Nederlandse Turken over crisis in thuisland. 'Er is te veel op de pof geleefd'

De vlaggen van Turkije, de EU en de VS. Beeld AFP
De vlaggen van Turkije, de EU en de VS.Beeld AFP

Veel Turkse Nederlanders zijn afgelopen jaren een bedrijf begonnen in Turkije, waar de economie opbloeide. Hoe ervaren zij de recente koersval van de lira? Is Amerika inderdaad de oorzaak van deze crisis, zoals president Erdogan zegt?

Necit Ture (54) Beeld Trouw
Necit Ture (54)Beeld Trouw

Necit Ture (54) is in Den Haag bandenhandelaar en heeft in Konya een boerderij.

"Ik heb een bedrijf in zowel Nederland als in Turkije. In Den Haag heb ik een bandenbedrijf, in Konya heb ik een boerderij waar ik suikerbieten, mais en witte bonen verbouw. De boerderij met 150 hectare grond nam ik in 2010 over van mijn vader. Ik verblijf doorgaans tussen maart en november in Turkije.

"De zaken gingen goed, tot een jaar of twee geleden. Het begon op 15 juli 2016, de dag van de mislukte coup. Die terroristen van Fetö (zo noemen de Turkse autoriteiten de Gülen-beweging) hebben Turkije willen beschadigen. Daar lijdt Turkije nog steeds onder. Erdogan is bezig de Gülen-groep uit te schakelen, maar het duurt nog wel tien jaar tot het zover is.

"Ik moet eerlijk zeggen dat het de laatste maanden echt crisis is. Dat is moeilijk, Amerika voert een economische oorlog tegen ons. Amerika denkt dat het de soldaat van de wereld is. Trump is gek, hij is geen echte leider.

Renteverhoging

"Ik weet niet zo goed hoe we de crisis moeten oplossen. Een renteverhoging lijkt me geen goed idee. Ik ben ondernemer, ik heb geld geleend. Als de rente omhoog gaat, kan ik mijn leningen niet betalen.

"Als ik vandaag 1000 euro zou verdienen, dan zou ik dat geven aan mijn vaderland. Daar hoef ik niet eens over na te denken. Maar ik kan niet al mijn euro's naar de bank brengen, zoals de president vraagt. Ik heb in Nederland ook een onderneming en een leven, ik heb dat geld nodig.

"Maar ik weet zeker dat het goed komt. Turkije bestaat duizenden jaren, Amerika slechts 300 jaar. Nederland en Turkije hebben al 400 jaar handelsbetrekkingen. De wereld heeft niet de Amerikaanse nationaliteit, de wereld draait niet om Amerika. Bovendien is mijn oom hier burgemeester, voor de AK-partij van Erdogan. Hij heeft contacten met ministers en de president. Hij is nog altijd heel positief, hij zegt dat het goed komt.

"Maar ik merk ook dat de zaken slechter gaan. Elektriciteit is 14 procent duurder geworden, bestrijdingsmiddelen 30 procent. Voor de prijs van een kilo suikerbieten kon ik in januari een liter diesel betalen. Nu kost me dat drie kilo suikerbieten. Voor mijn inkomen ben ik grotendeels afhankelijk van de boerderij, de bandenzaak geeft bijkomende inkomsten.

Mijn land

"Ik woon al 34 jaar in Nederland. Dat is langer dan ik in Turkije heb gewoond. Toch is Turkije mijn land, ik ben een Turk. Maar als ik met pensioen ga, dan wil ik niet definitief terug naar Turkije. Een van mijn dochters is docente aan de hogeschool, de ander studeert rechten. Zij zijn in Nederland geboren en zij zijn daar thuis. Daarom wil ik na mijn pensioen de helft van de tijd in Nederland doorbrengen."

Muhammet Kaldirim (51)  Beeld Trouw
Muhammet Kaldirim (51)Beeld Trouw

Muhammet Kaldirim (51) verhuisde zijn textielfabriek 16 jaar geleden van Amsterdam naar de Turkse kustplaats Trabzon.

"Nu de lira zo'n koersval maakt, maak ik mij om mijn eigen situatie niet zo'n zorgen, omdat ik met mijn bedrijf vooral naar Europa exporteer. Daardoor ben ik dus nauwelijks afhankelijk van de Turkse munt. Ik ben wel bezorgd over de andere mensen. Als het nog een paar maanden zo doorgaat, dan zal iedereen armer worden. Dan komen mensen in de problemen.

"Ik verhuisde 16 jaar geleden vanuit Amsterdam naar Turkije. Ik had toen ook al een textielbedrijf, maar omdat alle concurrentie naar goedkopere landen trok, zoals Polen, moest ik dat ook doen. Anders had ik het niet gered. Ik besloot terug te gaan naar Turkije, waar ik ook de eerste 16 jaar van mijn leven gewoond heb. Het leven was er goedkoper, en bovendien was de economie hard aan het groeien.

Veel veranderd

"Als ik Turkije nu vergelijk met hoe het hier in mijn jeugd was, dan is er heel veel veranderd. Het was er heel slecht, maar de afgelopen 16 à 17 jaren is de economie heel erg gegroeid. Daar heeft de Turkse president Erdogan hard voor gewerkt.

"Ik mis Nederland tegelijkertijd ook. Niet zozeer op zakelijk gebied, maar ik heb er 19 jaar met veel plezier geleefd. Ik heb nog altijd de Nederlandse nationaliteit. Het waren goede tijden, zakelijk. En de mensen zijn er zeer vriendelijk. Ik kom nog elke drie maanden in Nederland. Ik voer vooral uit naar Nederland, België en Duitsland. Definitief zal ik echter niet snel terugkeren. De markt is duurder in Nederland. En voor de textielsector is Turkije het hart van de wereld.

Op de pof

"Turken hebben veel op de pof geleefd. Het is hier veel makkelijker om een auto of een huis te kopen. Turken hebben de afgelopen jaren veel leningen afgesloten. Daarover maak ik me zorgen. Ik denk dat Erdogan er niet aan ontkomt om de rente te verhogen. Je ziet dat veel mensen nu buitenlands geld naar de banken brengen, om de economie te helpen. Dat helpt wel wat, maar de koers van de lira blijft dalen.

"Het grootste deel van de Turken gelooft Erdogan als hij zegt dat de crisis niet door Turkije zelf veroorzaakt is, maar dat het door de Verenigde Staten komt. Het komt natuurlijk ook door de politiek in Turkije. Erdogan slaat heel harde taal uit tegen de rest van de wereld. Dat kan wel wat rustiger en vriendelijker, denk ik. En ik denk dat het goed zou zijn als de rente zou stijgen. Het kan zo niet doorgaan, anders komen de mensen in grote problemen.

"Aan de andere kant laat het gegeven dat de Verenigde Staten zich zo druk maken om Turkije ook zien dat dit land inmiddels een heel belangrijke plek is geworden."

Lees ook:

Wereldwijde zorgen om Turkse lira-crisis, maar Nederland lijkt de dans te ontspringen

Financiële markten wereldwijd kijken met argusogen naar de valutacrisis die in Turkije serieus van aard lijkt te worden. De Turkse lira verloor in amper een week tijd een derde van zijn waarde ten opzichte van de dollar. De vrees voor besmettingsgevaar groeit.

De Turkse lira zit in een vrije val. Erdogan: 'Maar wij hebben Allah'

De munt brak vorige week - na lang tegenstribbelen - door de psychologische grens van 5 lira voor 1 dollar. Deze week vervolgde de Turkse valuta haar vrije val, inmiddels kost 1 dollar bijna 6 lira, waarmee de munt 66 procent in waarde is gedaald sinds het begin van dit jaar.

Door iedereen behalve zichzelf de schuld te geven, blokkeert Erdogan de uitweg

De grote waardedaling van de Turkse lira kun je beschouwen als een normale correctie op basis van gangbare economische wetten. Maar de manier waarop de Turkse president de valutacrisis aanpakt, maakt de zaak complex.

Erdogan dient een duur verlanglijstje in, maar is er iemand die het geld wil voorschieten?

Die ene maatregel waarop de financiële wereld wacht, een renteverhoging om de economie en de inflatie te beteugelen, ziet de Turkse president Erdogan niet zitten. Maar verder zit hij boordevol plannen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden