Nederlandse tijdrijders tellen weer mee

Ellen van Dijk: Tom beheerste dit onderdeel bij de jeugd ook al Tom Dumoulin: Hoe gaat Ellen toch met die favorietenrol om?

Na Erik Breukink en Leontien van Moorsel was het alsof de Nederlandse wielrenners het tijdrijden waren verleerd. Tot Ellen van Dijk verleden jaar wereldkampioen werd in deze bijna vergeten discipline. Met Tom Dumoulin die zich dit seizoen als specialist ontwikkelt, speelt Nederland zelfs weer een rol op het WK komende week. Een dubbelinterview.

Ellen van Dijk

Ze kan zich voorstellen dat het grote publiek tot die 24ste september 2013 in Florence nauwelijks van Ellen van Dijk had gehoord. Het vrouwenwielrennen wordt vaak vereenzelvigd met Marianne Vos, merkt de regerend wereldkampioene tijdrijden op. Van Dijk lijkt daarmee te willen breken. "Ik weet al heel lang dat ik op dit onderdeel goed ben. Daarom ben ik mij er meer en meer op gaan toeleggen."

Toch word je niet zomaar wereldkampioen in de race tegen de klok, schetst de 27-jarige renster haar carrière. Ze was bij de junioren een talent, heette het. Maar dat kwam vooral doordat ze met kop en schouders boven de andere meiden uitstak. "Ga jij maar tijdrijden want klimmen kun je niet, werd mij verteld. Ik was groot en sterk en had een schaatsachtergrond."

Eén meter tweeëntachtig is de kopvrouw van Boels-Dolman Cycling. Ze wekt ontzag in het vrouwenpeloton. Haar resultaten doen dat pas sinds een jaar of twee. "In de uitslagen bij de elite kwam ik destijds niet verder dan een twintigste plek of zo."

Tijdrit voor sponsorploegen

Het WK in Kopenhagen in 2011 markeerde haar doorbraak. Vooral omdat Van Dijk zich met een goede tijdrit kon kwalificeren voor de Spelen van Londen. Er ging een knop om. "Ik ben serieus gaan leven voor de sport, veel professioneler." Maar Londen werd een teleurstelling (achtste). Op het WK in Valkenburg, een paar weken later, werd ze vijfde. "Toen dacht ik: als ik dit kan, kan ik in Florence de titel pakken. Dat parcours ligt mij veel beter."

Het geloof in kansen schoot wortel in haar hoofd. Van Dijk viel tien kilo af en stopte met baanwielrennen. Misschien nog wel belangrijker was dat ze haar doelstellingen op papier zette. "Ik heb opgeschreven wat ik wilde verbeteren: materiaal, voeding, trainingen. Ik merkte door systematisch te werk te gaan, dat er structuur kwam in mijn leven. Het biedt houvast en motivatie. Ook mijn persoonlijkheid veranderde. Vroeger was ik chaotisch, 'we zien wel'. Dit leven past eigenlijk beter bij mij."

2014 liep niet op rolletjes. Van Dijk verloor met piepklein verschil het NK tijdrijden van Annemiek van Vleuten, de andere Nederlandse renster die dinsdag om de wereldtitel strijdt. Het was bruut ontwaken, zegt Van Dijk. "Misschien was ik na 24 september te gemakzuchtig geworden. Het tikje dat ik kreeg heeft mij aangespoord weer een plan te maken. Ik ben nog gerichter gaan trainen." Het zit wel goed met dit WK, meent van Dijk, wijzend op haar zege onlangs in de tijdrit in de Holland Ladies Tour.

Een verklaring voor de Nederlandse successen in deze discipline moet Van Dijk schuldig blijven.

"Ik zie wel dat Tom Dumoulin dit jaar een onwijze stap heeft gemaakt. Maar ook bij hem is het niet ineens een proces van een jaar. Hij beheerste dit bij de jeugd ook al", zegt ze.

Spreken doen ze elkaar zelden. Op dit WK misschien, suggereert ze. "Tom heeft een supermooie aerodynamische houding. Misschien heeft hij eraan gesleuteld waardoor hij beter is gaan rijden. Ik zal hem zeker vragen naar zijn positie op de fiets. Wellicht dat ik er iets van opsteek."

Het WK wielrennen in het Spaanse Ponferrada begint morgen met een tijdrit voor sponsorploegen. Het is de derde keer dat de wielerfederatie het onderdeel op het programma zet. De eerste keer was in Valkenburg is 2012. Huizenhoog favoriet is opnieuw Omega Pharma-Quick Step. De Belgische ploeg won alle voorgaande edities. Met drievoudig individueel wereldkampioen Tony Martin, Tom Boonen, Michal Kwiatkowski en de Nederlander Niki Terpstra, lijkt de ploeg alleen maar aan snelheid gewonnen te hebben.

Bij de vrouwen toonde het Amerikaanse Specialized-Lululemon zich onverslaanbaar op het nieuwe onderdeel. De enige ploeg die het hun lastig kan maken is Rabobank met speerpunt Marianne Vos.

Tom Dumoulin

Ineens was daar Tom Dumoulin die zijn hoofd boven het maaiveld uitstak. "Dat lijkt misschien zo omdat ik goede uitslagen rij in aansprekende wedstrijden. In de Tour de France bijvoorbeeld waar ik in de tijdrit een dag voor Parijs tweede werd. Of in de proloog van de Ruta del Sol", somt de Limburgse tijdrijder zijn prestaties op. "Maar het jaar ervoor heb ik ook al mooie dingen laten zien", zegt de pas 23-jarige renner van Giant-Shimano over zijn progressie.

Zijn tijdrit is de rode draad door dit opmerkelijke jaar. Dumoulin werd in Zaltbommel Nederlands kampioen. In de Tour moest hij alleen het Duitse krachtsmens Tony Martin voor zich dulden. De drievoudig wereldkampioen is de enige die de jonge Nederlander weet te stuiten. Gevestigde specialisten als Fabian Cancellara leggen het inmiddels af tegen de ontketende Dumoulin. Onlangs nog in de Eneco Tour, waar de Zwitser in het stof beet.

"Als eerstejaarsbelofte reed ik twee ploegentijdritten. Dat was een openbaring." Zijn eerste individuele chronorace wint hij, op een leenfiets. Het vehikel is van een vriend. Op het niveau waar Dumoulin destijds nog acteerde, moeten coureurs voor hun eigen materiaal zorgen. "Uiteindelijk heb ik besloten er zelf een te kopen. Ik heb er een mooi prijsje voor betaald", lacht hij. Hij wint vervolgens de tijdrit in de Baby Giro. Op het WK dat jaar, in Geelong in 2010, wordt hij zevende.

Begin dit jaar boekt hij zijn eerste aansprekende zege, in het Internationaal Wegcriterium. "Nee, ik heb afgelopen winter niets anders gedaan. Geen andere training of nieuw materiaal. Ik train een à twee keer per week op mijn tijdritfiets, al jaren", legt hij uit. Een buikgevoel zei hem dat hij er klaar voor was.

"Eigenlijk ben ik gewoon een betere renner geworden." Zo simpel is het natuurlijk niet, verbetert Dumoulin zichzelf. "Ik ben op alle details gaan letten. Mijn houding met name. Je kunt lui of actief zitten. Een actieve houding kost training en moeite om lang vol te houden. Daar word ik steeds beter in. Daardoor ben ik harder gaan rijden."

"Het gekke is dat ik nog altijd dezelfde fietspositie heb als toen ik professional werd. Ik heb in windtunnels gereden om te kijken wat er beter kon. Ook deze winter weer. Op de baan zijn testen gedaan. De uitkomst was telkens dezelfde: aan mijn fietspositie kon niets meer verbeterd worden. Toen ben ik gaan kijken hoe ik mijn lichaam beter op de fiets kon krijgen, aerodynamisch en ook zo dat ik meer kracht kon leveren."

Tony Martin vormt de laatste stap, grapt het multitalent. Maar niet woensdag als de tijdritspecialisten elkaar in het Spaanse Ponferrada treffen.

"Het zal zeker niet dit jaar zijn. Hij is voor mij nog onverslaanbaar. Dan moet Martin iets geks overkomen, ziek worden of vallen, wat ik hem zeker niet toewens."

In Nederland wordt stiekem op een medaille gerekend, weet hij. Zijn wij zo snel uitgegroeid tot een land van tijdrijders? "Het is niet meer dan toevallig dat Ellen van Dijk en ik nu kanshebbers zijn. Uiteindelijk ligt aan de basis de individuele stap die een coureur maakt."

Als Dumoulin kan, kijkt hij graag naar de verrichtingen van Van Dijk. "Ze heeft een mooie houding op de fiets", legt hij met een geoefend oog uit. "Dat hebben sowieso alle favorieten op dit onderdeel, anders win je niet. Er is geen topper die lelijk op het zadel zit."

"Ik zou van Ellen wel eens willen weten hoe ze met die rol van topfavoriet omgaat. Ze heeft dit jaar een iets minder seizoen dan vorig jaar achter de rug."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden