Opinie

Neem het op voor kinderen in armoede

Een op de negen kinderen in Nederland groeit op in armoede.Beeld Fadi Nadrous

Gemeenten zien nog veel kinderen over het hoofd die niet op schoolreis gaan of niet hun verjaardag vieren, constateert Gaby van den Biggelaar, directeur van Leergeld Nederland.

Het maakt uit waar in Nederland kinderen in armoede wonen. Gemeenten hebben sinds 2017 jaarlijks een bedrag van 85 miljoen euro (Klijnsma-middelen) om deze kinderen extra ondersteuning ‘in natura’ te bieden. De bedoeling is om grote verschillen in beleid tussen gemeenten weg te werken én om meer kinderen beter te ondersteunen. Werkzaam in 68 procent van de gemeenten heeft Leergeld Nederland zicht op hun inspanningen tot nu toe.

Veel lokale overheden hebben deze uitdaging voortvarend opgepakt. Een aantal werkt er nog aan. En er zijn gemeenten die menen dit extra geld niet nodig te hebben. Daar hoor je argumenten als ‘wij hebben geen kinderen in armoede’, ‘wij doen als gemeente al genoeg voor deze kinderen’ of ‘wij kunnen deze kinderen niet allemaal bereiken’ en ‘daarmee los je de armoede niet op’. Onwil, onkunde of onmacht?

Een op de negen kinderen in Nederland groeit op in armoede. Gemeenten zonder armoedegezinnen zijn er helaas niet. Ze moeten de armoedeproblematiek in gezinnen wel voldoende (h)erkennen. Want deze groep is groter dan de groep bijstandsgerechtigden. Het Ser-rapport ‘Opgroeien zonder armoede’ (2017) laat zien dat het vaak om gezinnen gaat met werkende ouder(s) waarbij werken onvoldoende loont (flex- of onvolledige baan of zzp’er) of waarbij het aflossen van schulden leidt tot een zeer minimaal besteedbaar inkomen.

Ook kinderen uit deze gezinnen moeten kunnen meedoen. Veel gemeenten bieden inmiddels een ‘Kindpakket’ aan. Voorwaarde is dan dat de betrokken gezinnen dit weten en gemakkelijk kunnen vinden. Een digitaal aanbod zonder specifieke zoektermen of pas zichtbaar na herhaaldelijk doorklikken voldoet echt niet. Dus gemeenten, maak een aanvraag toegankelijk en eenvoudig.

Volgende hobbel

Daarnaast moet het Kindpakket beschikbaar zijn voor de hele doelgroep. Dat is de volgende hobbel: gemeentelijke ondersteuning gaat uit van een percentage boven het sociaal minimum. Maar ouders die daar boven zitten, kunnen ook in de knel komen. Een voorbeeld: ouders hebben een inkomen van 1900 euro per maand. Maar zij lossen maandelijks een bedrag van 500 euro af op schulden. De gemeente hanteert voor extra ondersteuning als grens 1820 euro. Terwijl dit gezin slechts 1400 euro te besteden heeft, valt het buiten de boot: hun kinderen komen niet in aanmerking voor extra ondersteuning.

Bij een aanvraag voor een uitkering wordt ook gekeken naar het gedrag of de bestedingen van ouders. Onverstandig gedrag kan ouders niet altijd aangerekend worden, maar de kinderen al helemaal niet. Een kind heeft geen schuld aan armoede. En een laatste punt: gemeentelijke ondersteuning wordt niet altijd ‘in natura’ geleverd en soms zelfs op de rekening van de ouders gestort. Het kind, waar het om gaat, wordt daar niet altijd mee geholpen.

Het inkomen is op dit moment voor veel mensen te laag om van te leven. Wij steunen daarom het pleidooi van de Ser dat werk meer lonend zou moeten zijn. De Klijnsma-middelen zijn niet bedoeld om armoede op te heffen en dat is ook niet onze ambitie. Doel is om, met relatief kleine interventies (aanschaf van fiets of computer, sporten, schoolreis, verjaardag vieren), eraan bij te dragen dat kinderen kunnen meedoen met leeftijdsgenoten, zodat ze zich sociaal en emotioneel normaal kunnen ontwikkelen en zich niet buitengesloten voelen. En, niet onbelangrijk, het zorgt voor een beetje ontspanning, juist in gezinnen waar al zoveel stress is.

Het geld is er. We roepen daarom (kandidaat-)wethouders en raadsleden op om effectief beleid te maken en het belang van deze kinderen voorop te zetten. Bied als gemeente een ruim Kindpakket aan en zorg dat sport/cultuur, meedoen op school, ontspanning en verjaardagen vieren voor alle kinderen in armoede mogelijk is. Armoede beperkt zich niet tot bijstandgezinnen.

Contacten leggen

Gemeenten staan er ook niet alleen voor. Organisaties als stichting Leergeld, Jeugdsport/cultuurfonds, Kinderhulp en Jarige Job, die samenwerken in ‘Kansen voor alle kinderen’, hebben ervaring, lokale netwerken en leveren maatwerk. Zij vullen vaak het gemeentelijk aanbod aan. Samen kunnen we contacten leggen met andere netwerken zoals onderwijs, kerken, bewindvoerders, curators, werkgevers- en werknemersorganisaties, brancheorganisaties in bouw/horeca/vervoer/landbouw, Kamer van Koophandel, wijkteams, wijk- en jeugdverpleegkundigen. Zo kunnen we meer gezinnen en kinderen in armoede bereiken.

Vaak wordt geopperd dat al die goedbedoelde pogingen om kinderen die opgroeien in armoede te ondersteunen ‘slechts’ lapmiddelen of pleisters zijn. Wat ons betreft gaat het om noodzakelijke pleisters, om erger te voorkomen.

Lees ook:

KidsRights en de Erasmus Universiteit onderzochten het geluk van kinderen. Het gaat hier goed, maar het moet beter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden