Opvoedvraag

Nee zeggen: nergens voor nodig, laat baby lekker sabbelen

Beeld ThinkStock

Ze kruipt nog niet eens en heeft toch de gekste dingen in haar mond. Hoe leer je een baby wat wel en niet mag?

Onze dochter is net 6 maanden oud, schrijft een moeder. "Alles wat ze in haar handen krijgt, stopt ze in haar mond." Vaak is het speelgoed, dan vindt moeder prima. Dingen die echt gevaarlijk zijn pakt ze af. "Maar soms is het vooral vies en dan wil ik het niet direct uit haar handen trekken." De hele tijd 'nee' roepen ziet ze ook niet zitten. "Dat kan nog vaak genoeg als ze ouder is", veronderstelt ze. "Het meisje mag best al weten dat niet alles zomaar kan en mag, maar hoe kan ik dat positief benaderen?"

Hoe dan ook niet te panisch, zeggen verschillende opvoedkundigen. Zelfs al eten kleine kinderen aarde uit een plantenbak: dat poepen ze doorgaans ook weer uit. Bij baby's die alleen nog maar een beetje heen en weer kunnen rollen, is het voor ouders ook niet zo moeilijk om gevaarlijke middelen uit de buurt te houden. Schoenen, haarborstels, vaatdoekjes: die hoeven niet bij een baby in de buurt te slingeren.

Verder is het heel normaal en juist goed dat baby's hun mond gebruiken, zegt Sonja Teunis. Ze is kinderfysiotherapeut en specialist sensorische informatieverwerking. Met hun handen kunnen baby's nog niet goed reiken en grijpen, laat staan voelen, zegt Teunis: "Die armpjes flappen nog lange tijd rond dat lichaam alsof ze er niet helemaal bij horen, maar de tong, de lippen, het gehemelte, daar hebben ze meteen al veel controle over."

De mond is in het begin zelfs het belangrijkste tastorgaan, dat zorgt voor overleving. Al meteen na de geboorte kunnen baby's een tepel vinden, zuigen, zichzelf voeden.

Het kan nog wel tot anderhalf jaar duren voordat kinderen stoppen met de ontdekkingstocht via de mond, weet Teunis. Volwassenen kunnen uiteindelijk aan een stof zien hoe die ongeveer moet voelen. Baby's zien nog niet het verschil tussen een oranje bal en een sinaasappel. Die moeten ze eerst 'proeven. Zo leren ze structuren herkennen. Is een voorwerp glad, ribbelig, hard of zacht, lekker of vies?"

Verloopt de verkenning met de mond goed, dan kunnen kinderen later ook beter tasten met handen en huid, zegt Teunis. "Kinderen die dat minder hebben geleerd, zullen iets eerder vies vinden, of kunnen gevoeliger zijn voor bijvoorbeeld aanraking." In De Kinderpraktijk in Meppel werkt de fysiotherapeute samen met logopedisten en ergotherapeuten. De behandelaars zien dat kinderen die weinig in hun mond hebben gestopt, later meer moeite hebben met duidelijk spreken en articuleren. "Al weten we dan niet of dat aan het kind ligt dat er nooit interesse in heeft gehad, of aan de ouders, die te weinig hebben aangeboden."

Als moeder dan toch vieze sokken of iets anders wil afpakken, is het slim een alternatief bij de hand te hebben, zegt pedagoge Ilse Kuijpers. Felgekleurd speelgoed, knisperboekjes, 'dat leidt de aandacht vanzelf af'.

Kuijpers heeft ook een alternatief voor herhaaldelijk 'nee' zeggen. Als docent baby- en kindergebaren leert ze ouders op een effectieve manier communiceren met hun kind. Een kind leert beter als het niet alleen hoort, maar ook ziet wat moeder bedoelt, zegt ze. Gaan woorden vergezeld van beelden, dan zijn ze makkelijker te onthouden. "Met zes maanden kan een kind al behoorlijk goed zien. Als je gebaart, ga je vanzelf langzamer en duidelijker praten, je benadrukt bepaalde woorden, zodat de boodschap sneller over komt. Dan hoef je jezelf niet te herhalen."

Haar eigen dochters hebben alle drie gebaren geleerd al mankeren ze niets aan hun oren. Als een kop thee heet is, dan zegt Kuijpers niet alleen oei en au, of trekt ze een moeilijk gezicht, ze maakt ook het gebaar voor heet: ze trekt haar hand terug en wappert ermee.

"Het voordeel is dat ik dat ook kan doen als mijn kinderen verderop spelen, of in een kamer vol mensen."

Haar jongste van zestien maanden heeft een grotere woordenschat dan leeftijdsgenoten, zegt Kuijpers. Behalve papa, mama, opa, oma, zegt ze ook al dit, dat, hier. En kaas. Gebarentaal helpt het meisje om iets duidelijk te maken wat ze nog niet in woorden kan vatten. Dat ze iets wil drinken bijvoorbeeld. Een kind begrijpt al veel dingen op jonge leeftijd, maar kan eerder zwaaien of wijzen dan spreken.

Met gebaren kunnen baby's meer 'vertellen', zegt de pedagoge en tegelijk pikken ouders meer signalen op. "Je snapt elkaar beter."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden