Opinie

Neem stelling tegen het salafisme

null Beeld afp
Beeld afp

De moordenaar van Nice stond niet bekend als religieus. En we zullen steeds vaker van dit soort niet-praktiserende jihadisten horen, denkt arabist/islamoloog Halim El Madkouri.

Een groeiende groep niet-praktiserende jonge moslims raakt in de ban van de salafistische ideologie. Deze groep vormt mijns inziens een ware uitdaging voor de veiligheidsdiensten, die deze groep nog niet voldoende lijken te onderkennen.

Deze groep loopt met dezelfde woede, wrok en denkbeelden rond als de vrome jihadisten. Het wereldbeeld van beiden verschilt nauwelijks en hun (heimelijke) bewondering voor Bin Laden of Al-Baghdadi is even groot. Dit verklaart mede waarom de moordenaar van Nice niet bekendstond als religieus en daarmee niet in het vizier van de veiligheidsdiensten was verschenen.

We moeten niet verbaasd opkijken als wij in de nabije toekomst vaker zullen horen van deze 'a-religieuze jihadisten'. Wat beide groepen bindt, is de ideologie, ontstaan uit het salafisme. Een agressief gedachtengoed dat al eeuwen dienstdoet als afweermechanisme telkens als moslims dreiging ervaren.

Tegenstelling
Een Belgische jihadist wordt aan de grens van Turkije aangehouden en ondervraagd: "Wat weet jij van sharia?" "Sharia kan me niets schelen, ik ken alleen jihad!" antwoordde hij. Deze anekdote legt een belangrijke tegenstelling bloot tussen salafisten en andere moslims. Daar waar de meeste moslimgeleerden groter belang hechten aan jurisprudentie - de ruggegraat van de sharia - met de vele mogelijkheden om context mee te laten wegen in een beslissing, hechten salafisten veel meer aan dogma's zoals de jihad. Jihad is een constante in de salafistische ideologie.

Al decennia geleden constateerde de Franse islamoloog Henri Laoust 'dat telkens als moslims met grote crises worden geconfronteerd, zij teruggrijpen op het hanbalisme'. Het hanbalisme is de jongste van de vier soennitische wetsscholen, genoemd naar de opstandige stichter ervan, Ahmad ibn Hanbal (780-855). Kenmerkend voor zijn school is haar rigiditeit, letterlijkheid, en haar nadruk op aqida (dogmatiek) ten koste van fiqh (jurisprudentie). Het jihadisme van de twintigste eeuw is een religieus-ideologische resultante van de leer die doorgaans 'salafisme' wordt genoemd.

Moreel jasje
Een op argumenten gebaseerde discussie aangaan met de aanhangers heeft nauwelijks effect als je niet meegaat in hun ongezouten kritiek op het Westen. Want zij, vroom of niet, vinden dat het Westen de oorzaak van alle ellende is die zich momenteel afspeelt in de moslimwereld. Hier staan ze niet alleen in. Ook menig westerling is deze mening in meer of mindere mate toegedaan. Deze redenering volgend wordt de conclusie getrokken dat het ontstaan van terroristische organisaties zoals Al-Qaida en IS mede door het Westen is aangejaagd.

Volgens mij is het een misvatting te denken dat de huidige terroristische dreiging uit het Midden-Oosten een resultante is van externe bemoeienissen met die regio. Ook zonder het Westen zou er zeker een vorm van IS zijn ontstaan. Zolang het salafisme zich blijft afzetten tegen iedereen die niet in zijn denkbeelden gelooft, zullen er groepen zijn die deze ideologie aangrijpen om hun woede op de wereld van een 'moreel' jasje te voorzien.

Giftige uitwassen
Dat een groot deel van de jihadgangers een 'zwak' begrip van de sharia heeft, betekent nog niet dat zij zich niet aangetrokken voelen tot de aqida, de ideologie waarmee IS en aanverwanten hun terreur legitimeren.

Hebben de aanhangers van deze religieuze ideologie niets met de islam te maken, zoals vaker wordt geroepen na elke bloedige aanslag? Helaas moet ik de moslims die dit oprecht roepen teleurstellen. De terroristen van het afgelopen decennium zijn allemaal moslims, of ze nu wodka dronken of in gezelschap verkeerden van blonde dames.

Het is tijd dat de in verlegenheid gebrachte moslims onomwonden stelling nemen tegen de giftige uitwassen van het salafisme.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden