Nederlandse werknemer is langer ziek dan nodig

Fysiotherapeuten, bedrijfsartsen en werkgevers hangen vaak een vaste herstelperiode aan een ziekte. Dat is achterhaald, stelt neurochirurg R. Bartels, patiënten zijn meestal eerder hersteld. Leraar G. van de Reep constateert dat wie blijvend ziek is, maar nog wel deels kan werken, hard gestraft wordt door de maatregelen van het kabinet-Balkenende.

Ronald Bartels

Ziek zijn is geen lolletje. Gelukkig betreft het vaak een eenvoudige of behandelbare aandoening. Vreemd genoeg is de gemiddelde duur van een ziekte niet hetzelfde als de ziekteduur zoals de patiënt die beleeft.

Enerzijds duidt ziekteduur het aantal dagen aan dat iemand ziek is of herstelt van een medische behandeling. Anderzijds geeft de ziekteduur het aantal dagen aan dat de zieke niet kan werken. In de volksmond leeft vooral de laatste. Er lijken dus een medische ziekteduur en een publieke te bestaan. Deze komen in het geheel niet overeen. Het is niet helemaal duidelijk hoe de publieke duur van de ziekte totstandkomt. Wel bepaalt zij uiteindelijk de duur van verminderde arbeidsgeschiktheid.

Een verkoudheid is geen reden om thuis te zijn. Een griepje is niet meer dan een kwaaltje. In uitzonderlijke gevallen ben je het aantal dagen dat je koorts hebt en misschien de dag erna thuis. Hier is de publieke ziekteduur nagenoeg dezelfde als de medische.

Het tegendeel komt ook voor. Neem bijvoorbeeld het herstel na een operatie in verband met een hernia in de rug. Meestal gaan de pijnklachten vanzelf over. Minder dan tien procent van de mensen komt in aanmerking voor operatie. In Nederland vinden jaarlijks ongeveer 10000 operaties voor een rughernia plaats.

Een operatie voor een rughernia is relatief eenvoudig. Het is te vergelijken met het wegsnijden van een rotte plek uit een overigens smakelijke appel. Via een kleine opening wordt de hernia weggehaald. De rug is weer als voor het ontstaan va de hernia. Het herstel kan dus kort zijn. Medisch gezien mogen de mensen snel weer allerlei activiteiten ondernemen. In verschillende landen zoals de Verenigde Staten hervatten mensen na twee tot vier weken hun werkzaamheden.

In Nederland is dat heel anders. Zes weken niet werken is heel normaal. Vraag iemand wat een rughernia inhoudt. Het meest voorkomende antwoord zal zijn dat je er lang mee bezig bent. Na een operatie zeker zes weken niet werken en daarna mag je de rug niet belasten. Onderzoek heeft inmiddels aangetoond dat de belastbaarheid na een herniaoperatie normaal is. Wat betreft de ziekteduur is nooit een termijn vastgesteld. De vraag rijst hoe de termijn tot stand is gekomen en instandgehouden wordt.

De oorzaak ligt deels in het verleden. Chirurgen waren destijds voorzichtig. Zij veronderstelden dat zes weken een veilige periode was om niet te werken. In die tijd lag je ook al gauw veertien dagen in een ziekenhuis. Mensen zijn daaraan gewend geraakt. Het is in de publieke geest geslepen.

Medische inzichten veranderen. Inmiddels ligt niemand meer veertien dagen in een ziekenhuis vanwege een gewone rughernia. De publieke beleving van de ziekteduur is echter niet gewijzigd. Na een herniaoperatie mag je zes weken niet werken. Medisch onderbouwing is er niet. Goedbedoelende fysiotherapeuten, bedrijfsartsen, maar ook werkgevers gaan hierin mee.

Het herstel na een rugoperatie is slechts één voorbeeld. De goede sociale voorzieningen houden gemeenschappelijke drogbeelden mede in stand. Dit leidt ook tot maatschappelijke acceptatie van de huidige situatie. De publieke ziekteduur is cultureel bepaald.

Dit is een onwenselijke situatie. De duur van ziekten wordt kunstmatig verlengd zonder medische redenen. Het herstel is niet sneller. Rust roest geldt ook voor de meeste aandoeningen, zeker van het bewegingsapparaat. Daarbij kost ziek zijn geld. Arbeidsverzuim is niet gratis.

Het is hoog tijd om de ziekteduur van verschillende, vaak voorkomende aandoeningen eens duidelijk vast te stellen. Niet wat algemeen aanvaard is bepaalt de tijdelijke arbeidsongeschiktheid. De aard van de aandoening, het soort werk en de gesteldheid behoren dit te doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden