De Zwitserse theatermaker Milo Rau. Zijn voorstelling 'Familie' heeft in België voor de nodige ophef gezorgd.

InterviewRegisseur Milo Rau

‘Nee, wij romantiseren zelfdoding niet’

De Zwitserse theatermaker Milo Rau. Zijn voorstelling 'Familie' heeft in België voor de nodige ophef gezorgd.Beeld AFP

Voorstellingen van Milo Rau zorgen altijd voor ophef. De Zwitserse regisseur liet eerder kinderen het leven van misdadiger Marc Dutroux naspelen en riep teruggekeerde Syrië-strijders op auditie te doen voor een stuk. Met ‘Familie’ gaat hij echt te ver, vinden critici.

Het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie (Vlesp) reageerde snoeihard op de première van ‘Familie’ door NTGent, waarin een gezin zelfmoord pleegt en zichzelf op het podium ophangt: ‘een voorbeeld van hoe het absoluut niet moet’. Het centrum noemt het laten zien van de methode van zelfdoding een ‘onverantwoorde zet’ en ‘extreem risicovol’.

“Dat moeten zij juridisch gezien wel zeggen, voor het geval dat er iets zou gebeuren”, reageert regisseur Milo Rau. “Er is altijd een risico, als je spreekt over suïcide.”

Bent u te ver gegaan met het tonen van zelfdoding op scène?

“Het oordeel daarover zal verschillen per toeschouwer. Het is ook een filosofische vraag of je te ver kunt gaan in het theater. Theater is de kunst van het tonen, je gaat een directe confrontatie aan. Als je dat niet wilt, kun je net zo goed een boek schrijven.”

Heeft u overwogen om de scène waarin de gezinsleden zich ophangen te schrappen?

“Natuurlijk. We hebben hierover uitgebreid gediscussieerd met deskundigen en met het team. Als de acteurs – in het echt ook een gezin – er niet achter hadden gestaan, hadden we het niet gedaan. Ik kan hen nergens toe dwingen. Maar zij zijn met mij van mening dat dit stuk deze scène nodig heeft.

“Deze voorstelling laat het alledaagse zien van een gezin, waarin kinderen huiswerk maken, vader kookt. Door te kiezen voor dit nihilistische perspectief benadrukken we het belang van kleine dingen. Zonder dat perspectief is dat kleine leven op de scène gewoon leven.”

De acteurs van ‘Familie’, An Miller en Filip Peeters en hun dochters Leonce en Philippa, zijn in het echte leven ook een gezin.Beeld Michiel Devijver

Waarom geen black-out op het cruciale moment?

“Dat heb ik geprobeerd, maar het werkte niet. Het gaf niet dezelfde hardheid, niet hetzelfde nihilistische gevoel van een zwart gat waarin je verdwijnt. Met dit stuk willen we onze samenleving ter discussie stellen. Waarom is die zo nihilistisch? Waar staan we als maatschappij, wat leren we jonge mensen over familie? Dit stuk toont de laatste saaie avond van een gezin. Zonder de laatste scène zou je de droefheid niet begrijpen.”

Volgens het suïcidepreventiecentrum zou u zelfdoding uitbeelden als makkelijk, pijnloos en clean. U zou het romantiseren.

“Ik begrijp hun standpunt, maar ik ben het er niet mee eens. Wat wij laten zien is geen simpele mooie dood, het is afschuwelijk: een gezin dat je net hebt leren kennen, stapt uit het leven. Dat hoor ik ook van toeschouwers achteraf: ‘Dit is ondraaglijk’. We laten met dit stuk zien dat de zin van het leven besloten zit in het leven zelf.”

Had u verwacht dat er zoveel ophef zou zijn?

“Eerlijk gezegd niet. Elke Griekse tragedie eindigt in zelfmoord, net als veel stukken van Shakespeare. Zelfdoding is extreem aanwezig in de grote klassiekers. Dat we er nu zoveel aanstoot aan nemen, heeft denk ik te maken met de hypergevoelige, haast hysterische, tijden waarin we leven.

“Daarnaast is het een cultureel ding. België kent het hoogste suïcidecijfer van West-Europa, dus het onderwerp ligt hier gevoelig. Vanwege die gevoeligheid hangen overal in het theater affiches met het nummer van de zelfmoordpreventielijn. “Wat mij betreft is dat een beetje overgevoelig, maar we doen het wel. Net als dat we deze week een debat met het preventiecentrum organiseren na de voorstelling. En tussen haakjes: er is niks gebeurd.”

Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij de crisislijn van 113 Zelfmoordpreventie. Bel 0900-0113 of kijk op 113.nl.

Lees ook:

‘Familie’ is een adembenemend gezinsdrama

‘Familie’ psychologiseert niet, verklaart niet. Niet het waaróm, maar dát het is gebeurd, is essentieel.

Milo Rau toont de gruwelijke werkelijkheid in het theater

Vergeet de theatertraditie, Milo Rau wil actuele, waargebeurde verhalen op het toneel laten zien. De regisseur zoekt naar de open wonden van een maatschappij

Schaap en jihadist zijn welkom in het Lam Gods van Milo Rau

Waar Milo Rau neerstrijkt is de controverse nooit ver. Voor zijn openingsvoorstelling ‘Lam Gods’ vroeg de nieuwe artistiek leider van NTGent voormalig Syriëstrijders om te komen auditeren. ‘De parallel tussen de kruisvaarders van toen en de jihadisten van nu is zo voor de hand liggend. Daar móeten we over praten’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden