Review

’Neen, moeder, ik nooit... Geen druppel!’

Chris Dols wilde een ’leuk artikeltje’ schrijven over katholieke drankbestrijding in Nederland. Het werd een boek.

Toen de Nijmeegse student geschiedenis Chris Dols vorig jaar zomer archiefonderzoek deed naar de rk matigheidsbeweging Sobriëtas, stuitte hij in het Katholiek Documentatie Centrum op een map vol schitterende tekeningen, foto’s en pamfletten.

Een ’leuk artikeltje’ leek hem dat wel waard. Zijn plan groeide uit tot een heel boek, De Geesel der Eeuw. Katholieke drankbestrijding in Nederland 1852-1945, dat morgen wordt gepresenteerd op de Radboud Universiteit Nijmegen.

Schitterende plaatjes bevat het, van wanhopige moeders die, één kind aan de hand, één op de heup, trachten hun dronken echtgenoot uit de kroeg te sleuren. Snikkende kindjes die – vader op de achtergrond met fles – beloven: ’Neen, moeder, ik nooit... Geen druppel!’ Of zoals op het plaatje hiernaast, een jongeman op een tweesprong in zijn leven: aan de ene kant wijst zijn engelbewaarder hem de weg der matigheid, die leidt naar geluk en een mooi huis. Aan de andere kant de duivel, die hem wil verleiden de weg van drankmisbruik in te slaan, die van herberg via hospitaal en gevangenis naar het kerkhof leidt.

Deze afbeelding maakt tegelijk duidelijk waar het de katholieke drankbestrijding om ging, namelijk het idee van heilsverwachting. Volgens de rk zedenleer leidt onmatigheid uiteindelijk naar de hel.

De rk drankbestrijders werden daarnaast, net als de socialistische en de liberale, gedreven door sociale motieven. Armoede, werkloosheid en ellende wortelden volgens drankbestrijders in het alcoholisme. Zij wilden de arbeiders bevrijden uit de structuren die hen ervan weerhielden waardig en menselijk te leven.

Dols’ boek is in engere zin een geschiedschrijving van de in 1899 opgerichte rk matigheidsbeweging Sobriëtas, dé spil van de rk drankbestrijding. Op haar hoogtepunt, in 1921, telde de beweging 177.000 leden. Niet allen even actief en niet allen even recht in de leer. Menig rk geestelijke vond geheelonthouding maar een calvinistisch, dus ketters concept. Een borrel op z’n tijd hoorde bij de christelijke levensvreugde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden