

Waarom we minder geven om blokker

De ene winkel is de andere niet. Toen de warenhuizen van Vroom & Dreesmann de deuren sloten, moest de wat oudere consument echt even slikken. En als Hema, zoals laatst, weer in Nederlandse handen komt, krijgt de sentimentele shopper spontaan zin in een rookworst. Maar als Blokker in zwaar weer verkeert, dan lijken klanten daar minder van ondersteboven. “Dat heeft alles te maken met welke emoties en waarden een merk een appèl op ons doet”, zegt merkendeskundige Mary Hoogerbrugge. “Hema ­probeert bijvoorbeeld meer in te spelen op wat er speelt in de ­samenleving.” Zo voert het warenhuis genderneutrale kinderkleding en denkt het volgens Hoogerbrugge na over hoe het ­Pasen presenteert. “Puur als Paasfeest of breder, als voorjaar? Het probeert zo een connectie te maken met de maatschappij. Ik vraag me af hoe dat zit met Blokker, of mensen weten waar Blokker voor staat. Meer dan laten weten wat er in de aanbieding is, doen ze daar niet. Kun je meer laten zien van jezelf dan puur je assortiment? Daar gaat het om.”

Lees ook:

Blokker zwoegt door na megaverlies

Ondanks een scala aan maatregelen schrijft het Blokker-concern voor het vierde jaar op rij dieprode cijfers.

Blokker verkoopt Xenos aan zichzelf

De familie Blokker gaat veel vestigingen van Xenos ombouwen tot Casa, een buitenlandse winkelketen van diezelfde familie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden