Nieuws Mauritius Leaks

Nederlandse ontwikkelingsbank FMO financiert belastingontwijking via Mauritius

Beeld Brechtje Rood

Via ontwikkelingsbank FMO is jarenlang Nederlands overheidsgeld gestoken in een mijnbouwbedrijf uit Ierland dat via Mauritius belasting ontwijkt.

De Nederlandse ontwikkelingsbank FMO financierde jarenlang met Nederlands overheidsgeld het Ierse beursgenoteerde mijnbouwbedrijf Kenmare, dat sinds 2007 een belastingontwijkingsconstructie via het belastingparadijs Mauritius hanteert. De bank weet ervan, maar zegt er niets aan te kunnen doen.

Na de Panama Papers en de Paradise Papers lekten deze week opnieuw geheime belastingdocumenten uit, deze keer onder de naam Mauritius Leaks. De papieren komen van het offshore advies- en advocatenkantoor Conyers Dill & Pearman op Mauritius. De documenten zijn gelekt naar het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), waarvan Trouw deel uitmaakt. Veertig journalisten uit zeventien landen hebben er onderzoek naar gedaan. De Mauritius Leaks leggen een nieuw belastingparadijs bloot. In die papieren duikt dus ook FMO op.

Kenmare exploiteert in Mozambique de grootste titaniummijn ter wereld, maar draagt daar nauwelijks belasting af, blijkt uit de Mauritius Leaks. Die gunstige regeling kreeg het bedrijf indertijd omdat het land economisch aan de grond zat. Wel betaalt het bedrijf jaarlijks vergoedingen over het gewonnen titanium in de vorm van royalty’s en licenties.

De Nederlandse bank FMO verstrekte vanaf 2004 leningen aan Kenmare en nam aandelenparticipaties in het bedrijf ter waarde van zeker 44 miljoen euro. De laatste lening van bijna 8,3 miljoen dollar (7,4 miljoen euro), een krediet voor onvoorziene kosten ter herstructurering van Kenmare, stamt uit 2015. De ontwikkelingsbank is voor meer dan de helft eigendom van het Rijk en ontving sinds 2009 zo’n 486 miljoen euro subsidie voor alle fondsen die het beheert.

Het is opmerkelijk dat FMO voorkomt in dit dossier. De bank zegt sinds 2010 niet meer te willen meewerken aan belastingontwijkingsconstructies van bedrijven via belastingparadijzen. Toch herstructureerde de ontwikkelingsbank in 2015 en 2016 leningen aan de brievenbusbedrijven van Kenmare op het belastingparadijs Mauritius en nam daarbij een verlies van 8,7 miljoen dollar.

Volgens FMO ging het enkel om een herziening van een bestaand contract en had het geen mogelijkheden het bedrijf te dwingen te stoppen met belastingontwijking.

Via brievenbusbedrijven in het belastingparadijs Mauritius en dankzij een belastingvrijstelling van de Mozambikaanse overheid van tien jaar betaalde Kenmare de afgelopen acht jaar gemiddeld een half miljoen dollar bronbelasting (belasting over de winst) per jaar, zo blijkt uit opeenvolgende jaarverslagen van het bedrijf. Ter vergelijking: de directeur van de Moma-mijn van Kenmare in Mozambique, Michael Carvill verdiende diezelfde jaren gemiddeld alleen al 1,1 miljoen dollar per jaar.

Kenmare maakte over die periode 125 miljoen dollar aan operationele winst op de titaniummijn, waarover het gemiddeld dus een half miljoen belasting afdraagt. Door rentebetalingen via Kenmare Mauritius werd de winst uiteindelijk omgezet in een nettoverlies. FMO ontving tot 2016 nooit rente over hun krediet. Kenmare betaalde al die jaren ook geen btw en geen im- en exportheffingen in Mozambique, omdat het gebied rond de mijn een vrijhandelszone is geworden.

Volgens Yvonne Bol, directeur belastingen van FMO, is het de overheid van Mozambique die belastingafspraken moet maken met Kenmare. “Wij kunnen een bedrijf niet vertellen dat ze geen belasting mogen ontwijken. Daar intervenieer je niet in.” FMO brengt belastingontwijking via belastingparadijzen naar eigen zeggen wel ter sprake bij bedrijven waaraan het krediet verstrekt.

Kenmare heeft een internationale structuur die via Ierland, naar Jersey en vervolgens naar Mauritius loopt met de Moma-mijn in Mozambique als enige productiefaciliteit. FMO verstrekte haar leningen aan de Mauritiaanse bedrijven. Het mijnbouwbedrijf ontkent belastingvoordelen te genieten in Mauritius en Jersey en laat weten dat het fiscaal altijd binnen de wet opereert in de verschillende landen.

FMO komt in de geheime gelekte stukken uit de database van Conyers niet alleen maar met Kenmare voor. Zo verstrekte FMO in 2012 ook een miljoenenkrediet aan een investeringsmaatschappij, met een omzet van miljarden dollars, dat de bouw van mobiele netwerken in Nigeria en Kameroen via Mauritius laat lopen.

Geen btw

Kenmare betaalt ook al die jaren geen btw en geen im- en exportheffingen in Mozambique omdat het gebied rond de mijn een vrijhandelszone is geworden. Kenmare laat weten dat het fiscaal altijd binnen de wet opereert in de verschillende landen. 

Volgens Yvonne Bol directeur belastingen van FMO is de overheid van Mozambique die belastingafspraken moet maken met Kenmare. “Wij kunnen een bedrijf niet vertellen dat ze geen belasting mogen ontwijken. Daar intervenieer je niet in.” FMO brengt belastingontwijking via belastingparadijzen volgens eigen zeggen wel regelmatig ter sprake bij bedrijven waar het krediet aan vertrekt.

Kenmare heeft een internationale structuur die via Ierland, naar Jersey en vervolgens naar Mauritius loopt met de Moma mijn in Mozambique als enige productiefaciliteit. FMO verstrekte haar leningen aan de Mauritiaanse bedrijven. Het mijnbouwbedrijf ontkent belastingvoordelen te genieten in Mauritius en Jersey. 

FMO komt in de geheime gelekte stukken uit de database van Conyers in Mauritius niet alleen maar met Kenmare voor. Zo verstrekte FMO in 2012 een miljoenenkrediet aan een beursgenoteerde investeringsmaatschappij, met een omzet van vele miljarden dollars, dat de bouw van mobiele netwerken in Nigeria en Kameroen via Mauritius laat lopen.

200.000 documenten

De Mauritius Leaks bestaat uit circa 200.000 gelekte belastingdocumenten van het offshore advieskantoor Conyers Dill & Pearman op het eiland Mauritius. Het land heeft een netwerk van 46 belastingverdragen met voornamelijk ontwikkelingslanden in Afrika. Het ontwikkelde zich tot een aantrekkelijk belastingparadijs.

In de documenten zitten veel grote bedrijven die zaken doen in Afrika via Mauritius. De bekendste naam is van Bob Geldof, de zelfverklaarde filantroop. Die met het Live Aid concert in 1985 geld ophaalde om honger in Afrika te bestrijden. Met zijn bedrijf 8 Miles investeert Geldof zo’n 150 miljoen dollar in Afrikaanse bedrijven. Fiscaal gebruikt Miles 8 Mauritius om zo min mogelijk belasting te betalen, zo blijkt uit stukken in Mauritius Leaks. 

Ook de Industrial and Commercial Bank of China maakt van deze constructie gebruik voor een lening van 3 miljard dollar aan de MTN Group, een van Afrika's grootste mobiele telefoonbedrijven, waar Conyers by adviseerde. 

Bij documenten met de aanhef ‘zeer vertrouwelijk’ zitten ook stukken over een fusie tussen twee constructiebedrijven voor gasinstallaties ter waarde van 65 miljard dollar, waar Conyers fiscaal over adviseerde

Correctie

In een eerdere versie van dit artikel werd een keer abusievelijk gesproken van ‘belastingontduiking'. Daar is geen sprake van. Het gaat uitsluitend om belastingontwijking. 

Lees ook:

Waarom leende een Nederlandse ontwikkelingsbank miljoenen aan een Iers mijnbedrijf?

Een een armoedig gebied in Mozambique zou profiteren van de miljoeneninvestering. Terugblikkend is de balans karig: zes dorpen gingen erop vooruit en FMO leed flink verlies.

Panama Papers leiden tot eerste invallen in Nederland

De Fiod, de fiscale recherche deed woensdag diverse invallen in het kader van vijf strafrechtelijke onderzoeken naar het witwassen van 1,8 miljoen euro aan crimineel verkregen geld. De verdachten komen allemaal voor in de Panama Papers, die door deze krant in april 2016 werden gepubliceerd

Deze bedrijven vallen op in de Paradise Papers.

In de Paradise Papers komen allerlei bedrijven voor. We maakten een selectie van vijf opvallende organisaties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden