Troika Laundromat

Nederlandse scheepsbouwers zitten in de top van een riskante markt

Een luxe superjacht wordt gebouwd in de werf van Heesen Yachts in Oss. Beeld Reuters

Nederlandse werven bouwen plezierboten voor superrijken. En krijgen zo te maken met superfraude.

Weer was het raak. Scheepsbouwer Heesen uit Oss construeerde met dubieus Russisch geld twee jachten, bleek maandag uit de zogeheten Troika Laundromat, een internationaal journalistiek onderzoek van onder meer Trouw. Het is niet de eerste keer dat Nederlandse scheepsbouwers het eindstation blijken te zijn voor rondgepompt geld uit een kwestieuze bron. In de Paradise Papers stonden uit Nederland afkomstige jachten dertig keer vermeld. Twee keer was sprake van een verborgen koper. 

Wat is het toch met die Nederlandse scheepsbouwers? Het simpele antwoord: Nederland is wereldwijd een van de grootste spelers als het gaat om ‘superjachten’, jachten vanaf 30 meter lengte. 23 van de 183 in 2017 bestelde superjachten gaan de komende jaren te water vanaf een Nederlandse werf. Dat blijkt uit een rapport van SuperYacht Times, dat de markt voor luxueuze jachten volgt. Nederland is daarmee na Italië de grootste producent ter wereld van hele grote plezierschepen. Wereldwijd dobberen volgens het rapport 4802 superjachten rond.

En de rijkaards die de klandizie vormen van bijvoorbeeld Heesen, Oceanco en Feadship hebben nu eenmaal de neiging op te duiken in onderzoeken naar internationale geldstromen. Met een kostenplaatje van 8 tot 10 miljoen euro voor een instapboot van 30 meter lang is daar geen ontkomen aan. “Nederland is geen markt. Er zijn te weinig miljardairs”, zegt Jeroen Sirag, exportmanager bij Hiswa Holland Yachting Group, de vereniging die Nederlandse luxejachten in het buitenland promoot.

Een luxe superjacht wordt gebouwd in de werf van Heesen Yachts in Oss Beeld Reuters

Scheepsbouwers zijn wettelijk verplicht te weten met wie ze zaken doen. Dat ze niet scheutig zijn met de informatie die ze zouden moeten hebben, heeft wederom te maken met de klandizie. De miljardairs, voor het grootste deel afkomstig uit de Verenigde Staten en Rusland, zijn gesteld op discretie. Dat kan zijn uit dubieuze motieven, maar net zo goed omdat ze geen zin hebben in media-aandacht voor hun nieuwe speeltje. In de woorden van Daan Balk van Balk Shipyard in het AD: “Een eigenaar met naam noemen is echt not done”.

Scheepvaartnatie

Zijn sterke positie als scheepsbouwer heeft Nederland te danken aan zijn geschiedenis als scheepvaartnatie en als waterland. Nederlandse scheepsbouwers hebben internationaal een goede reputatie en een uitstekende infrastructuur, zegt Sirag. “Onze veertig leden, werven en leveranciers in Nederland zitten binnen 200 kilometer van elkaar.” Door die kleine afstanden is het in elkaar zetten van een luxejacht logistiek gezien een relatief eenvoudige klus.

De markt groeit. Hetzelfde Heesen liet vorig jaar weten de orderboeken tot 2020 vol te hebben. ­Feadship, naar eigen zeggen wereldmarktleider in op maat gemaakte superjachten, opent naar verwachting dit jaar een werf in Amsterdam voor schepen tot 160 meter lengte . 

“De afgelopen twee jaar waren goed. Maar in 2007 en 2008 produceerden scheepsbouwers nog meer dan tweehonderd superjachten per jaar”, nuanceert Merijn de Waard, oprichter van SuperYacht Times. In de jaren na de crisis lag de wereldwijde productie van jachten voor de superrijken wat lager.

Lees ook

Brabantse werf bouwde voor tientallen miljoenen twee luxe jachten, maar waar kwam dat geld vandaan?

Via een web van anonieme bedrijven met bankrekeningen in Litouwen waste de Russische Troika Bank miljarden wit. Een deel daarvan komt terecht in Oss, voor de aankoop van twee luxe jachten

Van scheepswerf naar topfraudeur

Vraag naar de eigenaar van een superjacht en je loopt goede kans in een administratief-juridisch oerwoud te belanden. Bij de extreem luxe Galactica Star leidt het spoor naar een dubieuze oliemagnaat, blijkt uit de Paradise Papers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden