Neelie 'Kroes Control' moet nu echt loslaten

Heeft Kroes digitaal pionierswerk verricht in bestuurlijk Brussel?
Heeft Kroes digitaal pionierswerk verricht in bestuurlijk Brussel? "De EU zelf heeft de boodschap begrepen: ik word vervangen door drie mannen", zei ze vorige week op een ICT-conferentie in Amsterdam.Beeld anp

Als u dit leest aan de ontbijttafel of in de trein, is de zwartste dag uit de carrière van Neelie Kroes al een tijdje aan de gang. Om half zes zal ze zijn opgestaan, zoals gebruikelijk. Al maanden heeft de 73-jarige Kroes opgezien tegen deze 31ste oktober, haar laatste dag als Eurocommissaris voor de digitale agenda. Er is nog zo veel te doen.

Ook de voorbije weken, toen alle aandacht uitging naar de nieuwe Europese Commissie en naar Frans Timmermans, bleef ze maar doorstomen. Deze week nog liep ze te hoop tegen de internetbelasting die de Hongaarse premier Viktor Orbán wil invoeren.

Kroes is in haar laatste jaar nog vaak uit haar vel gesprongen van woede. Altijd kwam die authentiek over, of het nou ging om de tegenwerking van de taxi-app Uber of over onverkwikkelijke zaken in Turkije. Toen vice-premier Arinc daar zei dat vrouwen in het openbaar niet behoren te lachen, tweette Kroes: 'Ik ben binnenkort in Istanbul, en ik zal lachen wanneer ik daar zin in heb, dank u zeer, meneer Arinc.'

Voorkeursbehandeling
Gaandeweg zijn Kroes' ideeën over vrouwenemancipatie en het beruchte 'glazen plafond' geëvolueerd. Aanvankelijk moet ze niets hebben van feministische eisen over gelijke rechten. Door volharding is ze zelf immers door dat glazen plafond heen gedenderd.

Maar de laatste jaren spreekt ze zich alsnog uit voor een voorkeursbehandeling. Zo voert ze campagne voor minstens tien vrouwen in de nieuwe Europese Commissie. Het blijven er negen.

De geboren Rotterdamse heeft een reeks bijnamen verzameld: nikkelen Neelie, netwerk-Neelie, 'Steely Neelie' (spreek uit: stielie nielie), Kroes Control.

Kroes is op Twitter op haar voorzitter Barroso na de populairste Eurocommissaris, met 116.000 volgers. "I am fighting like hell for a EU you can believe in", vermeldt haar profiel. Vrij vertaald: Ik vecht als een leeuw voor een EU waarin u kunt geloven. Vandaag moet ze haar bokshandschoenen inleveren, na tien jaar in twee uiteenlopende strijdperken: mededinging (2004-2009) en de digitale agenda (2010-2014).

Tweede termijn
In die eerste periode groeit ze uit tot de officieuze 'machtigste vrouw van Europa', die Microsoft en andere multinationals miljardenboetes oplegt wegens machtsmisbruik of prijsafspraken.

In 2009 werpt ze zich op voor een tweede termijn. Haar nieuwe portefeuille blijft lang onzeker, omdat toenmalig premier Balkenende wordt genoemd als voorzitter van de Europese Raad. Maar die baan gaat naar zijn Belgische ambtgenoot Herman Van Rompuy.

Welingelichte kringen in Brussel weten te vertellen dat Kroes na Van Rompuy's benoeming het zware handelscommissariaat krijgt aangeboden, omdat België anders wordt overbedeeld, met Karel De Gucht op die post. Tot ergernis van Den Haag weigert Kroes dat riante aanbod omdat ze niet zo veel wil reizen, zo gaat het verhaal. Omdat Kroes dan al officieel is voorgedragen als Nederlandse kandidaat, is een reislustige plaatsvervanger geen optie meer. Hoewel we vermoedelijk op de autobiografieën van Balkenende en toenmalig staatssecretaris Frans Timmermans voor Europese zaken moeten wachten om deze anekdote bevestigd te krijgen, past die geheel in Kroes' stijl: als ze iets niet wil, gebeurt het niet. Tijdens haar periode op mededinging ligt er een baksteen op haar bureau met het woord 'NO' erin gebeiteld.

Hoofddoel
Kroes begint in 2010 onwennig aan haar digitale agenda en slaat die vandaag met enige frustratie dicht. Haar gepredikte hoofddoel - één digitale en telecommarkt in plaats van 28 versnipperde marktjes - is voorlopig niet in zicht.

Bovendien hangt er nog steeds een onzekere schaduw over een van haar grootste successen: de afschaffing van de 'roaming'-kosten die mobiele internetters moeten betalen zodra ze binnen de EU een grens oversteken. Het Europees Parlement ging in april akkoord met die afschaffing per 15 december volgend jaar. Maar de lidstaten stribbelen tegen, onder druk van de grote telecombedrijven. De definitieve ingangsdatum blijft onduidelijk.

Heeft Kroes digitaal pionierswerk verricht in bestuurlijk Brussel? "De EU zelf heeft de boodschap begrepen: ik word vervangen door drie mannen", zei ze vorige week op een ICT-conferentie in Amsterdam.

In de commissie-Juncker zijn drie commissarissen belast met de digitale economie: vicevoorzitter Ansip (gemeenschappelijke digitale markt), commissaris Oettinger (digitale economie en maatschappij) en, indirect, eerste vicevoorzitter Timmermans als waker over elementaire burgervrijheden.

Hoewel ze gruwt van achterom kijken - ze schijnt regelmatig brieven en foto's te verbranden - was Kroes vorige week kritisch over zichzelf. "Ik geef toe dat ik veel fouten heb gemaakt. Als ik nog een keer digitale commissaris zou mogen zijn, zou ik minder doelen stellen."

Wat Kroes nu gaat doen, heeft ze niet bekendgemaakt. Dat ziet ze morgen wel. Vanaf half zes vermoedelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden